Grip, İnfluenza virüsü denilen bir tür mikrobun neden olduğu akut (aniden başlayan) ve ileri derecede bulaşıcılığı olan bir solunum sistemi hastalığıdır.
Dr. Kemal Karataş
Sonbahar ve kış aylarında dünyada milyonlarca insanın yakalandığı Grip, sıradan bir soğuk algınlığından farklıdır ve çok daha ciddidir. Çoğu zaman basit bir hastalık olarak düşünülüp göz ardı edilen Grip nedeniyle dünyada milyonlarca insan hayatını kaybetmiştir. 1919 İspanyol Gribi Salgınında ölenlerin sayısı, 1. Dünya Savaşı‘nda ölenlerin sayısından daha fazladır (yaklaşık 20 milyon kişi). 1969‘da Hong Kong gribi nedeniyle tüm dünyada 700.000 insan ölmüştü.
Grip hastalığında hastaların şikâyetleri nelerdir?
Yüksek ateş (genellikle 39 °C), halsizlik-bitkinlik, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları (sırt, kol ve bacaklarda), titreme, burun akıntısı-tıkanıklığı, boğaz ağrısı, kuru öksürük şikâyetleri Grip‘in habercisidir. Bir saat önce kendini iyi hisseden kişi, bir saat içinde hastalanabilir. Grip virüsü ile meydana gelen enfeksiyonlar bazı kişilerde kulak, sinüs ve akciğer enfeksiyonları gibi başka bazı ek enfeksiyonlara da yol açabilir. Gribe bağlı olarak zatürre (pnömoni) de oluşabilir. Zatürre, grip virüsü tarafından oluşturulabildiği gibi virüsün hasar verdiği akciğer dokularının bakteriler tarafından istila edilmesi ile de meydana gelebilir.
Grip aşısı kimlere yapılır?
Grip aşısı, genel olarak 65 yaş üzerindeki bireylerle, grip sonrası gelişebilecek hastalık riski olan herkese, yaşamının 6. ayından itibaren yapılmalıdır. Aşağıdaki risk gruplarında yapılacak aşılanma ekonomik yönden fayda sağlar ve ayrıca diğer insanların grip olma oranını azaltır:
Astım hastaları
Şeker hastaları
Kronik Akciğer hastaları
Yaşlılar
Kalp hastalığı olan kişiler
Kamu görevlileri / Sağlık çalışanları
Serbest çalışanlar
Askerler
Öğretmenler
Öğrenciler
Seyahat edenler
Hac ve umreye gidenler
Özellikle yaşlılar, kronik kalp ve akciğer hastaları, böbrek ve şeker hastaları ve yatılı okullarda okuyan çocukların her yıl aşılanması gereklidir.
Grip Aşısı Tam Olarak Korur mu?
Aşının koruyuculuğu değişkendir. Aşı olunan yıl, bütün bir grip mevsimi boyunca yüzde 70-95 oranında korunma sağlanmış olur. Aşı Grip olmayı önlemese bile, hastalıktan dolayı hastanelere yatışı, zatürree ve ölüm gibi ağır komplikasyonların sıklığını azalttığı bildirilmektedir. Bazı çalışmalarda grip sonrası görülen zatürreeleri önlemede yüzde 50-60, ölümleri önlemede 80 etkin olduğu bildirilmiştir.
Grip ile Soğuk Algınlığı arasındaki farklar nelerdir?
Ateş Nadir 38-39 °C
Baş ağrısı Nadir Sürekli
Kas-eklem ağrıları Az Genellikle
Halsizlik Hafif 2-3 hafta
Burun tıkanıklığı Genellikle Bazen
Hapşırma Genellikle Bazen
Boğaz ağrısı Genellikle Bazen
Öksürük Nadir Genellikle
Zemin hazırladığı Sinüzit ve kulak ağrısı Bronşit, zatürree
hastalıklar
Önlem Özel bir önlem alınamaz Aşılama
Tedavi Şikâyetler ilaç tedavisi ile Şikâyetleri gidermeye
geçici olarak ortadan kaldırılır. yönelik tedavi, dinlenme
Grip ve soğuk algınlığı için aşağıdaki durumlardan herhangi birinin görülmesi halinde ve belirtilerin 7-10 gün içinde geçmemesi durumunda mutlaka doktora başvurmak gerekmektedir:
* 39 °C‘yi geçen ateş
* Sürekli ya da çok kıvamlı balgam üreten öksürük
* Nefes alırken ağrı
* Devamlı kulak ağrısı
* Şişmiş lenf bezleri
* Yutkunurken zorlanma
Grip nasıl bulaşır?
