Hareket üzerine tartışmalar

“ORTA YOL”

Orta Yol ortada durmayı gerektirir. Ortada durmak duranın bir yönü olmadığı anlamına gelmez. Aksine gidilmesi gereken yolu tam tutturmak demektir. Orta Yol merkezde olmak demektir. Merkezde olmak ise bütün tanımlamaları yapma imkânını verir. Her şey ve her düşünce merkezde durana göre değerlendirilir. Merkezde olanın sağı solu olur ancak merkezde olan ne sağdadır ne soldadır. Merkezde olanın önü arkası olur ancak merkezde olan ne öndedir ne arkadadır. Merkezde olana göre uzaklık yakınlık kavramları ortaya çıkar ancak merkez ne uzaktadır ne yakındadır. Merkezde olmak var olmak demektir. Var olan tanımlar, var olan belirler, var olana göre her şey tanımlanır ve belirlenir.  Bu manada Orta Yol merkezi olandır.

Orta Yol bir çekim alanıdır. Bu çekim gücü, kendi kavramsal derinliğinden gelir. Derinlik ister istemez çekim alanı oluşturur. Derinliğin dayandığı ilke Orta Yol’un fıtri olmasıdır. Fıtri olmak dini olmakla aynı anlama gelir. Dini olmak meselesini daha önceki yazılarda açmıştık. Orta Yol için dini olan Anadolu irfanına dayanan din anlayışıdır. Bu manada Orta Yol tekke irfanını temsil eder. Tekke irfanının en önemli özelliği ifrat ve tefrit içerisinde olmamasıdır. Orta Yol’un ifrat ve tefrit içerisinde olmadan mücadele etmesi, insanın fıtratını korumasını ve âlemde fıtratı esas almasını sağlar. Bu anlamda Orta Yol bir fıtrat savunusudur.

Orta Yol faslın kendisidir. Tanım cins ve fasıldan oluşur. Cins; diğer yollarla ortak olunan noktaları ifade ederken, fasıl; diğer yollardan ayrılan yönü ifade eder. İnsan canlı olmak ciheti ile eşekle aynı iken düşünen olmak ciheti ile eşekten farklıdır. Zira düşünmek sadece insana mahsustur. Orta Yol için diğer yollar dikkate alındığında iyiliği ve güzelliği hedeflemek ortak noktayı ifade ederken, bu hedefi bir cihat faaliyet olarak görmek ayrılan yönü ifade eder. Bu bilinç aynı zamanda iyilik ve güzellik kavramını da tanımlayan fasıldır. İyiliği ve güzelliği tanımlayan şey insan değil insanın sahibidir. Hulasa Orta Yol diğer yollardan cihat bilinci ile ayrılır. Orta Yol için hareket bir cihat hareketidir.

Orta Yol için insan değer değil, insan değerlidir. Tıpkı kuşun, böceğin, çiçeğin, taşın ve toprağın değerli olduğu gibi… İnsan değerliler arasında en değerliyi ifade eder. Ancak insan değer belirleyemez. İnsanın, âlemi değerli yani anlamlı kılmak için üst bir varlığa yani Allah’a ihtiyacı vardır. Bu ihtiyaç durumu insanı anlamlı kılan şeydir. Allah ile insan arasındaki bağ insan cihetinden muhtaçlık iken, Allah cihetinde mutlak hükümranlıktır. İnsanın değerli olması ilahi olanın verdiği paye kadardır. Bu anlamda Orta Yol hümanist yaklaşımlarla bağdaşamaz.

Orta Yol Doğu ya da Batı’ya ait değildir. Orta Yol için medeniyetler sadece anlaşılması ve aşılması gereken insanlığın ortak birikimidir. Orta Yol için Batı karşıtlığı topyekûn bir tavrı ifade etmez. Batı Düşüncesi insanlığın ortak birikimi kabul edilir. Bu birikim insan için bir kazançtır. Ancak Orta Yol için bu birikimin devir alınması salt taklitle değil tahkikle olur. Tahkik için taklit bir seviyedir ancak nihayetinde olması gereken eleştirel bir düşünceyi inşa etmektir. Medeniyet insanlığın ortak birikiminin yerel suretleridir. Bu suretler mutlaklık ifade etmediği gibi tek tip bir medeniyet fikri Orta Yol tarafından tamamıyla ret edilmiştir. Batı değil sömürü karşıtıdır. Batı karşıtlığı sömürüye bulaştıkları kadardır. Bu cihetle Orta Yol evrensel bir mefkûreye sahiptir.

Orta Yol bir gayenin adıdır. Bu gaye yeni bir dünya hayalidir. Yenidünyanın kurulabileceği fikri yakın yahut uzak gelecek için değişmez gayedir. Orta Yol bu ideal üzerinde herhangi bir tartışmayı kabul etmez. Gayenin değiştirilmesi yolun terki anlamına gelir. Yeni bir dünyanın olası basamaklarının ne olacağı dönemin şartları ile alakalıdır. Dönemin şartlarına göre açı belirlemek açının çıktığı ve varacağı yeri değiştirmemek kaydı ile kabul edilen bir durumdur. Bu cihetle Orta Yol yeni bir dünya rüyasına inananların yoludur.

Orta Yol için geçer akçe bilgidir. Bilgi ve bilgiler üzerine kurulmuş temel yaklaşımlar Orta Yol için belirleyicidir. Hiçbir algı bilginin yerine geçemez. Tarihsel okumalarda esas alınması gereken bilgidir. Retorik siyasetin gereği olsa da temel gaye bir şekilde burhanı yakalamaktır. Burhan bir şeyin “a” olduğuna ve “a” olmama ihtimalinin imkânsızlığına inanmak demektir.  Burhan, evrensel olandır. Bu cihetle Orta Yol kendi iddialarında burhan hedeflemektedir.

Orta Yol eşitlikçi ve özgürlükçü değildir. Eşitlik ve Özgürlük kavramları yerine kadim köklerinden devraldığı mesul ve mükellef kavramlarını savunur. İnsan için eşitlik değil adalet, özgürlük değil abdiyet esastır. Bu cihetle insan kuldur. Ve bu kulluğun bilincine vardığı oranda insan kemale yaklaşır. Özün gürleşmesi ile insanın özgürleşmesi aynı anlamı ifade etmez. Özün gürleşmesi abdiyet makamı ile ortaya çıkar ki abdiyet köleliktir. Kölelik Allah’a matuf ise özgürleşir. Özgürlük ise ilahi olandan kopmanın doğurduğu bir kavramdır. Bu cihetle Orta Yol eşitlikçi ve özgürlükçü değil mesul ve mükellef toplum inşasını hedefler.

Orta Yol hareketin kuruluş mefkûresinin hala hay ve hayat veren olduğu fikrine dayanır. Hareketin tarihi köklerinin canlı olduğu ve yeni bir bakış açısı ile yani tahkik ile özünün gürleştirilmesi gerektiğini savunur. Bu cihetle Orta Yol hareketin tam merkezindedir. Bu merkezilik ayniyet ifade eder.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İdris Cevahir - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


İstanbul Markaları

Milli Gazete, İstanbul ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

0 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Meclis lokantasında yemek ücretlerinin artırılmasını doğru buluyor musunuz?