Washington ve Tahran arasında İsviçre’de yürütülen mutabakat görüşmeleri küresel gündemin ilk sırasındaki yerini korurken, nükleer denetimler konusunda karşılıklı açıklamalar tansiyonu yükseltti. ABD kanadından gelen iyimser mesajlara İran’ın "şartlı" karşılık vermesi, taraflar arasındaki pazarlığın ne kadar çetin geçtiğini bir kez daha kanıtladı. Kafaların karışık olduğu nükleer krizde Tahran yönetimi, kırmızı çizgilerinden esneklik göstermeyeceğinin sinyalini verdi.
ABD’nin İddialarına Tahran'dan Yanıt
İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığı bilgilere göre, İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in iddialarına doğrudan cevap verdi. Vance'in, İran tarafının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini yeniden davet etmeyi onayladığına ve denetimlerin hızla başlayacağına yönelik sözleri Tahran'da yankı buldu. Sözcü Bekayi, ülkesinin UAEA ile olan ilişkilerini tamamen koparmayacağını ancak bu sürecin kendi kuralları çerçevesinde işleyeceğini hatırlattı.
Meclis ve Güvenlik Konseyi Kararları Esas Alınacak
İranlı yetkili, nükleer ajans ile yürütülecek ortak çalışmaların sınırlarını çizdi. Bekayi, UAEA ile olan ilişkilerin denetim anlaşmaları kapsamındaki taahhütlerin yanı sıra doğrudan İran Meclisi ve İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda devam edeceğini belirtti. Bu çıkış, ABD'nin tek taraflı beklentilerine karşı İran'ın kendi iç hukukunu ve güvenlik mekanizmalarını ön planda tutacağını gösteriyor.
Saldırıya Uğrayan Tesisler Müzakereye Bağlı
Nükleer tesislerin hangilerinde denetim yapılacağı konusu ise tam bir pazarlık maddesine dönüşmüş durumda. Sözcü Bekayi, Buşehr Nükleer Santrali gibi daha önce de gözlem altında tutulan ve denetimlerin rutin olarak sürdüğü tesislerde UAEA mesaisinin devam edeceğini kaydetti. Ancak işin rengi diğer stratejik noktalarda değişiyor.
ABD ve İsrail'in saldırıları nedeniyle güvenliği sarsılan ve bu yüzden UAEA'nın erişiminin kesildiği diğer kritik tesislere müfettişlerin tekrar girip giremeyeceği henüz net değil. Bekayi, bu alanlardaki denetimlerin tamamen İsviçre’de yürütülen müzakerelerin seyrine ve oradan çıkacak nihai sonuçlara bağlı olacağını vurguladı.
Tahran'ın bu hamlesiyle birlikte nükleer tesislerin kapısı batılı müfettişlere tamamen kapanmadı ancak anahtarın İsviçre'deki masada olduğu netleşti. Gözler şimdi, İran'ın bu şartlı vize çıkışının ardından Washington yönetiminin atacağı yeni diplomatik adımlara çevrildi.