Grip hastalığa yakalanmış kişinin; hapşırma, öksürme ve hatta konuşurken solunum yollarındaki salgılarından oluşan damlacıkların havaya geçip, bu damlacıkların sağlıklı kişi tarafından solunmasıyla bulaşır. Su damlacıkları iki saat boyunca havada kalabilir ve insanlara hastalığı bulaştırabilir. Bu yüzden birbirine yakın çalışanlar veya okullardaki çocuklar özellikle risk altındadır.
Hasta, gribi hangi zaman süresince bulaştırabilir?
Genellikle belirtilerin ortaya çıkmasından bir gün öncesinden başlayarak, bir hafta sonrasına kadar hastalar gribi bulaştırabilir.
Grip riskinin arttığı durumlar nelerdir?
* Stres, aşırı yorgunluk, beslenme yetersizliği
* Kronik kalp ve akciğer hastaları
* Gebelik (son üç ay)
* Öğrenciler (kalabalık ortamlarda bulunanlar)
* Bağışıklık sistemi bozulmuş olanlar
* Salgın sırasında kalabalık yerler.
Antibiyotik kullanmalı mıyım?
Grip için antibiyotik kullanılmaz ve faydasızdır. Ancak, griple karışan ve bazen griple birlikte ve ona bağlı olarak ortaya çıkan zatürree, kulak iltihabı, bademcik iltihabı gibi durumlar söz konusu ise antibiyotik kullanılmalıdır.
Koruyucu olarak Antibiyotik kullanılması faydalı mıdır?
Hayır. Herhangi bir bakteriyel iltihap olmadan koruyucu olsun diye griplilere antibiyotik verilmemelidir. Faydasız olduğu gibi dirençli bakterilerle iltihaplanmalara zemin hazırlayabilir.
Grip hastalarında sıklıkla kullanılan ilaçlar hastalığı tedavi etmek amacıyla değil; hastanın yakınmalarını düzeltip onu rahatlatmak amacıyla kullanılmaktadır. Grip hastalarında istirahat edilmesi, bol sıvı alınması, ağrı kesici ve ateş düşürücüler ile solunum yolu salgılarını ve tahrişini giderici ilaçların kullanılmasıyla şikâyetlerin giderilmesi mümkündür. Ancak, bilhassa çocuklarda aspirin kullanılmamalı; diğer ateş düşürücüler tercih edilmelidir. Soğuk algınlığı ve grip sırasında normal zamana göre iki kat su, meyve suyu, çay, çorba gibi sıvılar tüketilmelidir.
Grip olmamak için önlem alınabilir mi?
Aşılanma, hala gripten korunmanın en etkili yoludur. Gripten korunmak için düzenli yaşamak, uyku ve dengeli beslenmeyi ihmal etmemek ve -varsa- alkol ve sigara alışkanlığı sınırlamak, ek tedbirlerdir.
Grip aşısı nasıl etki eder?
Aşı virüsün antijen adı verilen çok küçük bölümlerini içermektedir. Bunlar vücudun savunma sistemini uyarır. Bu antijenler grip belirtilerinin oluşmasından önce vücudun mikrobu tanımasını ve vücuda girer girmez etkisiz hale getirilmesi için gerekli antikorları üretmesini sağlar.
Grip aşısı güvenli midir?
Grip aşısı, ölü virüsten yapılır ve bu nedenle gribe neden olmaz. Yumurta alerjisi olanlara aşı uygulanmamalıdır. Bazen aşı vurulan yerde sertlik ve kızarıklığa neden olabilir. Daha nadiren ateş, halsizlik ve kas ağrıları görülebilir. Ancak bunlar 48 saat içinde kaybolur.
Ne zaman aşı olmalıyım?
Grip mevsimi gelmiş olsa bile aşı, grip virüsüne karşı hızlı koruma sağlar. Bununla birlikte aşılanma için en uygun zaman Eylül, Ekim ve Kasım aylarıdır. Grip suşları her yıl değiştiği için önceki yılın aşısı, bu yıl için koruyucu olmamaktadır.