Başta Osmanlı olmak üzere, dünyada en görkemli sarayları süsleyen Hereke halıları, S-UN Fonu Gençlik Projesi kapsamında Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Gençlik Merkezince başlatılan ‘‘Dokumalar Genç Ellerde Tezgahlara Yerleşiyor‘‘ adlı projeyle kimisi Kocaeli‘ye göçle gelmiş, istihdama katılamamış 25 genç kıza öğretildi.
Körfez Olimpiyat Gençlik Merkezinde kurulan tezgahlarda 4 ay süreyle Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası ve Halk Eğitimi Merkezi bünyesindeki halı dokumacılığı üzerinde uzmanlaşmış eğitmenlerden ipekli dokuma eğitimi alan kursiyerler, kurulması planlanan şirket ve oluşturulacak kooperatifle üretime devam edebilecek.
S-UN Fonu Gençlik Projesi kapsamında, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı‘nca desteklenen ve İsviçre hükümeti tarafından finanse edilen projede, ata mirası, el emeği, göz nuru, kültürel el sanatlarından olan yün ve ipek halı dokumacılığının yeniden canlandırılması, genç nesillere öğretilmesi, minyatür ve hediyelik ürün niteliği oluşturulacak şekilde üretilmesi sağlandı.
Proje Ekip Koordinatörü Gültekin Örteş, yaptığı açıklamada, toplam maliyeti 20 bin doları bulan projede, Körfez Kaymakamlığı, Körfez Belediyesi, İş Kurumu İl Müdürlüğü, Milli Saraylar Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası, Körfez Halk Eğitimi Merkezi ile Kültür ve Turizm İl Müdürlüğünün kendilerine destek verdiğini belirtti.
İç göçten etkilenmiş, eğitimlerini belli bir düzeye kadar sürdürebilmiş, girişimcilikleri ailelerince desteklenmemiş, sosyal uyum sorunu yaşayan, belli bir alanda vasfı olmayan genç kızlar ile kadınların projenin hedef kitlesini oluşturduğunu dile getiren Örteş, şu bilgileri verdi:
‘‘Hedefimiz, göçle Kocaeli‘ye gelmiş, uyum sağlayamamış, bir şekilde istihdama katılamayan genç kızları, dezavantajlı gençlik gruplarını projeye dahil ederek iş sahibi olmalarını ve hayatlarını sürdürebilecek gelire sahip olmalarını sağlamaktı. Bu hedefimizi gerçekleştirdik. Kızlarımız hem halı dokumayı öğrendiler, hem de istihdamlarını sağlayacak bir meslek edindiler. Proje sonunda kuracağımız şirket ve kızların oluşturacağı kooperatiflerle de onlara, ayakta kalabilecekleri iş imkanı sunacağız.‘‘
Kursiyerlere "Halı Dokuyucusu" sertifikası
Örteş, proje sonunda Halk Eğitimi Merkezinin kursiyerlerinin ‘Halı Dokuyucusu‘ olduğunu belgeleyen mesleki eğitim sertifikası vereceğini, kursların tamamlandığını, projenin şubat ayında sona ereceğini, kursiyerlerin tezgahlardaki işlerini tamamlamak için çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetti.
Projenin çıkış noktasını, dokumacılık alanında nitelikli eleman sayısının gittikçe azalması ve bu alanda kalifiye elemana ihtiyaç duyulması, el dokumaları kültürünün unutulmaya yüz tutmasının oluşturduğuna değinen Örteş, şöyle konuştu:
‘‘Hereke Halısı, Kocaeli‘ye ait marka bir değer. Ulusal ve uluslararası bu değer gün geçtikçe unutulmaya başlamış, insanların gündeminden bir şekilde çıkmıştı. Genç kızlarımızla birlikte sahip olduğumuz bu kültürel değeri yaşatmak, yeni nesile aktarmak ve bu sayede kazanç kapısı açmayı hedefledik. Proje başında seçtiğimiz kursiyerlerin tamamı, Kocaeli‘ye farklı illerden göçle gelmiş kızlardı. Erzurum, Bayburt, Gümüşhane, Samsun, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden gelen kızlardı. Birbirlerinin kültürlerini tanıma fırsatı buldu, farklılıklarını ve zenginliklerini tanıma, birbirlerini farklılıklarıyla kabul etme şansı yakaladılar. Bu da projemizin başarılı noktalarından birisi oldu.‘‘
S-UN Fonu Gençlik Projeleri devam edecek
S-UN Fonu Gençlik Projelerinin bu projeyle sona ermediğine dikkati çeken Örteş, Kocaeli‘nin proje başarısıyla ses getirdiğini ve yeni dönemde de pilot il olma hakkı elde ettiğini dile getiren Örteş, ‘‘Yeni proje başvuruları alacağız, gençlerimizi, projelerini bizimle paylaşması için Gençlik Merkezlerimize bekliyoruz. Projeler, gençlik istihdamına yönelik olmalı, kültür ve turizm ögeleri içermeli. En az 3, en fazla 8 genç bir araya gelerek bir proje hazırlayabilir, 3 bin dolarla 20 bin dolar arası destek alabilirler. Fikri olan tüm gençleri 26 Şubata kadar gençlik merkezlerimize bekliyoruz‘‘ diye konuştu.
Hereke Dokuması
Osmanlı İmparatorluğunun sanayileşme sürecinde yatırıma uygun olduğu keşfedilen Hereke, Sultan Abdülmecit döneminde kurulan ipekli döşemecilik ve halı fabrikasıyla ülkenin modernleşmesinde önemli bir yapı taşı oldu. Hereke halıları 1894‘de Lyon‘da, 1910‘da Brüksel‘de ve 1911‘de Torino‘da ödül kazandı. Bu modernleşme girişimi Hereke‘nin demir yolu taşımacılığının üzerinde yer almasıyla sağlamlaştı.
Yörede halen yaklaşık 8 bin kişinin evlerindeki tezgahlarda ve bazı atölyelerde Hereke halısı dokuduğu biliniyor.