Milli Gazete nin önceki günkü manşeti Kaşla göz arasında
72 kriter geçti. idi. Bu haberde AB tarafından Türkiye ye verilen vizesiz
seyahat ile ilgili ev ödevlerini içeren 72 maddenin, içeriği tartışılmadan,
bilinmeden alelacele Meclis ten geçirildiği vurgulanıyordu. Türkiye böylesine
gözü kara bir şekilde AB ile bütünleşme çabası içindeyken, tam da bu zamanda
İngiltere AB den ayrılmak için referanduma hazırlanıyor. Peki, İngiltere neden
AB den ayrılmak istiyor
Önce İngiltere-AB ilişkilerinin tarihi seyrine bakalım.
Bildiğiniz gibi İkinci Dünya Savaşı nda 70 milyon insan
hayatını kaybetti. Avrupa başkentlerinde taş üstünde taş kalmadı. Böylesine bir
travmaya rağmen, üst akıl Avrupalıları birlikte hareket etmek gibi zor görünen
bir sürece yönlendirdi. Dönemin sanayileşmesinin iki önemli hammaddesi olan
kömür ve çelik üzerinden 1951 de 6 ülkenin bir araya gelmesiyle Avrupa Kömür
Çelik Topluluğu doğdu. Sonrası zaten malum. Bu birliktelik önce Avrupa Ekonomik
Topluluğu, sonra Avrupa Topluluğu ve son olarak da, Avrupa Birliği olarak
bugünkü halini aldı.
AB nin 28 üyesinden 22 si NATO üyesi. G-20 ve AB
arasındaki ilişkinin boyutlarını daha önce bu köşede ifade etmeye çalışmıştık.
Batı bloğunda böylesine bir iç içe geçmişlik olmasına rağmen, İngiltere nin AB
ile olan ilişkileri hep mesafeli oldu. 1973 yılında AB üyesi olan Birleşik
Krallık, o tarihten bugüne ortak hareket etme fikrine hep çekince koymuş ve
merkezde değil kenarda kalmayı yeğlemiştir. Hatta Demir Leydi lakaplı
Margaret Thatcher, AB çağımızın budalalığı diyecek kadar ileri bile
gitmiştir. Başbakan Cameron un 23 Haziran da AB için referandum yapılacağına
dair açıklaması da, Britain (Britanya) ve Exit (Çıkış) sözcüklerinin
kısaltılmışı olan Brexit tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
İngiltere nin AB ile ayrıldığı noktalar neler
En önde gelen sorunlardan birisi, AB nin diğer
ülkelerinden gelen mültecilere bakış. İngiltere mültecilere devlet yardımında
bulunmak istemiyor. Her mülteciye en az 4 yıl İngiltere de yaşama zorunluğu
getirilmesini talep ediyor.
Egemenlik konusu bir diğer tartışma alanı. İngiltere
AB ye kendi egemenlik haklarını tamamıyla devretmek istemiyor. Bu durumda
belirleyicinin Brüksel olması İngiltere yi rahatsız ediyor. Topraklarında
güneş batmayan ülke diye kendisiyle övünen Britanya, bu durumun dünya
üzerindeki etki alanına zarar vereceğini düşünüyor. İskoçya gibi bağımsızlık
için iz süren ülkelerin bu durumda cesaretleneceğini düşünüyor.
Bir diğer konu da, İngiltere nin her yıl AB ye 19 milyar
sterlin ödeme yapması. Bu da İngilizlerin şerhlerinden bir başkası. Zaten
İngiltere nin Euro ya geçmemesi, AB nin yükünü taşıyan Almanya, İtalya, Fransa
gib ülkelerin kamuoyunda da sıklıkla tartışılıyor. İngiltere ise Euro ya geçerse
kendi ekonomisini dış etkilere karşı koruyamayacağını düşünmüş ve kabul
etmemişti. Üye ülkelerin kamu borç stokları Euro ya geçer geçmez kur
farklarından kaynaklanan sorunlarla birden artış göstermişti. Bu bile kendi
içinde İngiltere yi doğru karar aldığı konusunda ikna etmeye yetmişti. Nitekim
en son bu tartışma Yunanistan a mali destek konusunda oldu. Cameron İngiliz
halkının vergileriyle Yunanistan ın finanse edilmeyeceğine dair açıklamalarıyla
bir anlamda, AB ye karşı mesafeli duruşlarını teyit etmiş oldu.
İngiltere nin bu tavrına rağmen, diğer AB üyeleri bu
duruma neden katlanıyor
Çin, Hindistan, Brezilya gibi gelişmekte olan
ekonomilerin önemli birer alternatif olarak oyuna girmeleri AB ülkelerini
tedirgin etti. Bütün şerhlerine rağmen, İngiltere nin AB de kalmaya devam
etmesinin AB yi diğer siyasi ve ekonomik birlikteliklerin karşısında güçlü
kılacağını düşünüyorlar.
Diğer taraftan her ne kadar AB yi tartışırken ekonomi
merkezli değerlendirmeler yapılsa da, AB nin siyasi yönü ekonominin önündedir. AB,
eski Demir Perde ülkelerini üyeliğe alırken çok cesur davranıyor. Çoğunda
kendi açıkladığı kriterlere ters düşmesine rağmen Avrupalıları tek çatı altında
toplamak gibi bir misyonu gerçekleştirmek istiyor.
Hal böyleyken, çağ açıp çağ kapatan medeniyetin bakiyesi
bir ülke olan Türkiye, gözünü karartmış, AB diyor başka bir şey demiyor. Ancak Avrupa siyasi kültürünün temelini
oluşturan ülkelerden biri olan İngiltere ise AB den ayrılmayı tartışıyor. Gelin
de çıkın işin içinden.