Bakanlık tribünlere oynuyor

Çiftçi artan gübre fiyatlarından dolayı zor günler geçirirken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın göstermelik gübre depo baskınlarıyla “tribünlere oynaması” dikkat çekiyor.

Sadettin İnan
Sadettin İnan Tüm Haberleri
Büyütmek için resme tıklayın

Gübre fabrikalarının özelleştirilmesiyle birlikte sektör tamamen büyük firmaların kontrolüne geçerken, Tarım Bakanlığı’nın da piyasada etkin bir denetiminin olmaması bu firmaların sektörde istedikleri gibi at koşturmasına neden oluyor. Çiftçi kuruluşlarının da devre dışı kalması, çiftçiyi pahalı gübre kullanmaya mahkum bırakıyor.

Bitkisel üretimde verimliliği etkileyen öğelerin başında gelen gübrede, çiftçi resmen sömürülüyor, Tarım ve Orman Bakanlığı ise gübre bayilerinin depolarına yapılan göstermelik incelemelerle tribünlere oynuyor. Gübrede dünya piyasaları gerekçe gösterilerek, gübre firmaları çiftçinin sırtından büyük karlar elde ederken, piyasadaki denetimsizlik ve kooperatif kuruluşlarının devreye girmemesinden dolayı Türkiye’nin tarımsal üretimine büyük bir darbe vuruluyor. Gübre piyasasının işleyişinde önemli sorunlar bulunurken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bu sorunlara neşter vurmak yerine gübre bayilerinin depolarına göstermelik incelemelerde bulunması ise Bakanlığın sorunlardan ne kadar kopuk olduğunu gözler önüne serdi.

ASIL SOYGUN GÖRMEZLİKTEN GELİNİYOR

Gübre şirketleri aylar öncesinden yurt dışından uygun fiyata ithal ettikleri ürünleri güncel fiyat üzerinden çiftçiye sattıkları için tonda 100 ile 150 dolar gibi büyük karlar elde ediyor. Bakanlığın depoları incelemek yerine firmaların ferforma fiyatlarını incelemesi durumunda gübredeki büyük soygun ortaya çıkacak. Ancak Bakanlığın bu konuda bir adım atmaması manidar bulunuyor. 

ÇİFTÇİ KURULUŞLARI PASİF DURUMDA

Tarım Kredi Kooperatifleri, Pankobirlik ve Trakya Birlik gibi çiftçi kuruluşlarının en önemli varlık nedenlerinin başında, çiftçiye uygun şartlarda girdi temin etmek olmasına rağmen, Tarım Kredi Kooperatifleri’nin Gübretaş’tan dolayı piyasada olmaması, Pankobirlik ve Trakya Birlik gibi çiftçi kuruluşları da mali sorunlarından dolayı yurt dışından uygun fiyata gübre tedarik edemiyorlar.

TÜRKŞEKER’İN ŞİRKETİ BİLE GÜBRE TİCARETİ YAPMAYA BAŞLADI

Gübre piyasasında ciddi sorgulanması gereken gelişmeler yaşanıyor. TÜRKŞEKER’in kurduğu tarım şirketinin sözde çiftçiye uygun girdi temin etmek için ithal ettiği gübrelerin bir kısmını özel gübre firmalarına sattığına yönelik iddialar sektörde şok etkisi yaptı. TÜRKŞEKER’in Tarım AŞ’nin özel gübre firmalarına gübre satması, iç piyasada gübrenin çiftçi tarafından daha pahalı kullanması anlamına geliyor. Çiftçiyi desteklemek için kurulan bir şirketin bile gübre fiyatlarını yukarı çekecek bir faaliyetin içine girmesi düşündürücü bulunuyor.

