YİD ile yapımda devletin kasasından bir kuruş çıkmadı!

Son günlerde sık sık yetkililerce, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli ile gerçekleşen yatırımlar için devletin kasasından bir kuruş çıkmadığı açıklamaları yapılıyor. Bu açıklamaya düz bir mantık ile bakıldığında sanki yol, köprü, şehir hastaneleri ve havaalanları gibi yatırımlar için devlet hiç para ödemiyor anlamı çıkabiliyor. Aslında bu ifade düz mantıkla bakıldığında yalan da değil. Yani normal şartlarda yatırımlar yapılırken, daha baştan itibaren firmalara bazı ödemeler yapılır. Bunun da ötesinde normal ihalelerde devletin cebinden bırakın bir kuruş çıkmamasını, milyarlar çıkar. Ancak Yap-İşlet-Devret modelinde ihaleyi alan firma aldığı işi bitiriyor, hizmete açılıyor ondan sonra sözleşmeye göre yıllar boyu yaptığı yatırımı işletiyor, gelirini alıyor. Mesele bundan da ibaret kalmıyor. Yapılan, köprü, yol, havaalanı gibi yatırımlardan müteahhit firmaya iş bittikten sonra belli süre, yani yıllar boyu belli garantiler veriliyor. Söz gelimi yapılmış bir köprüden söz gelimi günde 30 bin araç geçecek, geçmezse eksik kalan kısmını devlet tamamlayacak taahhüdünde bulunuluyor. Böyle olunca yıllar yılı hizmete açılan kurumun gelirinden devlete bir katkı olmadığı gibi bir de verilmiş garantinin altında kalan söz konusu kullananların sayısını devlet hazineden tamamlıyor.

Verilen garanti miktarları da genellikle kullananların sayısından çok olunca ister istemez söz gelimi bir köprüyü kullananlardan çok kullanmayanlar verilen sözü yerine getirmiş oluyorlar. Böyle olunca devletin kesesinden bir kuruş çıkmadığını söylemek mealen doğru olsa bile realiteye ters bir durum ortaya çıkıyor. Bu bakımdan eğer Yap-İşlet-Devret (YİD) usulüyle yaptırılan tesislerle ilgili verilen garanti gerçeğin çok fazla üstünde olmaz hatta kullanım ücretini devlet tamamlamak durumunda kalmasa söylenen söze bir itiraz doğru olmaz. Ama biliyoruz ki, gerek bazı köprüler, havaalanlarının kullanımı çok düşük rakamlarda kalıyor ve milyarlarca lirayı devlet karşılamak durumda kalıyor. Böyle olunca da YİD’le yapımda devletin kasasından bir kuruş çıkmadı değerlendirmesi gerçekçi olmuyor. Tekrar ediyorum verilen formüller doğru tespit edilmiş olsa ona göre devlet müteahhit firmanın harcamaları vadeli bir şekilde karşılamak için bu model kullanılıyor olsa sanıyorum bu durumu devlet yatırımlarını da hızlandırır. Ancak, durum öyle değil. Denebilir ki, yapılan işin maliyetinin çok üzerinde bir para ödenmesi taahhüt ediliyor ise zaten ekonomik bakımdan zor bir dönemden geçen ülkemizi daha da zora sokuyor.

Bu noktada devletin yaptığı yatırımların hepsi elbette YİD uygulaması ile yapılmıyor. Kısacası yanlış tahminlere dayanan verilen garantiler şimdi belki farkına varılmıyor olsa bile zamanla devleti verilmiş garantileri tamamlamanın altından zor kalkacaktır.

Bu tür yapımlara zaman içinde firmalara peşin yaptıkları harcamalar için adeta faiz ödendiğini söylemek yanlış olmaz. Eğer, sonradan verilen paralar devletin kasasından çıkmış olmuyorsa, maliyetlerin çok üzerinde yapılan inşaatlar sebebiyle yapımcı firmalara yüksek faizler ödediğimiz anlamına gelmez mi?

Bir bakıma bu iş adı konulmamış faiz ödemesi anlamına gelmez mi? Hemen belirteyim ki, maksadım Yap-İşlet-Devret (YİD) modeline karşı çıkmak değil verilen garantilerin bilerek ya da bilmeyerek çok yüksek tutulmasının devletimize getirdiği yüktür.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Abdülkadir Özkan - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket EYT ve genel af çıkar mı?