Bolton, anlaşmanın İran lehine büyük stratejik ve ekonomik tavizler içerdiğini belirterek, durumu “ABD için gerçek bir yenilgi” olarak nitelendirdi.
“İRAN İSTEDİĞİNİ ALDI”
Bolton, ANI’ye verdiği demeçte, anlaşmanın İran rejiminin bugüne kadar hayal edebileceğinden daha fazla kazanım sağladığını savundu.
Anlaşmanın nükleer program üzerindeki kısıtlamaları garanti altına almadığını vurgulayan Bolton, şu ifadeleri kullandı:
* “Anlaşma İran için son derece elverişli. Trump’ın en çok önemsediği konu olan Hürmüz Boğazı’nın geçişe açılması meselesi bile tam olarak çözülmüş değil. İran’a nükleer hedeflerinden vazgeçmesi için ekonomik faydalar sunuluyor, ancak geçmişteki anlaşmalarda olduğu gibi Tahran yine taahhütlerini yerine getirmeden ekonomik ödülleri toplamayı başarıyor.”
“TRUMP, İRAN TARAFINDAN OYUNA GETİRİLDİ, İRAN, TRUMP’I BİR KEMAN GİBİ ÇALDI”
Bolton, Başkan Trump’ın iç politikadaki endişeler, özellikle de akaryakıt fiyatlarını düşürme arzusu nedeniyle stratejik bir zafiyet gösterdiğini öne sürdü. İran’ın bu durumu fark ettiğini belirten Bolton, “İran, Trump’ı bir keman gibi çaldı” ifadesini kullandı.
Bolton’a göre, Trump’ın bir an önce çatışmadan çıkma ve bir “zafer” ilan etme isteği, ABD’nin elindeki en büyük koz olan askeri güç kullanma tehdidini etkisiz hale getirdi. Bu durumun sadece İran için değil, nükleer silahlanma peşindeki diğer “haydut devletler” için de ABD’nin caydırıcılığının sorgulanmasına yol açtığı uyarısında bulundu.
“HÜRMÜZ BOĞAZI TESTİ”
Anlaşmanın imzalanmış olmasına rağmen sürecin hala riskli olduğunu belirten eski danışman, Washington’ın Tahran’ın anlaşmaya tam uyum sağlaması için baskı kurması gerektiğini ifade etti.
Bolton, “Eğer İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde kısıtlama veya geçiş ücreti gibi şartlar dayatmaya kalkarsa, bu anlaşma bitmiş demektir” şeklinde konuştu.
JOHN BOLTON KİMDİR?
John Bolton, Amerikalı bir avukat, diplomat ve Washington'ın en tanınmış dış politika şahinlerinden biridir; kendine özgü bıyığı ve sert dünya görüşü onu hem etkili hem de tartışmalı bir figür haline getirmiştir.
2018-2019 yılları arasında Donald Trump'ın ulusal güvenlik danışmanı olarak görev yaptı ve diplomasi ve askeri strateji konularında başkanla sık sık çatıştı.
Bundan önce, George W. Bush döneminde ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak görev yapmış ve çok taraflılığa karşı şüpheciliği ve her şeyden önce ABD gücüne olan inancıyla tanınmıştır.
Irak savaşına en güçlü destek verenlerden biri olan Bolton, Saddam Hüseyin'in sadece ABD için değil, daha geniş dünya için de bir tehdit olduğunu defalarca dile getirmiş, kitle imha silahları ve El Kaide ile bağlantıları hakkındaki iddiaları öne sürmüş ve güçlendirmiştir; bu iddiaların yanlış olduğu daha sonra kanıtlanmıştır.
Aynı zamanda İran ve Kuzey Kore gibi ülkelerde rejim değişikliğini savundu.
Başkanla yaşadığı derin politika anlaşmazlıkları nedeniyle Trump Beyaz Sarayı'ndan olaylı bir şekilde ayrıldıktan sonra Bolton özel hayata döndü ve daha sonra Trump'ın en sesli eleştirmenlerinden biri oldu.
Trump, Haziran 2019'da NBC'ye verdiği demeçte, "John Bolton kesinlikle şahin birisi," demişti. "Eğer ona kalsaydı, bir anda tüm dünyaya karşı savaşır, tamam mı? Ama bunun bir önemi yok çünkü ben her iki tarafı da istiyorum."
Bolton daha sonra, Trump yönetimi döneminde yaşadığı rekabetleri ve ideolojik mücadeleleri içeriden bir bakış açısıyla anlatan, sert eleştiriler içeren bir anı kitabı olan "Olayın Yaşandığı Oda"yı yayınladı.
***
Bolton, gizli devlet bilgilerini kötüye kullanmak ve paylaşmak suçlamasıyla Casusluk Yasası kapsamında yargılandı .
1917'de yürürlüğe giren bu yasa, genellikle bilgi sızdırılması, casusluk veya gizli savunma materyallerinin izinsiz olarak saklanması gibi durumlarda kullanılır.
İddianameye göre:
Bolton, bazıları çok gizli olarak işaretlenmiş 1000'den fazla sayfa "günlük benzeri not"u iki akrabasına gönderdi. Malzemenin el yazısıyla yazıldığı ve elektronik olarak gönderildiği iddia ediliyor.
İddianamede, "Bolton, AOL ve Google tarafından barındırılan e-posta hesapları gibi kişisel, hükümete ait olmayan e-posta hesaplarını kullanarak, En Üst Düzey Gizli/Gizli/SCI seviyesine kadar sınıflandırılmış bilgileri bireylerin kişisel e-posta hesaplarına gönderdi" denildi.
Savcılar, "Bolton'ın notlarında çoğu zaman, notlarına kaydettiği ulusal savunma ve gizli bilgileri öğrendiği güvenli ortam veya çevre tarif ediliyordu" diye ekledi.
İddianamede ayrıca, Temmuz 2021'de Bolton'ın bir temsilcisinin hükümete kişisel e-posta hesabına yapılan bir siber saldırıyı bildirdiği, ancak bunun ulusal savunma ve gizli bilgiler içerdiğini açıklamadığı belirtiliyor.
Ancak Bolton yaptığı açıklamada, FBI'ın ihlalden "tamamen haberdar edildiğini" ve "önceki yönetimin dört yılı boyunca, bu incelemelerden sonra hiçbir suçlamanın yöneltilmediğini" belirtti.
Ayrıca Maryland'deki evinde ve Washington DC'deki ofisinde gizli materyaller de dahil olmak üzere "belgeler, yazılar ve notlar" bulundurmakla suçlanıyor.
İddianameye göre, Bolton 2018'de, ulusal güvenlik danışmanı olmadan bir gün önce, iki akrabasıyla bir grup sohbeti oluşturmuş ve "Gelecekteki Günlük İçin!!!" diye yazmıştır.
Mahkeme kayıtlarına göre, o yılın Temmuz ayında gruba 25 sayfalık bir belge gönderdi ve ardından "Bunların hiçbirinden bahsetmeyeceğiz!!!" diye uyaran bir mesaj iletti.
İddianame 18 ayrı suçlamayı içeriyor; bunlardan sekizi ulusal savunma bilgilerini iletmekle, onu ise benzer materyalleri izinsiz ve yasadışı olarak bulundurmakla ilgili. Her bir suçlama, 10 yıla kadar hapis cezası öngörüyor.