Personeline yüksek maaş ödediği halde bunu resmi kayıtlarda asgari ücretten ibaret gösterip, bakiye tutarı elden teslim eden işverenleri çok ağır cezai yaptırımlar bekliyor. Bu illegal yönteme başvuran müesseseler, maliyeti katlanan idari para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Çalışanın Geleceğini Gasp Eden Sistem
Ekonomi yazarı İsa Karakaş, bankacılık sistemini devre dışı bırakarak elden nakit ödeme yapmayı sürdüren şirketlerin karşı karşıya olduğu büyük hukuki tehlikeyi köşesine taşıdı. Çalışanların bordro kayıtlarında asgari ücretli olarak gösterilip paranın kalan kısmının elden verilmesinin hem personelin geleceğini hem de devletin prim ve vergi havuzunu baltaladığını belirten Karakaş, bu durumun "kayıtlı kayıt dışılık" olduğunu vurguladı. Bu yöntem yüzünden emekçilerin kıdem tazminatları, gelecekteki emekli aylıkları ve temel sosyal güvenlik hakları ciddi bir erozyona uğruyor.
Yaşanan usulsüzlüklerin önüne geçebilmek adına ilk adımı 2008 senesinde atılan yasal çerçeve, geçen yıl yapılan son yasal dokunuşlarla çok daha keskin bir hale getirildi. Artık resmi evrakı düşük gösterip elden ödemeye devam eden iş yerlerine yönelik yaptırımlar ağırlaştırılırken, sahadaki müfettiş denetimlerinin sıklığı da artırılacak.
Kritik Eşik: Sınır Artık 3 Çalışana İndi
Denetim ağını adım adım ören devlet, yasal zorunluluk sınırlarını iyice daralttı. İlk olarak 2009 yılında 10 ve üzeri personeli olan yerler için başlatılan zorunlu banka kanalı, 2016 senesinde 5 çalışana kadar çekilmişti.
Geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren en son mevzuat değişikliğiyle çember tamamen kapandı. Artık bünyesinde sadece 3 ve daha fazla işçi istihdam eden tüm işletmeler bu şeffaflık kalkanının içerisine dahil edildi. Dolayısıyla deniz çalışanlarından basın mensuplarına kadar herkes yasal güvence altına alındı. Yalnızca banka şubesi bulunmayan kırsal mevkilerde ödemelerin PTT kanalıyla yapılmasına açık kapı bırakıldı. Ancak burada da dökümün içine ücret, telif, ikramiye veya prim gibi mahiyetlerin tek tek, açıkça yazılması şart koşuluyor.
Meslek Grubuna Göre Katlanan Cezalar
Yasalara direnen işverenleri tek bir ceza değil, çifte yaptırım mekanizması bekliyor. Banka sistemine uğramadan elden verilen her bir kuruş için idari para cezaları devreye girecek. Üstelik bu cezalar personel başına ve ihlalin sürdüğü her bir ay için katlanarak hesaplanıyor. 2026 yılı güncel tarifelerine göre uygulanacak aylık cezalar şu şekildedir:
-
Standart İşçi Başına: Her ay için 2.734 TL idari para cezası uygulanır.
-
Gemi Adamı Başına: Ay bazında personel başına 36.211 TL yaptırım kesilir.
-
Gazeteci Başına: En yüksek tarifenin uygulandığı bu grupta aylık ceza tam 45.278 TL olarak belirlenmiştir.