DİYANET İŞLERİ BAŞKANI GÖRMEZ İ LİNÇ ETME GİRİŞİMİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ-2:
Giriş
Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez, ABD
Başkanı Barack Obama nın Özel Temsilcisi Şerik Zafer ve beraberindeki heyeti
kabul ettiğinde yaptığı konuşma (1), bazı akademisyenler tarafından şiddetle
eleştirilmiş ve sosyal medyada Diyanet İşleri Başkanı Görmez, hakaret uğrayıp
linç edilmek istenmiştir.
Geçen yazıda Görmez in yaptığı konuşma muhteva itibarıyla
değerlendirilmiştir. Burada, bazı akademisyenlerin verdiği cevaplar (sosyal
medyadaki tartışmalar değil) ele alınıp değerlendirilecektir.
Görmez in Konuşmasına Şiddetle Karşı Çıkanlar: İlber
Ortaylı
Diyanet İşleri Başkanı Görmez in ABD Başkanı Barack
Obama nın Özel Temsilcisi Şerik Zafer ve beraberindeki heyete yaptığı konuşmaya
ilk ve sert tepki veren isim tarihçi İlber Ortaylı olmuştur. Ortaylı nın bu
yorumlamasını değerlendirmeden önce Görmez in yaptığı konuşmanın bir özetini
vermekte fayda vardır (2):
* İnsanların hırs ve öfkelerinin kontrolsüzlüğü ve sınır
tanımazlığı ana sorundur.
* İnsanlığa adalet, merhamet ve rahmet amacıyla
gönderilmiş olan dinler, insanlar tarafından istismar edilerek şiddet ve vahşet
aracı olarak kullanılmışlardır
* Üç dinin bazı mensupları, dinlerini ideoloji haline
getirip saptırmaya çalışması ile insanlığı savaş ortamına sürüklemişlerdir.
* Sekülerlik, dinlere tepki olarak doğmuş olmasına rağmen
çok daha büyük kargaşaya ve çok kanlı savaşlara neden olmuştur.
* İslam coğrafyasında ortaya çıkan terör örgütleri (!),
sebep değil sonuç olup varlıklarının ana nedeni, Küresel Güçlerin İslam coğrafyasında çatışmaları başlatmaları
ve İslam coğrafyasını bir kaosa sürüklemiş olmalarıdır.
* İslam coğrafyasından Batıya göç eden Müslümanlar, kötü
muamele ile karşı karşıya kalarak ötekileştirilmişlerdir .
* Batıya göç eden ötekileştirilmiş nesillerin çocukları
ile İslam coğrafyasında baskı, şiddet, zulüm ve sömürü altında yaşayan gençler
arasında özel bir bağ, dayanışma meydana gelmiş ve bu, her iki kesimde dışarıya
şiddet olarak yansımıştır.
* Bu iki genç neslin içinde yaşadıkları şartlardan dolayı
sahip oldukları psikoloji ve bunun neden olduğu bunalımla dini kurumlar ve
bilim müesseseleri ilgilenmemiş olması yanlış olmuştur.
* Papanın üçüncü dünya savaşından bahsetmiş olması
sakıncalıdır .
Ortaylı nın en
ciddi itirazı, Görmez in sahip olduğu statüden dolayı , seküler
düşünceyi eleştirme hakkına sahip
olmadığıdır(3-5):
Bu gibi konular ile ilgili bu statüde birinin açıklama
yapması çok yanlış. Diyanet İşleri Başkanı nın görevi değil bu! Doğrudan
doğruya bir din işleri veren bir kurumun başında bir devlet memuru kendisi. O
yüzden Diyanet İşleri Başkanı nın bu şekilde demeçler vermesini fevkalade
mahzurlu buluyorum. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı bir ruhani makamın, bir
dini cemaatin fonksiyonunu ve görevini üstlenemez. Yani bu gibi konularda bu
statüde açıklama yapması çok yanlış. Diyanet İşleri Başkanı nın görevi değil
bu! Doğrudan doğruya bir din işleri veren bir kurumun başında bir devlet memuru
kendisi. Daha evvel üniversitede iken kendisinin hiç böyle bir yazısını da okumadım.
