Reklamı Kapat

Kavramın anlattığı

İnsanın akıl, duyu ve hareket şeklinde sahip olduğu yetilerin (melekelerin) meydana getirdiği ya da oluşturduğu şeyleri, önce kendisinin, sonra başkasının anlaması için belli bir biçime dönüştürmesi gerekir. Kısaca buna kavram diyoruz. Böylece kavramla, düşüncelerin, duyguların, eylem ya da davranışların anlamlarının döküldüğü kalıplar, biçimler, simgeler, ölçüler, değerler gibi birimler halini almaktadırlar. İnsanın sahip olduğu yetilerin, bunların mahiyetlerinin, niteliklerinin, özelliklerinin neler olduğu üzerine tanımlar, açıklamalar felsefeden bilim ve sanata kadar değişik alanlarda kavram bağlamında ele alınıp incelenmekte, tartışılmaktadır.


Bu bağlamda insanın ancak toplum denilen bütün içinde varlığını sürdürmesini de birtakım kavramlara başvurarak anlamak, açıklamak, değerlendirmek ve yorumlamak mümkün olabilmektedir. Hukuk, siyaset felsefesi ve bilimi alanlarında insan, toplum, devlet, hâkimiyet, iktidar kavramları, hem en temel, hem de en tartışmaya açık kavramlar olagelmişlerdir. Aynı zamanda, birbirleriyle ilişkileri birbirlerinden bütünüyle farklı anlamlarda ele alınıp tanımlanmaya ve açıklanmaya çalışılmışlardır bunlar. Ancak, ne kadar birbirlerinden farklılık göstermiş olurlarsa olsunlar, bunların daha iyi anlaşılmaları için gerekli görülmüşlerdir.

Sözgelimi, hukuk ve siyaset felsefesi ve bilimi tarafından “üç erk” (veya organ) olarak adlandırılan yasama (teşri’), yürütme (icrai) ve yargı (kazai), Fransız siyaset felsefe ve bilimcisi Montequie’den, yani XVII. yüzyıldan beri tartışılagelmiştir. Aynı yüzyılda, görgücü (deneyci, tecrübî) felsefe anlayışının başta gelen temsilcisi İngiliz J. Locke Two Treatises of Goverment: Yönetim Üzerine İki İnceleme adlı eserinde iktidar, dolayısıyla “üç erk”i incelemiştir. Locke’un söz konusu incelemede ortaya koyduğu görüşler, Amerika Bağımsızlık Savaşı sürecinde meydana getirilen, özellikle Virginia Anayasa taslağına kaynaklık etmiş, büyük ölçüde de günümüze kadar gelen Amerikan Anayasası’nın dayanaklarından biri olmuştur. Locke’un yasama erki konusundaki görüşüne göz atmak yararlı olabilir:


“Yasama, topluluğu ve üyelerini korumak için devletin gücünün (bunu ‘hâkimiyet’ olarak anlamak gerekir İK) nasıl kullanılacağını belirleme ve yönlendirme hakkına sahip olan iktidardır. Fakat sürekli olarak yürürlükte olup uygulanacak olan bu yasalar kısa bir zaman dilimi içinde çıkartılmış olabilecekleri için yasamanın her zaman yapacak işi olmaz ve sürekli olarak faaliyette olması gerekmez. Ayrıca iktidarı ele geçirme eğilimi çok büyük bir insani zaaf olduğundan yasa yapma iktidarıyla bu yasaları uygulama iktidarının aynı kişilerde olması, bu kişilerin yaptıkları yasalara uyma konusunda kendilerini muaf tutmalarına ve gerek yaparken gerekse uygularken yasaları kendi kişisel menfaatlerine uydurmalarına yol açabilir ve böylece toplumun ve yönetimin hedeflerinin hilafına diğer insanlardan farklı çıkarlara sahip olabilirler.

Bu yüzden de bütünün iyiliğinin öncelikli ve zorunlu olarak kabul edildiği iyi düzenlenmiş devletlerde yasama farklı insanların eline teslim edilir, düzenli olarak toplanan, kendi başlarına ya da başkalarıyla birlikte yasa yapma iktidarına sahip olan bu insanlar yasa yaptıktan sonra dağılırlar ve yapmış oldukları yasalara bizzat kendileri de tabi olurlar. Bu, yaptıklarının kamunun iyiliği için olduğuna dikkat etmeleri bakımından onları bağlayan yeni ve sağlam bir bağdır.” (John Locke: Yönetim Üzerine İki İnceleme, çeviren: Ömer Saruhanlıoğlu, Litera Yayıncılık, İstanbul 2020, s. 267.)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Kıllıoğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Fındık fiyatları hakkında ne düşünüyorsunuz?