İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. tarafından yayımlanan1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi 8. Sayısında bin yılı aşkın bir dönemden kalma, iki milyondan fazla belge barındıran gizli Vatikan arşivlerinin kapılarını araladı.
Rinaldo Marmara tarafından kaleme alınan dosya "Vatikan‘ın Gizli Arşiv ve Kütüphanesi‘nde Bulunan Osmanlıca Eserler ve İstanbul Konulu El Yazmaları" başlığını taşıyor. Dergide Vatikan Kütüphanesi‘nin kuruluşu, Vatikan Kütüphanesi Gizli Arşivi, Arşivdeki Türkiye tarihi ile ilgili kaynaklar, Osmanlıca El Yazmaları ve İstanbul‘u anlatan el yazmaları kronolojik bir şekilde ele alınmış.
Marmara ayrıca; Francesco Zenco‘nun II. Beyazıd zamanına ait Türk örf ve adetlerini anlattığı 65 sayfa, Giacomo Soranzo‘nun Türkiye‘yi anlatan 1576 tarihli 40 sayfalık el yazmasının da yine bu özel arşivde bulunduğunu belirterek arşivin Dışişleri bölümünde ise Lozan Antlaşması ve Gayrimüslimler hakkında tarihi vesikaların yer aldığını söylüyor. Beş yüze yakın Osmanlıca el yazmasının Vatikan Kütüphanesi‘nin beş ayrı bölümünde muhafaza edildiğini söyleyen Marmara "Kütüphane‘ye ilk giren el yazmaları arasında 443 sayfalık çok konulu dini bir eseri sayabiliriz. Bu eser; Kutbüddin İzniki tarafından kaleme alınmış ibadetle ilgili Mukaddime, Hazreti Muhammed‘in kızı Fatma‘ya kadınların görevleri hakkındaki vasiyeti, Recep ve Şaban aylarının önemi hakkında yazıları içeriyor" diyor.
Kütüphanede dört adet çok değerli Osmanlıca el yazması eserin de bulunduğunu belirten Rinaldo Marmara; 1689 yılında vefat eden İsveç Kraliçesi Cristina‘nın kütüphanesine ait olan bu eserler 1690‘da Papa VIII. Alessandro tarafından satın alındığını ve bunlardan bir tanesi Jos. Von Hammer tarafından çok değerli olarak tanımlanan Aşıkpaşazade‘nin Tevarih-i Ali Osman adlı eseri olduğunu söylüyor. Marmara, sanat ve bilim dalında Hizr ibn Abdullah‘ın müzik kitabının, coğrafya konusunda da Nil nehrinin haritasının ve eczacılık alanında Cesi‘ye ait reçetelerin yine Vatikan Kütüphanesi arşivinde bulunduğunu belirtiyor.