Şirkuh un Mısır a Üçüncü Seferi
Üçüncü Mısır
seferi Mısır halifesinin Zengilerden yardım istemesinin sonucu olarak gözükse
de aslında asıl neden Haçlıların buraya saldırmasıdır.
Haçlılar, birinci ve ikinci mısır seferi sonucunda
Mısır ın ne kadar zayıf olduğunu gördüler. Burası zengin ama akıllı olmayan
idarecilerin elindeydi. Ayrıca burası Suriye nin eline geçerse Haçlılar kıskaç
arasında kalacaktı. Bu nedenle Mısır ı ele geçirme planı yaptılar. Bizans
imparatoru da donanmayla destek olacağını vaat etti.
Yani Suriye için Mısır a müdahale etmek elzemdi. Çünkü
Haçlıların eline geçmiş bir Mısır tüm Suriye yi de saldırıya açık hale
getirecek, Avrupa dan yeni savaşçı akınına yol açacak, Haçlılar Mısır ın ve
İslam dünyasının zenginliklerine konacaktı.
Suriye de var olmanın ve Haçlıları İslam dünyasından atma
ümidinin sürmesi Mısır ın kurtarılmasına veya Haçlılar yerine Suriye nin eline
geçmesi gerekiyordu.
Haçlılar 1169 yılında Mısır ın Bilbis şehrini alıp,
buradaki tüm insanları kılıçtan geçirdiler. Wealim es-Suri olayı şöyle tasvir
eder: Haçlılar, ellerindeki kılıçlarıyla sokaklara döküldüler ve erkek, kadın,
yaşlı, genç gördükleri herkesi öldürmeye başladılar. Sonra evleri basıp orada
saklananları öldürdüler. Evde buldukları mal ve diğer ev gereçlerini ganimet
olarak aldılar.
Bilbis katliamı Mısır yönetimini karşı karşıya olduğu
tehlikeyi göstermesi açısından önemlidir. Kahire de endişeli bir bekleyiş
vardı. Kendilerini de aynı son bekliyordu. Mısır ı bu durumdan kurtaracak
yegâne silahlı gücün sahibi Nureddin Mahmud Zengi idi. Halife Nureddin e mektup
yazdı. Rica etti. Hatta durumun vahametini göstermek için mektubun içine saray
kadınlarının saçlarının telini de koydu. Yani namuslarının tehlikede olduğunu
gösterdi. Bu çağrıya Nureddin kayıtsız kalmazdı. O da Mısır ı iyi bilen ve
hatta burada kendisine ait bir yandaş ve taraftar ağı oluşturmuş olan Şirkuh
komutasında bir ordu gönderdi. (Tarihçimiz, Selahaddin komutasında olduğu
yanlış bilgisini verir. Komutan Selahaddin in amcası Şirkuh tur. Zengilerin en
güçlü komutanı ve Haçlıların korkulu rüyası dağaslanı Eseduddin Şirkuh tur.)
Hatta Şirkuh a Mısır daki yandaşları da yardım isteyen mektuplar gönderdiler.
Bu aynı zamanda Nureddin teklifi kabul etmeze Şirkuh un kendi kabile gücüyle
buraya gidebileceğini de göstermektedir.
Nureddin, değerli ve dindar bir devlet adamı olarak
haçlıların hamlesinin sonuçlarını hesapladığından yardım gönderdi. Şirkuh,
Haçlıları yenerek Kahire ye girdi. Burada kahraman gibi karşılandı. Ardından
bütün fitnenin başı olan Şaver i öldürdü. Şaver in öldürülmesi üzerine boş
kalan Fatimi vezirlik koltuğu halife el-Adid tarafından Şirkuh a verildi ve
Şirkuh, Fatimilerin veziri oldu.
Şirkuh, ülkeyi yeniden yapılandırdı. Önemli mevkilere
güvendiği insanları getirdi. Burada hem Zengileri temsil ediyor, hem de
Fatimilerin bir idarecisi olarak iki konumu da bünyesinde barındırıyordu. Fakat
iki ay sonra 1169 yılında hastalanarak vefat etti.
SELAHADDİN İN FATİMİ
VEZİRİ OLMASI
Şirkuh un erken ölümü Fatimileri telaşlandırdı. Suriye
ordusu memleketlerine dönerse ülkeleri Haçlı saldırılarına açık hale gelecekti.
Bu nedenle vezirliği Suriye ordu komutanlarına vermeyi uygun gördüler. Fakat
kime vereceklerdi Onlar, bu komutanlar içinde yaşça en küçük ve tecrübesiz
olan Selahaddin i uygun gördüler. Selahaddin küçük ve tecrübesiz olacağından
kullanabileceklerini hesapladılar.
Selahaddin e teklif edilen vezirlik makamı komutanları
arasında tartışıldı. Burada Selahaddin i Fakih İsa el-Hakkari, Selahaddin in
dayısı Şehabeddin Mahmud, el-Menbeci ve el-Maştubi gibi Selahaddin in
kabilesinden veya akraba kabilelerden olan komutanlar desteklediler. Sadece
Aynuddevle el-Yaruki karşı çıktı ve Mısır ı terk ederek Şam a döndü. O, yeni
bir devletin temelinin kurulmakta olduğunun farkına varmıştı (1169). Şirkuh
öldüğünde başında Bahaddin Karakuş un bulunduğu el-Esediyye diye bilinen
Memluklardan oluşan 500 savaşçı bırakmıştı. Onlar da Selahaddin i seçtiler.