Kamboçya‘da 1975-79 arasında hüküm süren ve yaklaşık 1,7 milyon kişinin ölümünden sorumlu tutulan Kızıl Kmerler rejiminin üst düzey bir ismi ilk kez yargı önüne çıktı.
Kaing Guek Eav ya da daha çok bilinen ismiyle ‘Yoldaş Duch‘ hakkındaki davanın ilk duruşması başkent Phnom Penh‘de başladı. İşkencecilik yapmakla suçlanan 66 yaşındaki yargıç Kaing Guek Eav, ön duruşma için hakim önüne çıktı.
Birleşmiş Milletler himayesindeki davanın başsavcısına danışmanlık yapan Alman avukat Jürgen Assmann, BBC‘ye verdiği demecinde ilk duruşmanın yapılmasının başlı başına çok önemli bir gelişme olduğunu belirtti. Assmann, "Bu duruşma, Kızıl Kmerlerin suçlarının yargılanamayacağı dönemlerin geride kaldığını gösteriyor" dedi.
Eski bir matematik öğretmeni olan, daha sonra bir cezaevinde komutanlık yapan ve 1999 yılında tutuklanan Yoldaş Duch, cezaevinde tutulan 20 bin Kamboçyalı mahkûma işkence yapılması ve öldürülmeleri emrini vermekle, savaş suçları ve insanlığa karşı suç işlemekle itham ediliyor. Duch, hakkındaki suçlamaları reddediyor, sadece kendisine verilen emirlere itaat ettiğini ileri sürüyor.
Kızıl Kmerlerin zaferi ardından geçen dört yıl boyunca S21 adıyla anılan cezaevindeki katliamdan sadece bir avuç insan sağ çıkabildi. Yaklaşık 20 bin kişi burada öldürüldü. Önümüzdeki birkaç hafta boyunca, bu katliamdan kurtulanlar, S21 cezaevini söz konusu dört yıl boyunca idare eden ve işkence ile infazların emrini vermekle suçlanan kişi olan Yoldaş Duch ile yüzleşme şansına sahip olacak.
Yoldaş Duch, Kızıl Kmerler rejiminin düşmesi ardından kayıplara karışmış, 1997 yılında İngiliz bir fotoğrafçı onu buluncaya dek izine kimse rastlamamıştı. Duch, başlaması için yıllarca çetin müzakereler yapılan davada yargı önüne çıkan ilk sanık konumunda.
Halen Kamboçya hükümeti ile mahkemenin uluslararası üyeleri arasında Kızıl Kmerler‘den kaç liderin yargılanacağı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Şimdiye dek, beş sanık hakkında suçlamalar yapıldı. Ancak tümü de yaşlı ve hasta olan bu kişiler henüz mahkeme önüne çıkarılmadı. 1998‘de ölen Pol Pot rejiminin şimdilerde yaşları 76 ile 83 arasında değişen 4 siyasi yetkilisini daha yargılaması bekleniyor, ancak henüz bir yargılama tarihi belirlenmedi.
Kızıl Kmerler 1975‘te iktidara gelmiş, yaklaşık 4 yıl boyunca devrimci ideoloji adına ülke çapında korku salmış, kentleri boşaltmış, halkı zorla çalıştırarak tüketmiş ve geniş bir katliam yapmıştı.