Şeker, toz şeker nasıl yapılır? (Belgesel anlatımıyla)

Sofralarımızın baş köşesinde yer alan şeker, dünyada milyarlarca ton tüketiliyor. Şekerin yolculuğu ise meşakkatli… Şeker, toz şeker nasıl yapılıyor? Cevabı Toz şeker nasıl yapılır? içeriğimizde...

Şeker, toz şeker nasıl yapılır? (Belgesel anlatımıyla)
Şeker Pancarı Yetiştiriciliği
+1
Haber albümü için resme tıklayın

Şeker… Sofralarımızın vazgeçilmez ürünlerinden biri. Hemen hemen tükettiğimiz her yiyecek ve içecekte bulunan şeker, stratejik bir üründür. Şeker, kabaca tabirle şeker pancarı bitkisinden elde ediliyor. Şeker pancarının etli kökünden elde edilen şeker, onlarca işlemden geçtikten sonra sofralarımıza ulaşıyor. Ülkemizde şeker pancarı yetiştiriciliği yapılıyor ama son yıllarda üretimi düştüğü belirtiliyor. Şeker fabrikaları da ülkemizde tek tek özelleştirilerek satıldı. Peki, sofralarımıza ulaşan toz şeker nasıl yapılıyor? Belgesel anlatımı tarzıyla toz şeker nasıl yapılır tarifini içeriğimizden okuyabilirsiniz…

Yüksek verim ve kalite şeker pancarı için oldukça önem arz ediyor. Toprak hazırlığı, gübreleme şeker pancarının verimliliğini doğrudan etkiliyor. Sofralarımıza ulaşan şekerin veya toz şekerin üretim yolculuğu meşakkatli…

TOZ ŞEKER NASIL YAPILIR?

İngiltere şeker sevenlerin ülkesidir. İngilizler yılda 2 milyon ton şeker tüketirler. Ama dünyadaki şekerin yüzde 80’i yalnızca sıcak tropikal iklim koşullarında yetişen şeker kamışından gelir. Ve İngiltere sıcak iklimi ile ünlü bir ülke değildir. O yüzden İngiltere'de kullanılan şekerin büyük kısmı bu tuhaf kök bitkisinden geliyor. Norfolk, Doğu Anglia... İngiltere'nin şeker kasesi. İngiltere'deki şeker pancarlarının 3’te 2’si bu bölgeden geliyor.

Şekerin, şeker pancarı kökünden yapılabileceği 250 yıl önce keşfedildi. 1747 yılında Alman kimyager Andreas Sigismund Marggraf, şeker pancarından şekerin, şeker kamışındaki şekerle aynı olduğunu gösterdi. 1800 yılların başında Kuzey Avrupa'nın her yerinde pancar işleme fabrikaları kurulmaya başladı. Norfolk’a sonbahar geldi ve bu pancarlar toplanmaya hazır. Bu elle yapılacak kadar kolay bir iş değil.

Biçerdöverle topraktan çıkarılması gerekir. Şeker pancarı toplamak o kadar karmaşık bir operasyon ki aynı zamanda seferberlik olarak biliniyor. İşleme bu canavar makineyle başlanıyor. Bu mekanik pancar biçerdöveri olağanüstü güç ve verimliliği hassas bir dokunuşla birleştiriyor. 530 beygir gücündeki canavar kaldırmadan temizlemeye kadar hassas toplama için tasarlandı. Hassas dokunuşa sahip olan makine her seferinde altı sıra pancar topluyor. Jilet gibi keskin bıçaklar sapları kesiyor. Değerli köklerin zarar görmemesi için ve şeklindeki çelik tekerlekler pancarı nazik bir şekilde topraktan sıkarak çıkarıyor. 13 temizlik silindiri gevşek toprağa atmak için pancarları döndürüyor. Ardından perdeli bir konveyör pancarları tankın içine döküyor. Sadece 7 dakika sonra tankın içi ağzına kadar dolmuş oluyor ve mekanik bir kol 20 tonluk pancarı kamyona yüklüyor.

Kamyonlar pancarları çiftlikten 45 kilometre uzaklıktaki fabrikasına getiriyorlar. Burada seferberliğin bir sonraki bölümü başlıyor. Günde 8 bin ton pancar işleme… Bu yılda 1,5 milyon ton demek.

