Türk resim sanatının tarihi yolculuğunu anlatan, Bir Ülke Değişirken: Tanzimat‘tan Cumhuriyet‘e Türk Resmi sergisi, bugünden (24 Aralık Cumartesi) itibaren Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi‘nde (SSM) sanatseverlerle buluşacak.
SSM‘de düzenlenen basın toplantısında sergiye ilişkin bilgi veren SSM Müdürü Dr. Nazan Ölçer, müzenin çok önemli ve geniş bir resim koleksiyonuna sahip bulunduğunu, bu koleksiyonun en önemli vasfının da Türk resim sanatının bir kesitini sunması olduğunu söyledi. Bu geniş koleksiyondan sınırlı sayıda eserin seçilerek Bir Ülke Değişirken: Tanzimat‘tan Cumhuriyet‘e Türk Resmi sergisinin hazırlandığını anlatan Ölçer; "Bu koleksiyonun, konseptin izin verdiği en önemlilerini seçmeye çalıştık. Değişik konseptlerle bu sergiyi sürdürme kararındayız" dedi. Ölçer, 26 sanatçının 90 eserinin yer alacağı sergide, ilk defa sanatseverlerle buluşacak eserlerin de yer aldığını belirterek Osman Hamdi Bey imzalı Naile Hanım sergil eneceğini anlattı.
Büyük değişimi yansıtmasını istedik
Ölçer, bu serginin daimi bir sergi olacağını ve yeni hazırlanan galerinin alt katında sanatseverlerle buluşacağını belirterek; "Sergiye bu başlığı koyarken, idari, askeri, sosyal her alandaki bu büyük değişimi yansıtmasını istedik. Sergide bu süreci resimlerle izleyebiliyoruz, bir ülkenin gerçekten nasıl değiştiğini resim sanatıyla da görmüş oluyoruz. Sergi boyunca eğitim programlarımız devam edecek. Uzmanlar bu konuyu işleyecekler. Rehberli turlarımız olacak. Sosyal alandaki dönüşümü gösteren eski fotoğraflar da sergiye eşlik edecek" diye konuştu.
Tanzimat, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemi bir arada
Serginin bilimsel danışmanlığını Doç. Dr. Ahu Antmen ile birlikte yapan Prof. Dr. Semra Germaner de, 1970‘lere kadar daha çok Avrupa merkezli bir sanat anlayışı bulunduğunu ve Türk sanatçılarının da bu etki altında olduğunu ifade ederek, şöyle devam etti: "Ama sanat artık her ülkenin kendi değerlerini katarak ürettiği işleri son derece ön plana çıkardı. Artık bu tür sergilerin o nedenle ayrı bir önem taşıdığına inanıyorum. SSM‘de gerçekten önemli resim koleksiyonu var. Buradaki 500‘ü aşkın eser içinden Türk resim tarihinin çizdiği yolu göstermeye çalıştık. Sanatseverler bir tarihi gelişimi izleyecek. Tanzimat dönemi, Meşrutiyet ve Cumhuriyet‘in ilk sanatçı grubu olan Müstakil Sanatçı ve Heykeltıraşlar Derneği üyelerinin eserlerinden seçmeler yaptık. Türk resminde başından beri saray beğenisi önemliydi, bu vurgulandı. Daha çok natürmort ve portre önemliydi ilk dönemde, bu vurgulandı. İkinci salon Meşrutiyet döneminin bir takım özgürlüklerinin sağlandığı çalışmalarını yansıtıyor. Üçüncü salondaki Cumhuriyet döneminin sanatçılarında ise örneğin doğa tabloları daha önce başkent İstanbul‘a kısılıp kalmışken, Edirne‘den Anadolu‘ya manzara resimleri var. Sanatı başkentin sanatı olarak görmemişler ve ülke çapında resim sanatını tanıtmaya önem vermişler."
Sanatçılar genelde saray çevresinden askerlerdir
Türk resim sanatının ilk uygulayıcılarının genelde saray çevresi ve okulda resim eğitimi de alan askerler olduğunu ve kendi aile fertlerinin ya da ev hizmetlilerinin portreleri ile natürmortlar ve manzara resimleri yaptıklarını anlatan Germaner, serginin ikinci kısmında yer alan Meşrutiyet döneminde ise resimle ilgilenen kişilerin bizzat saray tarafından Avruya‘ya eğitim almak üzere gönderildiğini anlattı. Sergide kadın temasının öne çıktığına da vurgu yapan Germaner; "Çalışmalarda kadın figürlerinin modern görüntüleri yer alıyor. Bu çalışmalarla modernleşmenin Osmanlı döneminde başladığını görüyoruz. Minyatür dışında gerçek dünyayı gerçek haliyle yansıtan natürmortlar var. Bunlara o dönemde ‘yemiş resmi‘ deniliyor, manzara resimlerine de, perspektifi olan resim anlamına gelen ‘menazir‘ deniyor" diye konuştu. Doç. Dr. Ahu Antmen de, bu serginin teşhir mantığının üretildiği döneme uygun olduğunu belirterek; "Bu sanatçıların yetiştikleri ortamlarda katıldıkları sergiler, bizim hazırladığımız gibi sergiler. Yapıtların yetiştiği ortamda da bir zaman yolculuğuna çıkarabilmek için öyle bir teşhir mantığını uygulamaya çalıştık" dedi.
Bir ülke değişirken resim sergisi
Bir Ülke Değişirken: Tanzimat‘tan Cumhuriyet‘e Türk Resmi sergisi, Osman Hamdi Bey, Fikret Muallâ, Halil Paşa, Şehzade Abdülmecid Efendi ve İzzet Ziya gibi Türk resim sanatının önemli sanatçılarının eserlerini içeriyor. Yeni yapılan özel galerisinde sürekli teşhir edilecek olan serginin ziyaretçileri, Türk resim sanatının tarihi yolculuğunu izleme şansını elde edecek. Sakıp Sabancı‘nın özel koleksiyonuna zaman içinde yapılan eklemelerle ortaya çıkan seçki, bir koleksiyonerin gözüyle Osmanlı Devleti‘nden Türkiye Cumhuriyeti‘ne uzanan modernleşme sürecinde, Türk resim sanatına kapsamlı bir bakış sunuyor. Serginin bir başka ilgi çekici eseri olan, Naile Hanım tablosu ise Bizans ikonalarında kutsal kişilerin tasvir edilmesi için kullanılan altın yaldızla, Osman Hamdi Bey‘in eşine ve kadına verdiği önemi vurgulayarak, dönemin toplumsal yapısına dair ipuçları veriyor. Nazmi Ziya Güran imzalı Taksim Meydanı adlı eser ise Cumhuriyet‘in halka sağladığı hayat standartlarını ve özellikle Türk kadınlarına getirdiği özgürlüğü temsil ediyor. Bir katalogu da hazırlanan sergi, bu toprakların geç keşfedip çabuk sahiplendiği resim sanatı üzerinden; bir ülkenin toplumsal, sosyal ve ekonomik dönüşümünü gözler önüne serecek.
