Az-çok kazanmaya gücü olan her müslüman için dilenmek
haramdır. Bir müslüman, yüksek himmet sahibi bulunur, onun ruhu, dilenciliğe
tenezzül etmez.
Enes b. Mâlik (R.A) den rivayete göre Ensar dan bir adam
Hz.Peygamber (S.A.V.) efendimize dilenmeye geldi. Bunun üzerine Hz.Peygamber
(S.A.V.) efendimiz:
Evinde hiç bir şeyin yok mu diye sordu. Adam:
- Hayır, bir şeyim yok ancak bir çul var ki, bir kısmını
giyiyor, diğer kısmını da altımıza seriyoruz. Bir de su içtiğimiz bir bardak
var, dedi. Hz.Peygamber (S.A.V.) efendimiz:
Onları bana getir. buyurdu. Adam da getirdi. Resûlullah
(S.A.V.) efendimiz onları eline aldı ve:
Bunları kim satın alır buyurdu. Bir adam:
- Ben onları bir dirheme alırım, dedi. Hz.Peygamber
(S.A.V.) efendimiz iki veya üç defa:
Kim bir dirhemden fazla verir buyurdu. Bir başka adam:
- Onları ben iki dirheme alırım, dedi. Bunun üzerine
Hz.Peygamber (S.A.V.) efendimiz o adama verdi ve iki dirhemi aldı. Ensârî ye
verdi ve şöyle buyurdu:
Birisiyle yiyecek satın al da ailene götür ver. Diğer
dirhem ile de bir keser satın alıp bana getir. Ensârî keseri getirdi.
Resûlullah (S.A.V.) efendimiz ona eliyle bir sap takdı ve Ensârî ye buyurdu ki:
Git, odun topla ve sat. Seni on beş güne kadar
görmeyeyim.
Adam gitti odun toplayıp sattı. On beş gün sonra on
dirhem biriktirmiş olarak geldi. Onun bir kısmı ile elbise, bir kısmı ile de
yiyecek satın aldı. Bunun üzerine Resûlullah (S.A.V.) efendimiz:
Bu senin için
kıyamet gününde yüzünde dilencilik lekesi ile gelmenden hayırlıdır. Dilencilik
ancak şu üç kişi için caiz olabilir: Şiddetli fakirlik çeken, çok ağır bir borç
altında bulunan, can yakıcı kan diyetini ödemeyi yüklenen. buyurdu.
Demekki, başkan ve buna benzer yetkililer, maiyetlerinde
bulunanlara çalışarak kazanmayı teşvik etmeleri ve yol göstermeleri, mesela
dilenene balık vermeleri değil, balık tutmasını öğretmeleri gerekir.
Bu hadis-i
şerif ayrıca artırma usulüyle satışın
caiz olduğunu, dilenciliğin, hem dünya hem de âhiret açısından kötülendiğini
ifade etmekle birlikte, fukaralık probleminin çözümünde en müessir, en muteber
yolu da göstermiştir: En zaruri eşyalardan bile olsa ucuz-pahalı satıp basit
bir sermaye teşkil edip, bu parayı meşru olan bir iş, bir ticarete sermaye yapmak. Bu tarzda hiçbir kimseye minnet
mevcut değildir. Kişi ailesi içerisinde daha sade, maddî teçhizattan daha
mahrum bir vaziyette yaşayabilir. Başkasına borç pahasına lüks hayatı
Resûlullah (S.A.V.) efendimiz tavsiye etmemektedir. Zahmetli bile olsa
çalışarak kazanmak, minnetli yaşamaktan pek çok evladır.
1- Ebu Davud, Zekat:26, No:1641; Tirmizî, Büyû:10,
No:1218; İbn-i Mace, Ticârât:25, No:2198