Reklamı Kapat

Helal ticaret -2-

Bismillahirrahmanirrahim;
Âlemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah’a hamd, Peygamberimize, âline ve sahabelerine salât ve selam ederiz.
Helal ticaret konusuna devam ediyoruz. Önceki yazımızda ticaret ile ilgili temel konuları ifade etmiştik. Bu temel konulardan, kâr açısından ticaret türleri ise şunlardır. 1. Musaveme: Satıcının, malı alış fiyatını ve karın miktarını söylemeden satmasıdır. Serbest pazarlık suretiyle yapılan bir satıştır. Genelde satışlar böyledir. Bu alışverişte kârın fahiş oranda olmaması gerekir. 2. Murabaha: Malın, maliyeti, kâr miktarı belirterek satılmasıdır. Satıcının, “Bu malı, 500 liraya aldım, 50 lira kâr ederek 550 liraya sana sattım” diyerek satmasıdır. Bunda satıcının yalan söylememesi gerekir. 3. Tevliye: Maliyet fiyatına kârsız satıştır. 4. Vazia: Zararına satıştır. Günümüzde bilhassa mevsim sonlarında ve dükkân tasfiyelerinde başvurulan bir satış şeklidir.

Muhayyerlik

Alıcı veya satıcı, satışın gerçekleşmesi için şartlara bağladığı alışverişlere muhayyer satış denir. Muhayyerliği şart koşan, şartlar gerçekleşmeyince alışverişi bozabilir. Peygamberimiz buyuruyor: “Alıcı ve satıcı alışveriş yaptıklarında, birbirlerinden ayrılıncaya kadar pazarlıktan dönmekte muhayyerdir veya alışverişleri muhayyerdir. Eğer alışverişlerinde muhayyerlik varsa alışveriş muhayyerlik şartları ile gerçekleşmiş olur.” (Müslim). Alıcı ve satıcı için üç gün muhayyerlik müddeti tanınmıştır. Alışverişte muhayyerliği şart koşanlar üç gün içinde bu alışverişten cayma hakkına sahiptirler. Bu müddetin sona ermesinden sonra alışverişten cayma hakkı kalmaz. Satıcı muhayyerliği şart koşmuşsa satılan mal onun mülkiyetinde kalır. Üç gün içinde bu mal alıcının elinde yok olursa, bedelini satıcıya iade eder. Ancak alıcı muhayyerlik şartı ileri sürerse söz konusu mal satıcının mülkiyetinden çıkmıştır. Üç gün içinde alıcı vazgeçerse malı iade eder. Fakat bu üç gün içinde alıcının elindeki mal yok olursa satış bedeli alıcı tarafından mal sahibine ödenir. Bu duruma göre muhayyerliği şart koşan taraf bu müddet içinde alışverişi bozabilir veya geçerli kılabilir.

