İncelenecek eseri öncelikle bir okur gözü ile okumalı. Eserin kendisinde bıraktığı olumlu ve olumsuz duyguları bir yere not etmeli. Bu okuma tamamen kasıtsız ve önyargısız olmalı.
İyi bir eleştirmen eserde kusur bulma odaklı bir gayret içinde olmamalı. İkinci okumasını mantık çerçevesinde dil ve üsluba yönelik bir tarama şeklinde gerçekleştirmeli. Kelimelerin anlamlarını not almalı ve farklı anlamlar içeren metaforları kaydetmeli. Üçüncü ve son okumada görmediği anlamları görmek için okumalı. Eserin arka planında anlatılan tarih, aliterasyon, dönemin izleri ve mesajları bulmalı. Altyapıyı irdelemeli ve gerekirse yazarı ile iletişime geçip bu konuları ona sormalı. Böylece yazarın bakış açısını da göz önünde bulundurarak kendi algısı ile yazar algısı arasındaki çelişkileri tespit etmeli. Bunlar arasında uyumlu olanları da yazmalı.
Yazıları incelerken yazarın şahsi hayatına asla bakmamalı. Ressammış, müzisyenmiş, siyasetçiymiş, doktormuş bunlara takılmamalı. Bir sahaf ya da çaycı da olabilir. Eleştirmen eseri değerlendirirken yazarın mesleği-meşgalesi hakkında ne düşünmeli ne de birtakım fikirlerini beyan etmeli. Bu tutum eserden sıyrılıp şahsa yönelik bir eleştiriye neden olur ki eleştirinin amacı bu değildir. Yazarın kibirli ya da mütevazı gibi kişilik özelliklerini karakter tespitlerini yapmaktan kaçınmalı. Eserin içindeki kahramanların ruhsal dünyaları ve kişilik özelliklerini incelemeli odaklanacaksa bunlara odaklanmalı.
Eleştirmen etik kurallarına riayet etmeli. Kibar ve kırıcı olmayan art niyet taşımayan bir dil kullanmalı. Yalnızca beğendiği metinleri değil hoşnut olmadığı ya da vasat bulduğu metinleri de karalamadan onları hiçe saymadan yazara yol gösterecek şekilde yapıcı ifadelerle yazmalı. Eleştiride mümkünse övgü ya da yergi ifadeleri kullanmamalı. “Çok güzel”, “çok kötü” gibi birkaç cümlenin eleştiri olmadığını unutmadan yazmalı. Eleştiriyi yazarken yazarla arasındaki dostluk tanışıklık bağlarını esere yansıtmamalı. Objektif bir pencereden görüşlerini belirtmeli. Metnin türüne yönelik fikir beyanından kaçınmalı. Edebiyatta tüm türlerin var olduğunu aklından çıkartmamalı. Yeni söylem oluşturmak adına var olanı yok saymamalı. Eserin geçmişle bağını gündeme taşımalı. Okuyucuya birkaç alıntı ile kitabı özetlemeli. Seçtiği bu alıntılar çarpıcı olmalı. Eleştirmen kıskançlık duygusunu körüklememeli. Esere iyi ve kötü yönleri ile bakabilmeli. Okumadan sırf kötülemek için okumamalı. Yazara “sen yazar değilsin kendini yazar sanma” gibi mesajlar göndermemeli. Netice olarak kitabın bir yayınevinden çıktığını dolayısıyla editöryal süreçten geçtiğini göz önünde bulundurmalı. Eleştirmen ahkâm kesmemeli, her şeyin en iyisini ve doğrusunu yalnızca kendisinin bildiğini iddia etmemeli. Mümkünse yazdığı tek tür “eleştiri” türü olmalı. Farklı eleştirmenlerle fikir alışverişinde bulunmalı. Ustaları okumalı ve geçmişten günümüze adı kalmış tüm yazarları kabul etmeli onlardan bazısını yok saymaya çalışmamalı. İdeolojik görüşlerini bir kenara bırakmalı. Saygı dilini muhafaza etmeli. Pespayelikten uzak durmalı. Argo bir dil, kaba bir üslup tercih etmemeli. Gençlerin ilgisini çekmek için mizahi dille alay dilini karıştırılmamalı. Alay diline kesinlikle meyletmemeli. Cinsiyete karşı söylemleri zihninden atmalı. En güzel şiir çocuktur sen çocuk bak dememeli. Kadınları öteki algısıyla okumamalı. Yazarlığın cinsiyetle ilgili olmadığını zihnine yazmalı. Bu tür klişe sözleri lügatinden atmalı. Açık ve anlaşılır bir dil kullanmalı. Üstü kapalı ifadelerden kaçınmalı. Aba altından sopa göstermemeli. Dil terbiyecisi olmalı lakin yazarı terbiye etmeye kalkmamalı. Eleştirmen dile hâkim olmalı. Tüm kelimelerin kökenini iyi bilmeli. Kullanımlarını biçimlerini iyi bilmeli. Bu konuda hataya düşmemeli. Her gün lügat okumalı. Yalnızca Türkçe değil dilimize kelime kazandıran tüm dilleri incelemeli. Kökenleri bilmeli gerekliyse bulmalı. Bilmediği ya da okumadığı konular için zihninden yazmamalı. Ezberden bilgi sunmak mutlaka hata verir.
Saygısını her koşulda korumalı. Saygısını kaybedenlere karşı da bunu sürdürmeli.
Eleştirmen yazarların kalem açacağı olmalı uç kıranı değil.