Reklamı Kapat

J. D. Passos’un “Doğu Ekspresi”

Anlatım özelliğiyle birkaç satırlık alıntıyı (iktibas) okuyucuların dikkatine sunmak istiyorum:

“Dışarda, Seyit yine havaya girmiş, Pan-İslamizm, Perslerin yeniden dirilişi üzerine nutuk atıyor. Konuşacak bir Müslüman bulmuş olmalı. Kafam ocakta kaynayan çorba kazanı gibi. Düşünceler koyu et suyu kıvamında, ağır ağır ilerliyor. Ermenistan. Rusların, Türklerin, Britanyalıların küçük bayraklarının olduğu bir savaş haritası gözümün önüne geliyor bir an. Ne müthiş bir oyun bu. Küçük bayraklar bir ileri bir geri gidiyor. Satrançtan daha heyecanlı. Sonra, gizli istihbarat haritası. Olağanüstü bir uyanıklık. A’nın dini duygularını sömüreceğiz ki B ile savaşa tutuşsun, D’deki kodamanları satın alıp A‘ya arkadan saldırmalarını sağlayacağız, hepsi yerde sürünürken de haritayı yeniden çizeceğiz. Sinekler vızıldıyor: Kes şu hindiyi, sapla bıçağı kalbine. Ermeni, Gürcü, Süryani, Türk, Kürt dilimleri çıkar. Ama hepsi yere serilirken et bıçağını bulamıyoruz nedense. En iyisi hepsi yerde sürünsün, birbirlerini katletmekten bıkınca aç olduklarının farkına varacaklar. Ve ölüm ve çöl ve gasp, tecavüz. Geçen yılın buğday tarlasını bu yıl otlar bürümüş, önümüzdeki yıl ot bile yetişmeyecek. Köylüler dilenci, haydut olmuş. Doğunun harita oyunu şimdilik bu kadar. Aşağı ineyim de Seyit neler döktürüyor, bir bakayım.

Seyit, Doğu’nun kendi sorunlarını kendisinin halletmesi gerektiğini söylüyor, dünya Müslümanları kadercilik uykusundan uyanmalı, onları sömüren yabancıları püskürtmeli, kendi milletlerini kendileri yönetmeli. Çok güzel şeyler söylüyor, ama pejmürde çocukların, küçük, çirkin, şiş göbekli, iri gözlü minik iskeletlerin nasıl doyurulacağını ya da gelecek sonbahara tarlalara ekecek tahılın nereden bulunacağını söylemiyor.

Bu çocuklardan bir düzinesi, hepsi de açlığın çeşitli aşamalarında, vagonların altında yemek artıkları arıyorlar; hayvana benzemiyorlar, çünkü hayvan olsalardı çoktan ölürlerdi. Seyit bazılarıyla Türkçe konuşuyor, bazılarının anne babası Erivanlı Müslüman; kimilerininki Van Gölü civarından Hıristiyan; kimileri anne babalarının Hıristiyan mı Müslüman mı olduğunu bilmiyor, aç geçirdikleri hayatlarına dair bu istasyon ve askerlerin attığı yiyecekler dışında hiçbir şey hatırlamıyorlar. ‘Bu sekizinci ay’ diyor Seyit. Üç ay sonra, kış geldiğinde, hepsi ölecek.” (John Dos Passos: Doğu Ekspresi/Orient Express, Çevirenler: Tomris Uyar-Osman Yener, İletişim Yayınları, İkinci Baskı 2016, İstanbul, s. 73-75)

John Dos Passos (1896-1970), Amerikan edebiyatının XX. yüzyılda, özellikle “Bilinç Akışı” olarak tanımlanan akımın önemli bir simasıdır. Amerikan hayat ve kültürünün içyapısı ve işleyişini, kapitalist sistemin insanı nasıl öğüttüğünü vurucu bir anlatımla sergilemeye çalışır. Ancak üslubu yoğun bir dikkati gerektirmektedir. A.B.D. üçlemesi başlığı altında “42. Enlem”, “1919” ve “Büyük Para” romancılığının gövdesini oluşturur. Oya Dalgıç’ın çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları arasında çıkmıştır. Ayrıca “Önemli Adam” adlı romanı Varlık Yayınları’nca yayımlanmıştır (çev. Nurettin Özyürek, İstanbul 1962). Bir diğer romanı “Manhattan Transfer”dir. “Doğu Ekspresi”, 1921 yılında başta Avrupa olmak üzere İstanbul, Trabzon, Kafkaslar, Rusya, İran, Irak, Suriye, Tunus izlenimlerini içeren gezi notlarından oluşmaktadır. Yapılan alıntılar Ortadoğu coğrafyasının, derinleşen ve o oranda da hoyratlaşan durumunun kangren görüntüsünün süreğenliğini gözler önüne sermektedir. Ne var ki, Passos bir gözlemcidir sonuçta, Ortadoğu halklarıysa hem muhatapları, hem mağdurları, hem de tüm yönetimleriyle zalimleridirler bu toprakların.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Kıllıoğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Fındık fiyatları hakkında ne düşünüyorsunuz?