Reklamı Kapat

Sanat ve Metafizik-Iı

“Metafizik” kavramının ortaya çıkışıyla, bu kavramın kapsamında kabul edilen felsefenin konularının başlangıçtan itibaren ele alınışını birbirine karıştırmamak gerektiğini kısmen ihsas ettirmeye çalışmıştık. Bir başka söyleyişle, “metafizik” kelimesinin kullanılma gereğine bağlı sayılacak kavram haline gelmesi ve öylece kabul edilmesi, ona atfedilen konuların doğuş kaynağı görülmemelidir. Zaten, onun kapsamında telakki edilen konular çok önceden düşüncenin, dolayısıyla düşüncenin kendine özgü sistemleştirilmesini içkin olan felsefenin konuları olarak ortaya konulmuş ve tartışılması sürmekteydi. Nitekim felsefenin aynı konuları, Hümanizma’nın insanı yeni bir sorun olarak kavramasıyla, onunla bağlantısı zorunlu görülen birçok konu adeta yeni bir yaklaşım temelinde kurulmaya başlanacaktır ki, bütün bu gelişmeleri ifade etmek üzere “Rönesans” kavramlaştırmasına başvurulacaktır. Rönesans döneminde ise, metafiziğin kapsamında olan konuları anlatmak üzere “Doğa Felsefesi” kavramı tercih edilecektir.

***

Aslında “Doğa Felsefesi” kavramının kökleşmesi, öncelikli olarak felsefenin metafiziğine başvurulmaksızın, sanat ve edebiyat eserlerinin içeriklerinin ve bunları yeni insan sorunu bağlamında araştıran girişimlerinde gözlemlemek gerekmektedir. Francesco Petrarca (1304-1374), bu gelişmelerin öncü ismi olarak anılır. Roma Kilisesi karşısında Hıristiyanlığın farklı bir yorumunu temsil eden Avignon Kilisesi’ne katılır ve orada tanıştığı Laure de Noves, kısaca Laura’ya karşı ilgisi sanatının, daha doğrusu şiirinin devindirici kaynağı olur. Daha sonraki Batı edebiyatında Klasik Akım adını alacak olan hareketin, bir bakıma habercisi ya da öncüsü sayılacaktır. Çünkü Petrarca, şiirlerinde Hümanizm’in kurmaya yöneldiği yeni insan anlayışını, insanın evrendeki ya da doğadaki yalnızlığı temasından hareketle, hem insanı, hem doğayı ve bu ikisinin birlikteliğinde Tanrı’yı kavramanın yolu olarak sanatı önceler. Dolayısıyla, metafizik kavramı değil, doğa olgusu sanatının kurucu unsuru işlevini üstlenir.

***

Bu hatırlatmadan sözü şuraya getirmek mümkün görülebilir: Sanatın metafiziği ile sanat eserinin metafizik olarak adlandırılan konuları ele alması, incelemesi, bir sorun olarak ortaya koyması, aynı kapsamda değerlendirilebilir mi?

***

İlk bakışta, ayırt edici bir farkın bulunmadığı kanısına ulaşmak mümkün gibi görünebilir. Ancak, sanatın varlığını (varoluşu da denebilir) “metafizik” kavramının içeriğinden çıkartmanın mümkün olduğu ileri sürüldüğünde, hem metafizik kavramının felsefi yaklaşımlara göre farklılaşması, hem de sanatın özü itibariyle varlığa gelişi daha başka sorunları, kaçınılmaz olarak beraberinde getirebilir. En azından bir sorunsallık durumu önünde sonunda bu türden soruların ileri sürülmesine yol açabilir.

***

Öte yandan, sanat eserinde metafizik konuların ele alınıp ortaya konulduğu veya tartışıldığı şeklinde yapılacak tespitler, kaçınılmaz olarak hangi metafizik görüşe göre bu konuların belirleneceği sorununu doğuracaktır. Çünkü sanatçının eserinde ele aldığı ve metafizik olarak nitelenen konunun temelini oluşturacak metafiziğin öncelikle belirlenmesi sorunu bir güçlük doğuracaktır. Üstelik sanat eserinin özgünlüğü değil, metafizik konu olarak ele aldığı tema sanat eserini kendi aracı haline dönüştürme tehlikesini beraberinde getirecektir. Tıpkı, belli bir ideolojinin istemlerini kendine vazgeçilmez konu olarak algılayan ideoloji güdümündeki sanat eserinin karşı karşıya bulunduğu bir durum, burada da söz konusu olabilecektir. Öyleyken, sanatın, genel anlamda bir metafizik yönü veya boyutundan söz edilmeyecek midir? Tartışmaya değer olan konunun bir de bu yönü vardır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Kıllıoğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İstanbul Markaları

Milli Gazete, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

0 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Özel araçlarda sigara yasağı uygulamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?