Şeker pancarı suyun içinde yüzebilir ve biz bunu fabrikaya taşımak için bir yöntem olarak kullanıyoruz. Burası sebzelere özel bir su parkına benziyor. Su yardımıyla kamyonlardan dışarı dökülüyorlar. Ve ardından su üzerinde yüzen pancarlar bir dizi su kaydırağından aşağı kayıyorlar ama şeker pancarı topraktan yeni çıkarıldı o yüzden üstü toprak, kum taşı ve taşlarla kaplı taş yakalayacağı verilen kurnaz bir cihaz istenmeyen fazlalıklardan kurtulmalarına yardımcı oluyor.

Pancarlar taş yakalayıcının döner yüzeyinin üzerinde duruyorlar. Ağır olan her şey kanaldan aşağı dökülüyor ama şeker pancarları hala yapraklarından kurtulamadılar. Yaprak yakalayıcı uzun çelik parmaklarını suyun içine sokarak tüm yeşillikleri topluyor. Pancarlarsa yollarına devam ediyorlar.

Suyun içinde onca vakit geçirmiş olsalar bile hala işlemek için fazla kirliler. O yüzden devasa bir çamaşır makinesi gibi çalışan bu döner silindirin içine giriyorlar. Ve temiz pancar şeker yapımına hazır bir şekilde makineden çıkıyorlar.

İşlemin bir sonraki aşaması hantal sebzeleri kesmekten oluşuyor. Ve günde 9 bin ton pancar işleyen bir fabrika da bunu yapmanın kolay bir yolunun olması gerekiyor. Bu makine bir kök bitkisinin en kötü kabusu olabilir, içindeki o da boyundaki dilimleyiciler ve jilet gibi keskin bıçaklar, pancarları parmak patateslere dönüştürüyor. Döner bir silindirin üzerindeki 62 sıra bıçak dakikada 20 kez dönüyor.

Milyonlarca kıyılmış pancar diğer taraftan dışarı çıkıyor. Şeker pancarı dilimledikten sonra bu bize maksimum yüzey alanını veriyor ki bu sayede daha fazla şeker çıkarabiliyoruz ama aynı zamanda pressleyecek kadar mekanik güce sahip olduğu içinde eziliyorlar.

Pancarı dilimlemek, şeker çıkarmayı kolaylaştırıyor. Ama şeker, pancar soğukken elde edilemez pancarlar biraz ısınmak için devasa difüzörler geliyorlar. Bunların üzerinde yer alan sepetler pancarları bir yöne doğru hareket ettirirken 72 derece sıcaklığındaki su ters yönden geliyor. 90 dakikada şekerin neredeyse yüzde doksanı çıkmış oluyor. Bunu devasa bir demlik gibi düşünebilirsiniz.

Poşet çayı kupanın içine birkaç kez sokup çıkarmak gibi difüzör maksimum oranda şeker çıkarır. Şekeri çıkarılan pancarlar atılmıyor. Yüzde 99 hayvan yemi gibi ürünlerin yapımında kullanılacak. Bu temiz solisyon hala sadece yüzde 17 şeker oranına sahip ve yeterince tatlı değil. O yüzden fazla suyu buharlaştırmak için 130 derecede kaynatılıyor. Kaynatıldıktan sonra geride kalan şeker şurubu içine koyduğumuz her şeyi tatlandırabilirsiniz ama çoğu müşteri şekerini parlak beyaz granüller halinde tüketmeyi tercih eder.

Süpermarketlere girmesi için şekerin kristalize edilmesi gerek. Büyük şeker granülleri üretmek için önce mikroskobik olanlarla başlıyorlar. Şurubun içine küçük tohum kristalleri ekleniyor ve yaklaşık 500 600 mikrona kadar büyüyecekler ki bu hepimizin bildiği ve süpermarketlerden satın aldığımız şeker boyutu. Kristaller tanklarda 3,5 saat kaldıktan sonra tamamen büyüyorlar ama üstleri hala şurupta kaplı. Sorun şekerlerin bu makinelerden birine hızlıca döndürülmesi ile çözülüyor. Sadece 3 dakikada 1000 kez dönerek şurubun dışarı atılmasını sağlıyor. Geriye şeker kristalleri kalıyor.

Her makine 2 ton kristal artı sıvı oluyor ve sürecin sonunda bir ton kristal ve bir ton şurup kalıyor. Bu üretim hattından her saat 60 ton şeker çıkıyor. Başarılı bir seferberliğin sonunda yılda 1.4 milyon ton şeker üretiliyor.

08 Ağu 2021 - 16:38 - Teknoloji


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.