Biraz sabrederse daha sonra yazabilir. Tartışılabilecek bir konu ama Diyanet
Başkanı olarak değil! Şu an bir memur çünkü Onun statüsünü aşan bir konu
Bunları konuşması çok yanlış
İlber Ortaylı, Görmez i bulunduğu makamdan dolayı
eleştirirken Görmez in dile getirdiği 9 konudan hangilerini esas alarak
eleştirdiği açık değildir. Muhtemelen kendisi Görmez in yaptığı konuşmayı
tamamı ile okumamış ya da gazetecilerin yorumlayarak yaptıkları aktarımları
referans alarak bir değerlendirme yapmıştır. Görmez in yaptığı konuşmanın tamamı, bulunduğu makamın kapsam alanı
içerisine girmektedir. Muhtemelen, Görmez in sekülerlik ile ilgili yaptığı
değerlendirme, kendisine bağlamından koparılarak ve çarpıtılarak aktarılmış, o
da, böyle bir değerlendirme yapmıştır. Eğer durum böyleyse bir ilim insanı
olarak yaptığı hata daha büyüktür. Ortaylı nın sekülerliğin diyanet işleri
başkanının ilgisi alanına girmediğini söylemek, çok yanlış bir yaklaşımdır. Üstelik
Görmez, sekülerliğin felsefi boyutuna girmemiş; sadece dinlere tepki olarak
doğan bir hareketin insanlığı çok daha vahşi ve tehlikeli savaşların içerisine
soktuğunu ifade etmiştir. Bu bir tespittir; muhteva tartışması değildir.
Ortaylı, meseleyi bir makam ve mevki meselesi olarak ele
almayıp meselenin hikmet ve felsefi boyutunu tartışmaya açmış olsaydı, çok daha
yararlı olacaktı.
Görmez in Konuşmasına Şiddetle Karşı Çıkanlar: Emre
Kongar; Yekta Güngör Özden, Hüsnü Erkan
Emre Kongar, Tarihe Görmez Bakışı adı ile yazdığı
yazıda, en tehlikeli yanlışlar, doğrularla harmanlanmış yanlışlardır! Çünkü
geniş kitleler, doğrulara bakarak onların içine yerleştirilmiş bulunan
yanlışları da doğru sanırlar! diyerek Görmez in, doğrularla yanlışları
birbirine karıştırdığını ifade ederek bir eleştiri geliştirmiştir (6).
Görmez in konuşmasını kendisine göre doğru-yanlış düzleminde tasnif etmiştir.
Şimdi de yanlış bölümünü görelim dedikten sonra Görmez in Fransız ihtilali
ile ilgili yaptığı konuşma paragrafını aşağıdaki gibi yorumlamıştır (6):
Yanlış çünkü savaşların nedeni sekülerizm değil! Evet,
seküler dediği bilim atomu parçaladı ama ondan bomba yapan dinleri de şiddet
gerekçesi olarak kullanan, kendisinin de dini saptırmakla suçladığı, o
insanoğlu.
İnsanlık din egemenliğinde kalsaydı, atom parçalanmaz,
bomba da yapılmazdı, ama Ortaçağ devam eder ve kelleler sadece kılıçla
doğranırdı.
Ayrıca, unutmayalım, savaşlar seküler ideoloji şemsiyesi
altında değil, sömürgeler için, dine de dayalı olan faşizmin ideolojik
şemsiyesi altında çıkarıldı.
Kongar ın düştüğü hatalardan biri, dini, geri kalmışlığın
sebebi ve bilimsel araştırmaların düşmanı olarak göstermiş olmasıdır. Görmez in
üzerinde durduğu nokta, dini istismar eden insan unsuru olduğu gibi bilimi de istismar
eden insan unsurunun var oluşudur. Görmeze göre asıl sorun, insanların hırs ve
öfkelerinin kontrolsüzlüğü ve sınır tanımazlığı dir. Bunu, hem dinlerin hem de
seküler düşüncenin bazı mensupları ve hem de bilim dünyasındaki bazı insanlar
için kullanmaktadır. Kongar, nedense Görmez in istismarcı grubu bir bütün
olarak ele almasını, görmek istememiştir.
Kongar, Ayrıca, unutmayalım, savaşlar seküler ideoloji
şemsiyesi altında değil, sömürgeler için, dine de dayalı olan faşizmin
ideolojik şemsiyesi altında çıkarıldı. Derken; İkinci cihan savaşının kimin
savaşı olduğunu açıklaması gerekmez miydi Bu, Laik ve seküler dünyanın
savaşıdır. İkinci cihan savaşından önce Nazilerle, Komünistler birlikte
Polonya yı işgal edip paylaşmışlardır. Komünist Sovyetler Birliğinde ve Çin de
milyonlarca insanı öldürenler, seküler olan komünistlerdir.
Kongar ın bunları bilmemesi mümkün olmadığına göre
gerçekleri gizlemesinin anlamı nedir
Kongar, yanlış
başlayıp doğru biten sonuç paragrafı! dediği kısımla ilgili, yaptığı
değerlendirme, görmezin söylemediğini söyletmek şeklinde tezahür etmektedir(6):
Göçmenlerin çocukları dini yanlış öğrenmiyor. Dinin
doğru öğretildiği dönemlerdeki vahşeti yukarıda zaten kendisi de vurgulamıştı.
Ama yoksul ve göçmenlerin dine sarıldığı doğru.
Görmez, dinin doğru öğretildiği dönemlerde dindarların
vahşet icra ettiklerini söylememekte; tam tersine dinin istismar edilmesine ve
istismar edenlere karşı çıkmakta ve asıl sorun olarak bunu görmektedir. Kongar,
dinin mahiyeti itibarıyla vahşetin kaynağı olduğunu, dolaylı olarak
söylemektedir. Bu, iddiasını ispatlamalıdır.
