"Fırkalar içinde bir fırka"dan mı, yoksa müsemmanın isimden önce var olması durumundan mı bahsetmemiz gerektiği sorusunu cevaplamadan Ehl-i Sünnet üzerine yapılacak tahlil ve değerlendirmeler hep önemli bir eksiklik ile malul bulunacaktır.
Ehl-i Sünnet in "fırkalar içinde bir fırka" olduğunu söylemek, ancak tarihî durumu önyargılı okumakla mümkündür. Söz gelimi şu doğrultudaki tesbitler böyle bir okumanın ürünüdür: Önce Şia ve Haricîlik tarih sahnesine çıktı; bunları Cebriye, Mu tezile izledi. Bunların sebebiyet verdiği kargaşa ortamı içinde toplumun birlik-bütünlüğünü sağlama temel gayesiyle hareket eden bir başka akım daha zuhur etti ki, kendisine Ehl-i Sünnet diyen bu grubun temel karakteri "mevcudu meşrulaştırma" anlayışıydı
Bu tür bir okuma biçiminin "önyargılı" olarak tavsifi şuraya dayanmaktadır: Eğer bu fırkaların oluşum ve gelişim dönemlerinde Ümmet bu fırkalardan ibaret idiyse ki Ehl-i Sünnet in sonradan ortaya çıkmış "tepkisel" bir fırka olduğu tezi bu tesbite dayanmaktadır , bu fırkalardan hangisinin söylemleri Hz. Peygamber (s.a.v) in Sahabe ye aktardığı İslam olarak değerlendirilmelidir sorusunun ikna edici ve sahici bir cevabı yoktur!
Şu bir gerçek ki, bu fırkaların "kurgulayıp" savunduğu modellerin her biri aslında birer "din anlayışı"dır ve bunların birbiriyle bağdaşması mümkün değildir.
Daha önce de değişik vesilelerle vurgulamaya çalışmıştım: Bütün bu fırkaların, söylemlerini Kur an ayetleri üzerine inşa etmiş olması son derece önemli bir noktadır. Sünnet ten tecrit edilmiş bir Kur an anlayışının toplumu nerelere götüreceği ve ortaya kaç türlü farklı "İslam"ın çıkmasına müncer olacağı bu noktaya dikkat edilerek görülebilir.
Acaba Sahabe ve onların yetiştirdiği Tabiun bütün bu değişik "İslam" telakkileri karşısında nasıl bir pozisyon almıştı Tefsir in, Hadis in Fıkh ın, kısacası İslamî ilimlerin Sahabe den Tabiun a, onlardan Etbau t-Tabiîn e hoca-talebe ilişkisi içinde aktarıldığını biliyoruz. Bu meyanda "itikad"ın ihmal edilmiş olduğu söylenemeyeceğine göre, Sahabe ve Tabiun un bu sahada da belirgin bir tavrının, çizgisinin, etkisinin var olduğunu kabul etmek durumundayız.
Mekke ve Medine yi merkez kabul edip parantez içine alacak olursak, el-Kevserî nin tesbitine göre Irak bilhassa Kûfe bölgesinde tavattun etmiş olan 1500 ü aşkın, es-Süyûtî nin tesbitine göre Mısır da tavattun etmiş bulunan 300 ü aşkın sahabenin ve onların yetiştirdiği binlerce alim tabiinin işbu fırkaların görüş ve iddiaları karşısında "derin bir sessizliğe" gömüldüğünü söylemeyeceksek, ne demeliyiz
Şu halde manzarayı doğru okumak adına şunu söylemeliyiz: Hz. Peygamber (s.a.v), peygamberlik görevini şüphesiz hakkıyla yerine getirmiş ve İslam ı itikat, amel, ahlak cihetleriyle, zahir ve batınıyla bir bütün olarak Sahabe de tecessüm ettirmişti. Sahabe de bilhassa alim sahabîler vasıtasıyla bu Din in bir "varlık şuuru" olarak kendisinden sonraki nesle eksiksiz bir şekilde intikal ettirmiştir.
Devam edecek