İletişim; hayatımızdaki önemli olgulardan biridir. İnsan, diğer canlılardan farklı olarak, iletişimini geliştirmek ve incelemek şansına sahiptir. İletişim sürecinde insanların birbirleri ile etkileşimi iyi kurabilmeleri ve mesajı doğru algılayabilmeleri için etkili bir iletişim kurulması gerekir.
İletişimin ön koşulları
İletişim için insan kendini iyi tanımalıdır.
İletişim toplumsal bir olaydır.
İletişim en az iki kişiyi gerektirir.
İletişimin ilkeleri vardır.
İletişimin engelleri vardır.
İletişim her zaman iki yönlüdür (vermek-almak)
Sözel ve sözel olmayan yönleri vardır.
Empati
Bir insanın kendisini karşısındakinin yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlamasıdır. Empati üç temel öğeden oluşmaktadır: * 1- Empati kurmak istediğimiz kişinin rolüne girmeliyiz; onun dünyasını ve bakış açısını anlayıp, onun yerine geçerek olaylara onun gözlüklerinin gerisinden bakmalıyız. O kişinin rolünde kısa süre kalmalı, sonra bu rolden çıkarak kendi rolümüze geçebilmeliyiz. * 2- Karşımızdaki kişinin duygularını ve düşüncelerini doğru anlamamız gereklidir. Kişinin ne düşündüğünü, nasıl düşündüğünü ve ne hissettiğini ve nasıl hissettiğini anlamamız gerekir. * 3- Etkin dinleme; etkin dinleme ile konunun içeriğine odaklaşma, sonuçlar çıkarma ve geri bildirim gerçekleştirilmiş olur. İletilen mesajı doğru algılanıp algılanmadığı konusunda ipuçları verir. Etkin dinleme iletişimi kolaylaştırıp sürdürülmesini sağlar. Etkin dinleme yerine; günlük hayatımızda genelde görünüşte dinleme, seçerek dinleme, saplanmış dinleme, savunucu dinleme şema odaklı dinleme ve tuzak kurucu dinlemede bulunuyoruz. Bu tür dinlemeler iletişimi olumsuz etkileyebiliyor.
Beden dili
İyi bir iletişim beden dilini, beden dilini etkin dinlemeyi bir arada gerçekleştirebilir. Sözsüz iletişim de en az sözlü iletişim kadar önemlidir. Jest, mimikler, bedenimizle verilen tüm sinyaller mesajdır. Sözcükleri seçerek çok iyi şeyler söyleyebiliriz, ses tonumuz ve bedenimizin hareketleri buna eşlik etmiyorsa, mesaj söylediğimiz doğrultuda değil, bedenimizle verilen doğrultuda algılanır. Sözsüz iletişim, iletişim kurallarının % 80‘inden fazlasını oluşturmaktadır. Bu nedenle sözsüz iletişim önemlidir. Genellikle ne söylediğimiz değil, nasıl söylediğimiz dikkate alınır. Göz göze iletişim de bir o kadar önemlidir.
Ben dili
Olay, durum ve davranışlar karşısında neler hissettiğimizi ifade eden konuşma şekli "ben dili" dir. Eğer duygularımızı ben dili ile iletirsek karşıdaki kişilerin iyi niyetlerine ve işbirliği yapma isteklerine hitap etmiş oluruz. Ben mesajları çözüm getirmez, insanların gereken davranışı göstereceklerini varsayar ve güven ilişkisini geliştirir. Karşısındaki kişiyi direk suçlamadığı için onun savunmaya geçmesini engeller. Örneğin: "Yapmış olduğun bu davranış beni çok üzdü. Kendimi çok kötü hissetmeme sebep oldu..." Ben mesajı gönderen kişi, bir konu hakkında yaptığı değerlendirmeyi karşısındaki kişi ile paylaşmak üzere sorumluluk yüklenmektedir. Bu nedenle karşısındaki kişinin davranışı değiştirme olasılığı da yüksektir.
İletişimin altın noktaları
Saygı
Etkili iletişim her iki insanın birbirlerini kabul edilebilir görmesi ile başlar. Saygı, bireyin bütünlüğüne değer vermektedir. Kişiyi şartsız olduğu gibi kabul etme, sosyo ekonomik durumu ve kişisel nitelikleri ne olursa olsun ön yargılı davranmamaktır.
Hükmetme ve yargıları benimsetmeye çalışmak, saygı ilkeleri ile bağdaşmaz. Saygı kavramında insanın özüne ve özel yaşamına değer vermek esastır.
İletişim anında karşımızdakini anladığımızı ve dinlediğimizi göstermek, onlara inanıp güvendiğimizi hissettirip teşvik etmek, alay içermeyen şekilde yaklaşmak, anlamak ve anlaşılmak için çaba göstermek saygının belirtileri olabilir.
Saydamlık
Kişinin düşüncesini olduğu gibi ifade edebilmesi, içi-dışı bir olması, olduğu gibi görünebilmesi, dışa açık olmasıdır.
İçtenlik, dürüstlük iki kavram birbirini tamamlamaktadır. Zor durumda iki kişiye rahatlıkla duyguları ifade edebilme, duygularda samimi olabilme söz konusudur. Net ve açık davranmak önemlidir. Gizemli olmamak anlaşılır olmak esastır.
Somutluk
İnsanlar arası etkileşimde; sorunu anlamak, açıkça dile getirmek, açık uçlu ve basit sorular sorabilmek, karşımızdakinin kendi sorununu ve sorunlarını çizmesine destek olmak somutluk demektir.
