Bir zamanlar cüzdanın en değerli köşesinde saklanan en büyük banknotumuz, bugün artık günlük mutfak alışverişinde bile yetersiz. Alışverişe çıkan vatandaş poşetlerini doldurabilmek için adeta tomarla para taşımak zorunda kalıyor.
Bu yeni tabloda, harcama alışkanlıkları ve fiyatlama davranışları kökten sarsıldı. Piyasadaki kağıt para dağılımında dengeler tamamen altüst oldu.
Paranın cüssesi büyüdü ancak alım gücü pula döndü.
200 Liranın Tahtı Sağlamlaştı
Merkez Bankası verilerine göre, Haziran 2023 döneminden bu yana piyasadaki toplam kağıt para adedi yüzde 62,7 artışla 7 milyar 862 milyon adede fırladı. Bu devasa artışın neredeyse tamamını 200 TL'lik banknotlar göğüsledi. Son iki yılda 200 TL’nin sayısı yüzde 219,8 oranında tırmanarak 5 milyar 113 milyon adedi aştı. Buna karşılık, günlük harcamaların gözdesi olan 100 TL’lerin sayısı yüzde 41,4, 50 TL’lerin sayısı ise yüzde 47,1 oranında azalarak piyasadan adeta çekildi.
Alım Gücü Pula Döndü
İlk kez 1 Ocak 2009'da hayatımıza giren 200 liralık banknotun erime öyküsü, paranın itibarındaki kaybı da gözler önüne seriyor. 2009 yılında piyasaya ilk çıktığında tek bir adet 200 TL ile dolan mal sepetini bugün alabilmek için tam 5 bin 93 lira ödemek gerektiği ifade edildi.
Yabancı para birimleri karşısındaki dramatik çöküş ise şu çarpıcı örnekle rapora yansıdı:
2009 yılında sadece tek bir 200 liralık banknot ile tam 129 dolar satın alınabiliyordu. Bugün ise tedavüldeki tüm kağıt paraların birer adet toplamı olan 385 lira ile ancak 7,5 dolar alınabiliyor.
Vatandaş Çareyi Borçlanmakta Buldu
Alım gücü enflasyon karşısında eriyen vatandaşın nakit açığını kredi ve kartlarla kapatmaya çalışması, bankacılık verilerine de kara bir tablo olarak yansıdı. BDDK’nın yayımladığı son bültene göre, bankaların kullandırdığı toplam kredi hacmi 26 trilyon 224 milyar lira olarak hesaplandı. Ekonomik sıkışmışlık nedeniyle ödenemeyen ve bankaların takibine takılan icralık alacakların ise bir önceki haftaya göre 5 milyar 759 milyon lira daha artarak 753 milyar 672 milyon liraya ulaştığı dikkat çekti.
Cüzdanları istila eden 200 TL'lik banknotların ardından piyasanın ihtiyacı haline gelen daha büyük banknot basımı tartışmaları sürüyor.