Reklamı Kapat

İSO 500 Araştırmaları Uyarıyor!

Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırması, 1968 yılında “100 Büyük Firma” olarak başlamış, çalışmanın kapsamı 1978 yılında 300 kuruluşa, 1981 yılında ise 500 kuruluşa çıkarılmıştır. Sanayi ve üretimin perspektifini sunan bu araştırmalar hem sektörel hem de bölgesel gelişme trendlerini gözler önüne sermektedir. “Türkiye’nin En Büyük 500 Kuruluşu” ve “İkinci 500” olarak yapılan iki araştırma karşılaştırmalı analiz edildiğinde “zincirleme reaksiyon”lar dikkat çekmektedir.

Üretimde Ölçek Önemli

Türkiye’nin daha küçük ve orta ölçekli sanayi yapısını ortaya koyan İSO İkinci 500’ün sonuçlarına bakıldığında, pandeminin ardından yaşanan hızlı toparlanmaya yükselen enflasyonun eşlik ettiği 2021 yılında bazı göstergelerde oldukça parlak sonuçlar elde edilirken bazı göstergelerde arzu edilen seviyenin altında kalındığı görülüyor. İSO İkinci 500’ün bu yılki listesine 137 yeni sanayi kuruluşu girdi. Bunlardan 57 tanesi İSO 500’den İSO İkinci 500’e düşen şirketlerden oluştu. Listeye geçen seneki İSO 1000 dışından giren yeni firma sayısı 80 olurken 2020 yılının İSO İkinci 500 listesinden İSO 500’e çıkan firma sayısı ise 39 olarak gerçekleşti.

2020 yılında 578,9 milyon TL ile 251,6 milyon TL bandında üretimden net satış yapan şirketler İSO İkinci 500 sıralamasında yer alırken, 2021 sonuçlarına göre bu bant 980,1 milyon TL ile 444,2 milyon TL arasında oluştu. Türkiye genelinin 1,1 puan üzerinde gerçekleşen artışla İSO 500 ihracatı tarihsel rekor kırdı. İSO 500 içinde yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı 1 azalarak 109’a indi.

Büyüyen 4 Şehir

Araştırmaya göre en büyük 500 içinde 158 firma İstanbul Sanayi Odası’na ait olurken, İstanbul’u 41 kuruluş ile Kocaeli Sanayi Odası ve 40 kuruluş ile Ege Bölgesi Sanayi Odası izledi. Bu odaları da 33’er kuruluş ile Ankara Sanayi Odası ve Gaziantep Sanayi Odası, 18 kuruluş ile Kayseri Sanayi Odası ve 16 kuruluş ile de Bursa Ticaret ve Sanayi Odası takip etti. En çok firma sayısını artıran dört kent sırasıyla Kahramanmaraş, Kocaeli, Gaziantep ve Kayseri oldu. Bu şehirler haricinde Adana, Bilecik, Hatay, Karabük, Kütahya, Manisa ve Tekirdağ da listedeki firma sayılarını artırdı.

İSO 500’de on yıl önce İstanbul’dan 193 firma listedeyken bu sayı 158’e düştü. Geçen yıl 26 firma ile temsil edilen Bursa, bu yıl 22 şirketiyle kan kaybı yaşadı. Listede, firma merkezlerinin başka illerde olmasından dolayı Kocaelili firma sayısı 41 olarak görünüyor. Merkezleri başka illerde olup, üretimleri bu ilimizde olan firmaları dikkate aldığımızda ise 84 firma ile Kocaeli asıl üretim merkezi konumunda yer alıyor.

Katma Değer Artmıyor

Araştırmanın en önemli tespiti; “sanayi sektörünün %16,6, imalat sanayinin ise %17,2 büyüyerek ekonominin genelinden pozitif ayrıştığını ve büyümeye de en yüksek katkıyı sağlayan sektör” olmasıdır. Ancak yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payının %6,4’ten %6,1’e gerilemesi düşündürücüdür! İSO 500’de teknoloji yoğunluğuna göre yaratılan katma değer dağılımına göre, en yüksek payı %33,3 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayiler almaya devam etti. Bununla birlikte orta-düşük ve orta-yüksek teknolojilerin payı %53’den %60’a yükseldi.

