YERLİ büyükler ve küresel sermaye lokal bazda ufak olanı yutmakta, yok etmektedir. Bu yok oluş toplumun alış-veriş karakteristiğinde ciddi değişimleri doğururken, toplumsal alanda da alıcı ve satıcı arasındaki klasik beşeri ilişkileri hızla yok edip nostaljiye gömmektedir.
Alış-veriş karakteristiğini değiştiren en büyük unsur ise Alış Veriş Merkezlerinin (AVM) gündelik hayatımıza hızla girmesi olmuştur. Önceleri kahraman bakkalla, hiper marketlerin savaşı olarak görülen bu süreçte gelinen nokta üzerinde durulması gereken geri dönülemez bir değişimi doğurmuştur.
Türkiye‘de 1988 yılında sayısı 1 olan AVM, bugün 260‘tır. İstanbul‘daki AVM‘ler Avrupa‘nın en iyileri arasında gösterilirken, bugüne kadar 35 milyar dolarlık AVM yatırımı yapılmıştır. 2012 yılında yatırım miktarının 50 milyar dolara yükselmesi beklenmektedir. Unutmadan, AVM yatırımlarının üçte biri yabancı sermayeye aittir. Bu detay önemlidir ve hizmet sektöründe görülen bu yabancı iştahının üzerinde durulması gerekmektedir...
İthal ürün tüketiminin AVM‘ler sayesinde yayılması ile yerli üreticilerin işi her geçen gün biraz daha zora girmektedir. Mal alımında uzun vadelerle düşük fiyatlarla alım yapabilen AVM‘lerin zincir mağazaları tüketiciye aynı malı peşin fiyatına uzun vadelerle satabilmektedir. Pazarlama ve satış taktiklerinin de yardımıyla nihai tüketici açısından AVM‘ler avantajlı konumlarını artırmaktadır.
Yaşam alanları ürettiklerini iddia eden AVM‘lerin birçoğunun içinde gerçekten birçok aktivite bulunmasına rağmen mescid yoktur. Kimsenin bulamayacağı bodrum katlarına mescid yapıp kapısına "dua odası" yazan AVM‘ler gündelik hayatımızın bir parçası haline gelmiştir. "Toplumdan sterilize olmuş" eksiksiz yaşam alanları tabir edilen uydu kentlerde her türlü sosyal aktiviteye dair tesisler bulunmasına rağmen, camilerin olmamasını eleştiren İstanbul Müftüsü Mustafa Çağrıcı, İstanbul‘un "ezansız semtleri" başlığıyla bir tartışma başlatmıştır. "Sterilize haneler"in bir yansıması olan "ezansız şehirlerin, mabetsiz ticarethaneleri" artık hayatımızdadır...
Fevzi Öztürk YENİŞAFAK