Müslümanlar konuşmaları esnasında geleceğe ait bir vaat
veya niyette bulununca İnşaallah der, demesini bilir. Ancak son günlerde bu
ifadenin çok yanlış konumlarda teleffuz edildiği görülüyor. Hacısı da hocası da
bu yanlışı yapıyor. Özellikle vaiz ve
hatiplerimizin bu hatayı işlediğini görmek çok daha üzücü.
Evet! İnşaallah
demek çok önemlidir Peygamberimiz bir konuşmasında bu sözü kullanmadığı için
bir süre vahiy alamamıştı. Konuyla ilgili olarak Yüce Allah: Allah dilerse
kaydını koymadan bir şey için ben şunu yarın yapacağım deme! (Kehif suresi 23 ve 24. Ayetler) uyarısında
bulunmuştu.
Akait (itikat) kitaplarımızda da bir insan Allah dilerse
müslüman olacağım demekle müslüman olamaz ene mü minun hakka=ben kesin olarak
inanıyorum demesi gerektiği ifade edilmektedir.
Ancak günümüz konuşmalarında inşaallah Allah yardımcımız
olur veya Allah inşaallah bize yardım eder veya edecektir , yahut İnşaallahü
Teala Allah yardımcımız olsun veya
Allah yardımcımız olur İnşaallah gibi ifadeler kullanılıyor ki az bir
düşünüşle bu ifadelerin yanlış olduğu anlaşılır. Evet! Bu ifadeler sırasıyla:
Allah dilerse Allah yardımcımız olur , Allah dilerse bize yardım eder veya
edecektir , Yüce Allah dilerse Allah yardımcımız olsun , Allah dilerse Allah
yardımcımız olur demek oluyor ki Türkçe kurallarına da aykırı olduğu açıktır.
Sanki başka bir Allah varmış da o dilerse beriki Allah yardımcımız olur veya
birinci Allah dilerse ikinci Allah bize yardım eder veya edecektir manaları
ortaya çıkıyor.
Gerçi bu ifadelerde böyle bir kasıt yoktur; ama niçin
böyle bir istifham doğuracak şekilde konuşalım. Vaiz ve hatiplerimiz bu konuda
dikkatli olursa halkımız da bu hataları yapmaz. Bu hatalar daha çok dua
niteliğindeki ifadelerde oluyor. Konuşan kişi Allah sonumuzu hayreylesin
deyip bununla yetinmek istemiyor ve bir de İnşaallah=Allah dilerse ifadesini
kullanıyor ve hata böyle oluşuyor. Halbuki Allah sonumuzu hayreylesin sözü
yeterlidir. Eğer burada Allah ın dilemesi şartı aklımıza geliyorsa ifadeyi
değiştirip İnşaallah sonumuz hayrolur veya Sonumuz hayr olur İnşaallah şeklinde söyleyebiliriz. İslam ın dil konusunda titiz olduğunu
biliyoruz. Hz. Ömer: Yanlış konuşan arkadaşınızın sözünü düzeltiniz derken bu
hassasiyete dikkat çekmiş oluyordu.
Allah dilimizi en güzel bir şekilde kullanmayı
kolaylaştırsın. İşte bu son cümlede bazılarımız son kelime ile tatmin
olmayabilir. O takdirde Kolaylaştırsın kelimesinden sonra nasib eylesin
diyebilir veya amin kelimesiyle perçinleyebilir.
Hoşça konuşup hoşça kalalım inşaallah.