Sıhhat şartları

Alışverişin geçerli olması için aranan şartlar şunlardır. 1. Ticarette mübadele edilen malın kıymetli olması: Ticareti yapılan mal, kullanılması İslam’ca caiz olan maldır; helal olan yiyecekler, giyecekler, çeşitli eşyalar gibi. Kullanılması haram olan şeylerin ticareti de haramdır. Peygamberimiz buyuruyor: “Allah ve Resulü şarap ve bütün alkollü içkiler, ölü hayvan, domuz ve putların satışını yasakladı.” (Müslim). İnsanlara haram kılınan şeyler, gerçekten onlara zararlı olan şeylerdir. Haram olan malları satanlar insanlara kötülük yapıyorlardır. 2. Malın özelliklerinin belirli olması, gizli bir kusuru bulunmaması: Peygamberimiz buyuruyor: “Birbirinden ayrılmadıkça alan ve satan pazarlığı bozmakta muhayyerdir. Alan ve satan doğru söyler, malın özelliklerini açıklarlarsa alışverişleri bereketlenir; yalan söyler ve malın ayıplarını gizlerlerse ticaretlerinin bereketi yok olur.” (Müslim). Çünkü böyle bir alışveriş, taraflardan birinin aldanması, zarara uğraması demektir. Bu ise İslam’da asla hoş görülmez. Satılan malda herhangi bir kusur varsa bu gizlenmemeli, açıkça belirtilmelidir. 3. Satılan malın mevcut olması: Mevcut olmayan bir malın satışı caiz değildir. Mevcut olmayan malın alıcıya teslimi mümkün olmayabilir. Bu takdirde alıcı mağdur olacaktır. Böyle bir mağduriyeti önlemek için İslam, hemen teslim edilecek veya teslim edilebilmesi mümkün olan malların satışını uygun görmüştür. 4. Mal ve bedelin belirli olması: Alışveriş, belirli bir malın belirli bir bedelle değiştirilmesidir. Mal veya bedelden biri belli olmazsa bu ticaret meşru değildir. Müşteri satılan malı görmeli, kontrol etmeli, gerekli incelemeleri yapabilmelidir. Satıcının da malı karşılığında alacağı şeyi; para ise miktarını, başka bir mal ise, bunun ne olduğunu bilmesi lazımdır. 5. Malın teslim alınması: Satış akdinde, alıcının herhangi bir engelle karşılaşmaksızın, satın aldığı mal üzerinde tasarruf yetkisine sahip olması demektir. Bu işlem, satılan malın teslim alınması ile gerçekleşir.

Kâr sınırı

Ticaretten maksat, insanlara hizmetle beraber, o işten bir kâr sağlamaktır. Yalnız bu kârın aşırı olmaması gerekir. Kâr oranı satılan malların cinsine, özelliklerine göre değişir. Toptan satışlarda ve değeri yüksek olan mallarda düşük bir kâr haddi yeterli olur. Bozulma ihtimali olmayan mallarda ve perakende satışlarda kâr normal tutulur. Bozulma oranı fazla, çeşitli riskleri mevcut olan mallarda ise yüksek tutulur. Devlet, denetler ve kontrol eder, lüzum gördüğünde malların cinsine göre belirli kâr hadleri koyar, uymayanları da cezalandırır.

Gözetilecek hususlar

Ticaretle meşgul olan her Müslüman’ın gözetmesi gereken ilk önemli konu, haram kılınan malların satışını yapmamaktır. Allah bir şeyi haram kılmışsa, onun bedelini de haram kılmıştır. Mümin bir kasabın, besmelesiz kesilmemiş olan bir hayvanın etini satması da böyledir. Çalıntı olan bir malın satılması veya piyasaya sürülmesi de caiz değildir. Peygamberimiz buyuruyor: “Kim bildiği halde hırsızlıkla elde edilmiş çalıntı bir malı satın alırsa onun günahına ve alçaklığına ortak olmuştur.” (Beyhaki). İslam’da pahalılığı artırmak için fiyatlara müdahale etmek caiz değildir. Bunun için ihtikâr, yani karaborsa haramdır. Ticarette fırsatçılık da haramdır. Malın fiyatı, satıcı ile alıcının anlaşması sonucunda, yani pazarlıkla ortaya çıkar. Pazarlık yapmak helaldir. Helal olmayan davranış, bir mala aşırı fiyat istemek veya değerinin çok altında fiyat vermektir. Alıcı ile satıcı pazarlık yaparken ikinci bir alıcının pazarlık yapması caiz değildir. Pazarlık esnasında yemin etmek caiz değildir. Yalan yere yemin etmek ise daha büyük bir haramdır. Ölçü ve tartının doğru olması, alışverişe hilenin karıştırılmaması gerekir. Tefecilik, faiz, kumar, rüşvet, gasp, çalma, hıyanet gibi hileli kazanç yollarının hepsi batıldır. Bu çeşit yollarla para kazanmak haramdır. Bütün bu esaslara Adil Düzen ortamında uyulabilir. Selam hidayete tabi olanlara…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Hakkı Akkiraz - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket 2019-2020 Cemil Usta Sezonu Süper Lig şampiyonu sizce kim olur?