Reklamı Kapat

Hz. Ali den hikmetli sözler: Nehcü l Belâğa

Hz. Ali'den hikmetli sözler: Nehcü'l Belâğa

S. ACAR

İslam tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Hz. Ali nin konuşmaları, mektupları ve hikmetli sözlerinden oluşan eseri Nehcü l Belâğa yayınlandı. IV./X. yüzyılda yaşamış olan Şerîf er-Radî tarafından derlenmiş bu önemli kitap, İslam tarihinin ilk dönemine ilişkin çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Adnan Demircan tarafından Türkçe ye tercüme edilerek Beyan Yayınları tarafından okuyuculara sunuldu.

"Belagatin Yolu" anlamına gelen Nehcü l Belâğa, derlendiği dönemden itibaren ilim adamlarının ilgisini çekmiş ve bugüne kadar anlaşılmasına katkı amacıyla 200 den fazla şerh yapılmıştır. Hz. Ali nin ilk dönem İslam toplumundaki dinî ve siyasî konumu dikkate alındığında, ondan nakledilen konuşmalara ve sözlere özel bir önem atfedilmesi anlaşılır bir şeydir.

Bilindiği gibi Hz. Ali, Peygamberimizin amcası Ebû Tâlib in çocuklarından biri olarak dünyaya gelmiştir. Küçük yaşlardan itibaren Hz. Peygamber le birlikte olma ayrıcalığına sahip olan önemli bir kişiliktir. Hz. Peygamber in Ebû Tâlib ailesiyle ilişkisi, diğer amcalarından farklıdır. Zira doğmadan babasını, altı yaşındayken annesini ve sekiz yaşındayken de hâmisi olan dedesini kaybeden küçük Muhammed, bundan sonra evleninceye kadar hayatını Ebû Tâlib in evinde geçirmiş; Ebû Tâlib in hanımından özel bir ilgi görmüş; onu annesi kabul edecek kadar kendisine saygı duymuştur. Hz. Peygamber in evlendikten sonra maddî durumu bozulan amcasına katkı sağlamak amacıyla Ali yi evine alması ve onun bakımını üstlenmesi, bu iyi ilişkilerin göstergesidir.

Hz. Ali nin, ahlak abidesi Hz. Peygamber den azami derecede etkilendiği muhakkaktır. Zaten kitapta yer alan metinlere bakıldığında İslâm ın yücelttiği ve Hz. Peygamber in kişiliğinde karşılığını bulan ahlakî değerlerin onun düşüncesinde ve hayatında da canlı bir şekilde yaşadığı görülür. Kuşku yok ki Hz. Peygamber, seçkin arkadaşlarının hepsinin hayatında köklü değişimler ve etkiler meydana getirmiştir; ancak çocukluğundan itibaren Hz. Peygamber in en yakınında bulunan ve İslâm davetinin her aşamasını yakından takip etme imkânına sahip olan Hz. Ali nin dinî tecrübesi, kişiliği ve duygu dünyası üzerinde meydana getirdiği etki çok daha farklı olmuştur. Ayrıca Hz. Peygamber in kızı Hz. Fâtıma ile evlenmesi de Peygamberimizle olan ilişkilerini pekiştiren bir etki doğurmuştur. Fâtıma nın çocukları ise Hz. Ali ile Hz. Peygamber arasındaki bağı kuvvetlendirmiştir.

Bütün bunlara rağmen Hz. Ali nin duygusal bir yapıya sahip olduğu da görülmektedir.. Başkasının haklarını gözetmede azami hassasiyet gösterirken, diğer insanların da benzer bir tutum içinde olmasını beklemektedir.

İslâmî geçmişi, O?na aile içinde de önemli bir konum bahşetmiştir. Hz. Peygamber vefat ettiğinde amcası Abbâs hayatta olduğu halde Hâşimîlerin sözcülüğünü onunla birlikte yapmış, hatta çoğu zaman kendisi öne çıkmıştır. Hz. Ali, kabilesini ve kabilenin haklarını temsil edebilecek üstün vasıflara sahip olduğu içindir ki, Medine dışında bulunan Ebû Süfyân döndüğünde Ebû Bekr in halife seçildiğini öğrenince ona giderek bey?at etmek için elini uzatmasını talep etmiştir. Hz. Ali nin bu teklifi kabul etmemesi de İslam toplumunun birlik ve beraberliği konusunda taşıdığı hassasiyetin bir göstergesidir.