İSO İkinci 500’de orta-yüksek teknolojilerin payının 2,4 puan düşerek %24,5’e gerilemesi KOBİ’lerimizin bu alanda önemli bir eşiği aşmakta zorlandığını ortaya koyuyor. Benzer şekilde orta-düşük teknolojilerin payının ise 0,1 puan artarak %24,2’ye yükselmiş. Yüksek teknolojilerin payının %2,6’dan %3,5’e çıkmış olsa da sanayimizin yüksek teknolojiye geçiş ihtiyacının son derece açık ve son 9 yılda önemli bir değişim yaşamadığını gösteriyor.

Yeni Finansman İhtiyacı

Kâr eden kuruluş sayısı 405 olurken, faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr elde eden firma sayısı ise 489 oldu. İSO 500’ün 2021’de faaliyet kârı %139 oranında artarak 342 milyar liraya çıktı. Finansman giderleri de Türk lirasındaki değer kaybı, enflasyondaki artış ve faiz oranlarındaki yükselişin etkisiyle %135 oranında artarak 209 milyar liraya yükseldi. Özkaynaklar %53 artarak 624 milyar liraya yükselirken, toplam borçlar %71 büyüdü ve 1,5 trilyon liraya çıktı.

İSO İkinci 500’ün gelecek adına tedirgin edici en dikkat çeken göstergesi, borçlanma önemli ölçüde hızlanırken borçlanmanın vade yapısı da kısalmış olmasıdır. 2021 yılında mali borçlar %75,9 oranında artarken geçmiş yıllardan farklı olarak diğer borçlardaki artış %102 ile daha yüksek oldu. Böylece mali borçların toplam borçlar içindeki payı %57,6’dan %54,2’ye inerken, diğer borçların payı %42,4’ten %45,8’e yükseldi. Faaliyetlerin finansmanında ve artan işletme sermayesi ihtiyacının karşılanmasında ticari borçlar çok daha fazla kullanıldı. Bu durum “zincirleme reaksiyon halinde gelişebilecek ödeme riskleri”ne işaret ediyor.

Sektörel ve Yaygın Kalkınma

10’lu sektör gruplandırmasına göre dağılımına bakıldığında, İSO İkinci 500 içerisinde yer alan firmaların %60’ından fazlası 4 sektör grubunda toplanıyor. Bunlar sırasıyla 91 firmayla “gıda ürünleri sanayi”, 81 firmayla “tekstil ürünleri sanayi”, 71 firmayla “ana metaller ve makine imalat sanayi” ve 68 firmayla “kimyasal ürünler, plastik ve kauçuk ürünleri sanayi” sektörleri. Söz konusu dört sektör aynı zamanda 2021 yılı verilerine göre üretimden net satışların da %60’ından fazlasını gerçekleştiriyor.

İSO İkinci 500’de yer alan kuruluşlar bağlı olduğu oda bilgilerine göre sıralandığında, sanayideki Anadolu ağırlığının artmakta olduğu görülüyor. 2021 yılında İSO İkinci 500’ün istihdamı %5 arttı ve aynı yılda ödenen maaş ve ücretlerdeki artış ise %39 oldu. Sonuçta İSO 500 gibi İSO İkinci 500 de istihdama kısmi katkı yapmayı sürdürüyor.

Öneriler kapsamında oda başkanlarının konu başlıkları ise şu şekilde sıralanıyor: Kamuda borçlanma ile finanse edilen yatırımlar üretken alanlara yöneltilmeli, ihracat artışı verimlilik ve katma değer artışı ile sağlanmalı, daha çok ihracat daha az ithalat için “hangi sektörlere ağırlık verileceği, bunun için nasıl bir sanayi politikası izleneceği” belirlenmelidir. Türkiye ekonomisi için cari açığın düşürülmesi, enflasyonun makul düzeylere indirilmesi, mali disiplinin sürdürülmesi, sanayi üretim kapasitesini ve katma değeri artırarak istihdam odaklı yatırımlar gerçekleştirilmelidir. Yeterli ölçek ve yaygın kalkınma temel öncelik olmalıdır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İbrahim Veli - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket Erdoğan tarafından 'yüzde 5' ek zamla duyurulan 10 bin TL'lik emekli maaşı sizce yeterli mi?