Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) eski Genel Başkanı Ömer Bolat, küresel krizin başlangıcından itibaren krizden çıkmak amacıyla dünyada ekonomiye 5 trilyon dolar harcandığını söyledi. 2. dünya savaşının yaralarının sarılması için 3,6 trilyon dolar harcandığını hatırlatan Bolat, krzin savaşın zararını bile geçtiğini kaydetti.
MÜSİAD‘ın Sakarya Şubesi‘nce düzenlenen "Küresel Ekonomik Kriz ve Türkiye Ekonomisine Etkileri, İşletmeler İçin Tavsiyeler" konulu konferansta konuşan Bolat, ekonomik krizi değerlendirdi. Dünyadaki krizin baş aktörünün finans kuruluşları olduğunu ifade eden Bolat, Türkiye‘nin de dışarıdan ithal edilen krizden darbe aldığını belirtti. Bolat şöyle konuştu: "Bu kriz, Amerika‘nın 11 Eylül‘ü gibidir. Türkiye‘nin de bu krizden etkilenmemesi mümkün değildir. 2. Dünya Savaşı‘nın yaralarının sarılması için 3,6 trilyon dolar harcandı. Krizin başlangıcı olan 15 Eylül 2008‘den bugüne kadar ise dünya ülkelerinde 5 trilyon dolar harcama yapılarak, krizden kurtulmaya çalışılmaktadır. Dünya borsaları krizden dolayı, 2009 yılı şubat ayına kadar 30 trilyon dolar kaybetti. Dünya bankaları, 1 trilyon dolar zarar yazmıştır. Dünya ekonomisi 2. Dünya Savaşı‘ndan sonra 65 yıldır ilk defa küçülmektedir. Bu kriz öyle bir depremdi ki merkez bankaları ve hükümetler çözüm bulamadı. Dünya ekonomisi gittikçe küçülüyor."
Dünya Ticaret Örgütü‘nün verilerine göre dünya ticaretinde 2009 yılında yüzde 9 küçülme beklendiğinin altını çizenBolat, Türkiye ekonomisinin düzelmesi için ihracatın arttırılması gerektiğini dile getirdi. Mal ve hizmetlerin ticaretinin serbestleştirilmesi sürecinin 1945 ve 1990 yılları arasında tamamlandığını kaydeden Bolat, "1990 yılından itibaren gelişmiş ülkeler sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi sürecini başlattı. IMF, Dünya Bankası ve OECD gibi kuruluşların üzerinden gelişmekte olan ülkelere de bunu yaptırdılar. Ne oldu? Finans ekonomisi üretim ekonomisini mağlup etti. 50 trilyon dolar milli gelir üreten dünya ekonomisi 170 trilyon dolar mali varlığa sahip oldu." diye konuştu.
Krizin sorumlusunun karşılıksız değerli kağıt satan finans kuruluşları olduğuna işaret eden Bolat, Türkiye‘de de bankaların kredi musluklarını kapatarak krize neden olduklarını vurguladı. Hükümetlerin krizden kurtulmak için tüketimi arttırma girişimi başlattıklarını ifade eden Bolat, şunları söyledi:
"1,5 yıl önce Amerika Merkez Bankası‘nın faiz oranı yüzde 5,75 iken, şimdi yüzde 0,25 oldu. IMF‘nin tahmini 2009 ve 2010 yılı sonunda bankacılık sisteminin zararı 4 trilyon doları bulacak. Bu yıl Alman ekonomisi yüzde 6 küçülecek. 2009 yılının ilk çeyreğinde Rusya ekonomisi yüzde 10, Ukrayna ekonomisi yüzde 25, Güney Kore ekonomisi yüzde 8, İtalya ekonomisi yüzde 4 ve Amerika ekonomisi yüzde 2,5 küçüldü. Sanayi üretiminde AB ekonomileri yüzde 16 ile yüzde 20 arasında küçüldü. Japonya‘nın ilk 4 aydaki ihracatı yüzde 47 azaldı. Çin‘in ihracatı mayıs ayı da dahil yüzde 26 küçüldü. İşsizlik çığ gibi yükseldi. Amerika‘da işsiz sayısı 7 milyona çıktı. Son 1 yılda 5 milyon insan ABD‘de işini kaybetti. İngiltere‘de işsizlik rakamı 2,5 milyona çıktı, son 12 yılın zirvesi."
2010‘da hızlı bir çıkış yerine dengeli bir büyüme beklenebilir
Krizle dünya ekonomisinin felç olduğunu belirten Bolat bu yüzden çok hızlı bir düzelme beklenmemesi gerektiğini ifade etti. "Felç olan insanı birden ayağa kaldırabilir misiniz?" diye soran Bolat, "Tek kutuplu sistem yerine çok kutuplu sisteme geçilmelidir. 5 kutuplu bir sistem dengeleyici olur. Bir tarafta arıza çıkınca diğer taraf dengeler. Tek kutuplu dünyada arıza çıkınca bütün dünya tarumar oluyor. Çok hızlı çıkış beklemek için erken. 2009 küçülme yılı. 2010‘da hızlı bir çıkıştan ziyade dengeli bir büyüme beklenebilir." dedi. Bolat, şirketlerin krizden kurtulması için dünyadaki gelişmeleri takip etmeleri, hükümetin uyguladığı teşvik sistemlerini kullanmalarını ve yeni teknolojilere adapte olmaları gerektiğini sözlerine ekledi.