Soru: Recep İpek/ Sakarya
-Hayvan atıklarından (domuz ve helal olmayan tüm
hayvanları dahil) oluşan yemden yiyen hayvanların eti, sütü ve yumurtasının
yenmesi caiz midir
Cevap:
-İslama göre pis (necis) kabul edilen nesnelerden yiyen
hayvanlar, bunları devamlı ya da nadiren yemelerine göre iki kısma ayrılmıştır.
Nadiren yiyenlerin eti, sütü yumurtası yenir, tedbir almak gerekmez.
Pislik ve pis olan nesneleri devamlı yiyen hayvanlarında
eti, sütü ve yumurtası yenir, içilir. Ancak bunun için tedbir almak gerekir mi
Hanefilerin içinde bulunduğu bazı müçtehitlere göre bu hayvanların, kesilmeden
önce bir müddet dışarı çıkarılması ve pis koku vücutlarından çıkıncaya kadar
bir süre temiz nesnelerle beslenmesi gerekir, aksi halde etlerini yemek haram
değil, ama mekruh olur. Malikilere göre ise mekruh değildir.
Günümüzde insanlar hayvanları kendileri besleyip keserek
yemiyorlar, kasaplardan ve marketlerden alıyorlar. Hayvanın ne ile beslendiğini
de bilmeleri imkânsız gibidir. Bu sebeple İmam-ı Malik in içtihadını tercih
etmek gerekir. Buna göre pis olan nesnelerden yapılmış yemlerle beslenen
hayvanların etleri, sütleri ve yumurtaları haram olmadığı gibi mekruh da
değildir.
Soru: Abdulkadir
Senyüz / Edirne
-Helal şeklinde kesilmeyen hayvanların kursağından
oluşturulan peynir mayası ile yapılmış peynirlerin durumu nedir
Cevap:
- Yüzyıllar öncesinde yazılmış fıkıh kitaplarında da,
usulüne göre kesilmiş veya kendiliğinden ölmüş hayvanların (meytenin) karnından
çıkan yavrunun henüz oluşmamış kursaklarından yapılan peynir mayalarının temiz
oldukları açıkça ifade edilmiştir. ( mesela Bedayi, yeni baskı 1,37)
Hanefiler yavrudan alınan peynir mayasının temiz ve helal
olmasını kanın olmasına bağlıyorlar. Onlara göre hayvanı meyte, yani murdar
hale getiren kısım kandır. Kemik, saç, boynuz, tırnak, yün gibi kanı olmayan
organlar ve parçalar murdar olamaz.
Ayrıca peynir mayası kullanılarak peynir yapınca değişime
de uğramaktadır. (istihale); şarabın sirkeye, domuzun tuza, pis yağın sabuna
dönüşmesi veya dönüştürülmesinde olduğu gibi bu değişim, necis (murdar) olan
nesneyi değiştirmekte, temiz ve helal hale getirmektedir.
Dince pis (murdar, yenmez ve belli miktarının elbiseye
bulaşması namaza mani olur) nesnelerin temiz hale gelmesi, başka bir değişle
temize karıştığında onu pis hale getirmemesi birde az sıvının çok sıvıya
karışması ile olmaktadır. Suyu örnek
olarak alırsak, müctehidler arasında miktar ihtilaflı olan çok ve durgun suya
pis bir nesne karıştığında suyun tadı, rengi ve kokusundan ( bu üç niteliğinden
) biri, karışan pis nesnenin rengi, tadı ve kokusundan birini verir hale
gelmedikçe pis temizi kirletmez. İmam Şafi ye göre iki kule ve daha fazlası çok
sudur. (Bir kule yaklaşık 80 litre suyu alan küp olarak tanımlanmıştır.)