Kongar ın yaptığı asıl hata, tarihi, diyalektlik tarihi
materyalizmin tezlerine, varsayımlarına uygun bir şekilde açıklayarak; Görmez i
bilgisizlikle suçlamıştır (6):
İnsanlık tarihinin, ideolojileri de belirleyen üretim
dönemlerinden oluştuğunu bilmiyor... Bu ideolojilerin toplayıcılık-avcılıkta
totemizm, tarımda tek tanrılı dinler, endüstride milliyetçilik, bilişimde
demokrasi ve insan hakları olduğunun farkında değil.
Tarihi sadece din üzerinden açıklamaya çalışıyor...
Yukarıdaki ifadeler, diyalektlik tarihi materyalizmin
tezi olup, komünizmin dayandığı zemindir. Gerekse Sovyetler Birliği nde gerekse
Çin de, Komünizmin tarihi bir yanılgı olduğu ifade edilerek uygulamadan,
bizzat mensupları tarafından kaldırılmıştır. Diyalektlik tarihi materyalizmin
toplumsal değişimle ilgili birçok iddiası, tarihte doğrulanmamış varsayımlardan
öteye geçmemiştir. Dolayısıyla Kongar, Görmez i, tarihi diyalektlik tarihi
materyalizm tezleri ile açıklamamış olmasını ve dini referans almış olmasını
eleştirmeye ve bu noktadan hareketle Görmez i bilgisizlikle suçlamaya hakkı
yoktur.
Görmez, Dinlerin dışında daha seküler bir dünya kurmayı
tasarladı cümlesinin haricinde din ve sekülerlik, din ve laiklikle ilgili
hiçbir şey söylememiştir. Laiklikten ise hiç bahsetmemiştir. Bununla beraber
Kongar ın Laiklik karşıtı görünmemek için sekülerizm terimini kullanıyor ama
onu da (dini siyasette kullanmak isteyenlerin genellikle yaptığı gibi) din
karşıtlığı olarak ele aldığı için bol bol yanlışa düşüyor. Şeklinde bir
yorumlama yapmış olması, yanlış olmuştur. Asıl üzücü olan, Görmez in hiç
girmediği bir konuyu, girilmiş gibi yapılarak yorumlama yapılması, kamuoyunun
yanıltılmış olmasıdır. Aynı hataya Yekta Güngör Özden (Eski Anayasa Mahkemesi
Başkanı) ile Hüsnü Erkan da düşmüşlerdir (7).
Sonuç: Din, Sekülerlik Ve Laiklik Kavramlarını Tartışmak
Gerekir.
Diyanet işleri Başkanı Görmez in hikmet ve felsefi
derinlikli yaptığı genel bir değerlendirmeden, bazı çevrelerin bu kadar
rahatsızlık duyması, bir şuur altının dışa vurması olayıdır. Laiklik ve
sekülerlik üzerinden yürütülen psikolojik saldırı ile yol boyu, Müslüman camia
tehdit edilmiş ve hakarete uğramıştır. Yürütülen Psikolojik harekâtın
sonucunda, Müslüman camia içerisinde bu kavramları, özellikle laikliği
benimseyen bir insan unsuru ortaya çıkmıştır. Görmez e bu denli şiddetli bir
saldırının yapılması, Müslüman camianın bir kesimi üzerinde var olan bu
duygunun daha da pekişmesini sağlamak için olabilir.
Din ve Laiklik kavramlarının anlam alanlarının
çarpıtılarak kullanılması, sosyal bir şizofreniye sebebiyet vermiştir. Bu
nedenle Din, sekülerlik ve laiklik kavramlarının tartışılmasında fayda vardır.
Kaynaklar
1-http://www.diyanet.gov.tr/tr/icerik/diyanet-isleri-baskani-gormez-obama%E2%80
%99nin-ozel-temsilcisi-zafer%E2%80%99i-kabul-tti%E2%80%A6/29361 getEnglish=
2- Can, B., Diyanet İşleri Başkanı Görmez i Linç Etme
Girişiminin Düşündürdükleri-1: Diyanet İşleri Başkanı Ne Dedi ; Milli Gazete,
01.01.2016
3-
www.sozcu.com.tr/.../diyanet-isleri-baskani-mehmet-gormezin-sozlerine-...İlber
Ortaylı dan tepki geldi.
4-abcgazetesi.com/kafa-kesenler-laik-mi-dunyayi-savasa-sekulerizm-sokm...
5-
www.timeturk.com/ortayli-dan-gormez-e-sekulerizm.../haber-107275
6- Kongar, E., Tarihe Görmez Bakışı , ekongar@cumhuriyet.com.tr
7- Gözlem / Gülçin Karaegemen,
www.gozlemgazetesi.com/.../laik-bir-ulkede-bu-yorum-olur-mu.html;