Hz. Ali, bu duygular içinde Hz. Peygamber den sonra yönetimin kendi ailesinde kalacağını ve bu işe en layık kişinin kendisi olduğunu düşünüyordu. Kuşkusuz onun bu kanaate sahip olmasında İslâm ın yanı sıra Arap örfünün önemli bir belirleyici olduğunu hesaba katmak gerekir. Yönetime, Hz. Peygamber in yakın arkadaşlarından Hz. Ebû Bekr in getirilmesi, Hâşimîlerde mağdur edildikleri kanaatini doğurmuş; Hz. Ali nin bundan sonraki hayatında, Müslümanların yönetimle ilgili  bu tercihin önemli etkisi olmuştur. Hz. Ali, mağdur edildiği duygusunu muhafaza etmiş; herkesçe bilinen bu durum, kendisinden önceki halifeler döneminde aktif olarak yönetimde bulunmamasına neden olmuştur. Bu durumun başka bir yansıması ise, kendisini Kur ân a vermesidir. Belki Hz. Ali nin konuşmalarındaki derinliği besleyen etkenlerden biri budur.

Hz. Ali nin yaşadığı mücadele dolu hayatından geriye, hikmetli sözleri, tavsiyeleri, eleştirileri ve nasihatlerini taşıyan sözlerinin derlendiği temel eserlerimizden biri olan Nehcü l Belağa kaldı.

Nehcü l Belâğa, hazırlayıcısı Radî tarafından üç bölüme ayrılmış; birinci bölümde Hz. Ali nin konuşmaları, duaları ve bazı nasihatleri, ikinci bölümde mektupları, vasiyet ve tavsiyeleri, üçüncü bölümde de hikmetli sözleri yer almıştır.

Kitapta yer alan konuşma, mektup ve hikmetli sözlerin muhtevası incelendiğinde tevhid ve Allah ın sıfatları gibi konulara önemli ölçüde yer verildiği görülür. Konuşma, mektup ve sözlerin önemli bir kısmı nasihat, günahlardan sakındırma ve güzel amellere teşvik içeriklidir. Bu metinlerde dünyanın fâniliği ve buradaki hayatın geçiciliği vurgulanır. Muhatap, geçici olan dünyada, kalıcı olan ahiret için hazırlanmaya teşvik edilir. Temel ahlakî prensiplere davet, metinlerin en önemli vurgusudur.

Hz. Ali nin tarih anlayışında Kıyamete doğru bir gidiş ve insanların gün geçtikçe kötüye gitmesine vurgu vardır. Bu arada Hz. Peygamber dönemine ve Ashabın samimiyetine, bağlılığına ve fedakârlığına öykünme de sık karşılaşılan bir durumdur. Konuşma ve mektupların bir bölümü siyasî içeriklidir. Bu metinlerde Hz. Ali nin siyasî hayatında uğradığı mağduriyetlere ve siyasî görüşlerine yer verilmekte, hatta vasiyetten de söz edilmektedir.

Nehcü l belağa yı derleyen Radî, döneminin önemli kelamcılarından, edebiyat âlimlerinden ve şairlerinden biridir. On yaşından sonra şiir yazmaya başladığı söylenir. Divanı, döneminin önemli şairlerinden biri olduğunu gösterir. Tâlibîlerin en önemli şairidir. 6 Muharrem 406 da (26 Haziran 1015) Bağdat ta vefat etmiştir. Bu kıymetli eser, okuyanları günümüzde unutulmaya yüz tutmuş birçok değerimizle yüz yüze getirmekte, gerçek görevimizi hatırlamamız için bize uyarı görevini yapmaktadır. Tel: 0 212 512 76 97

13 Aralık 2006 - Kültür-Sanat


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi


Anket Özel araçlarda sigara yasağı uygulamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?