TARIM KREDİ GÜBREDE TAMAMEN SEYİRCİ DURUMUNDA

Türkiye’nin en önemli çiftçi kuruluşu olan Tarım Kredi Kooperatifleri, gübre piyasasını çiftçi lehine regüle etmesi gerekirken, iştiraki olan GÜBRETAŞ ile yapılan tek taraflı bayilik sözleşmesinden dolayı, gübre piyasasında tamamen seyirci konumunda bulunuyor. Tarım Kredi Kooperatifleri, iştiraki olan GÜBRETAŞ ile rekabet şartlarına aykırı tek taraflı yaptığı bayilik sözleşmesinden dolayı gübre piyasasının yüzde 30’unu tek bir kalemle GÜBRETAŞ’a teslim etmiş durumda. Yapılan bu bayilik sözleşmesinden dolayı Tarım Kredi Kooperatifleri’nde GÜBRETAŞ’ın dışında başka firmaların gübreleri satılmazken, kooperatiflerde satılan gübrelerin fiyatlarını da Tarım Kredi Kooperatifleri değil GÜBRETAŞ belirliyor.

TARIM KREDİ DOĞRUDAN TEDARİK ETSE FİYATLAR YÜZDE 30 DÜŞECEK

Tarım Kredi Kooperatifleri ile GÜBRETAŞ arasındaki Bayilik Sözleşmesi, aslında çiftçinin neden pahalı gübre kullandığını da acı bir şekilde gözler önüne seriyor. Şöyle ki; Tarım Kredi Kooperatifleri, gübre piyasasının yüzde 30’unu elinde bulundurduğu için yurt dışından çok uygun fiyatlara yüklü bir şekilde gübre tedariki yapma imkanı varken bunu bayilik sözleşmesinden dolayı yapmıyor. Sektör yetkililerinin verdiği bilgilere göre Tarım Kredi Kooperatifleri’nin sadece böyle bir politika uygulaması durumunda gübre fiyatlarının en az yüzde 30 ucuzlayacağına dikkat çekiliyor. Tarım Kredi Kooperatifleri gübre tedarikini doğrudan kendisi yapmadığı için GÜBRETAŞ’ın bütün maliyetleri de pahalı gübre kullandırılarak çiftçinin sırtına yükleniyor.

GÜBRETAŞ ÜRETMEDİĞİ GÜBREYİ BİLE TARIM KREDİ’YE SATIYOR

Öyle ki, GÜBRETAŞ üretmediği gübreleri bile piyasadan tedarik ederek Tarım Kredi Kooperatifleri’ne satıyor. Gübre piyasasının yüzde 30’una hitap eden Tarım Kredi Kooperatifleri’nin, özellikle üretmediği gübreyi bile GÜBRETAŞ’tan tedarik etmesi, gıdadaki aracılar sorununu gübrede de gündeme getiriyor. Üretilmeyen gübrenin bile GÜBRETAŞ’tan tedarik edilmesi çiftçiye satılan gübrede en az iki firmanın finansman maliyetinin de doğrudan fiyatlara yansıtılması anlamına geliyor. Tarım Kredi Kooperatifleri söz konusu bu gübreleri doğrudan temin etmiş olsa hem çiftçi daha uygun fiyata gübre almış olacak hem de çiftçinin sırtından belli firmaların haksız bir şekilde kazanç elde etmesinin önüne geçilmiş olacak.

GÜBRETAŞ MAHALLE BAKKALINDAN GÜBRE TEDARİK EDİYOR

Diğer yandan GÜBRETAŞ’ın, gübre sektöründe önemli bir aktör olmasına rağmen yurt dışından doğrudan temin edeceği ürünleri iç piyasadan finansman olarak daha zayıf olan gübre firmalarından tedarik etmesi de dikkat çekiyor. Yani finansman olarak GÜBRETAŞ’tan daha zayıf olan bir firma yurt dışından ithal ettiği ürünü, belli bir karla GÜBRETAŞ’a satıyor. Sektörde bu durum, büyük bir marketin satacağı ürünleri gidip mahalle bakkalından tedarik etmesine benzetilirken, GÜBRETAŞ yönetiminin gübre fiyatlarını artıran bir unsur olan bu politikası sektörde ciddi anlamda sorgulanıyor.

17 Şub 2021 - 04:30 - Ekonomi

Muhabir Sadettin İnan


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi


Anket Asgari ücret 2 bin 825 TL oldu! Zamdan memnun musunuz?