Toplumsal tepkileri anlamaya çalışmak ile o tepkilere, olumlu ya da olumsuz tavır almak kimi zamanlarda eşdeğer değildir. Aslolan hem toplumsal tepkiyi doğru anlamak hem de ona tavır alabilmektir. Ne ki, bu sanıldığının aksine oldukça güçlük arzeden bir meseledir ve toplumsal tepkilerin köklü sonuçlara yönelmesinde bunun önemli etkileri vardır. Marie Antoniette (1755-1793) in söylediği iddia edilen "ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler!" şeklindeki sözün aslında örttüğü gerçek halkın, toplumun verdiği birtakım tepkileri anlamaya değer görmeden tavır alma yatar. Benzer şekilde, Rusya da Ekim Devrimi ne götüren süreçte, Çarlık yönetiminin halkın hayatını, geçmişten sürüp gelen otoriter ve zorba bir iradeyle tanzim etme alışkanlığının, en basit bir isteği (işçilerin sefalet hayatına dikkat çekme) acımasız tavır alışla önleyebileceği kanısı yatar. İran İslâm Devrimi ertesinde Şah yönetiminin, 60 lardan itibaren Bazar topluluğunun şahsında İran halkına rağmen iktidarını sürdürebileceği aymazlığı yatıyordu. CIA nın kotardığı Musaddık iktidarını devirme nedeni Şah ın yönetiminin yeniden kurulmasında gerekçeydi ama İran halkının tepkisini ciddiye almama küstahlığının da önünü oluşturuyordu. Son olarak Saddam rejiminin bir maket görünümünde çöküvermesi, ABD ve koalisyon güçlerinin güç ve başarısının sonucu olmaktan çok, Irak halkının hareketsiz tepkisinin bir yansıması olarak kabul edilmelidir. Çünkü Saddam rejimi bir yandan "sünnî" algısını dayanak yapar görünerek "Şiî" olgusuna, yani topluma tavır almış, diğer yandan "Arap" söylemini kılıç gibi kullanarak Türkmenleri ve Kürtleri Irak halkından soyutlama tavrına yönelmişti.
Oysa, "Irak" olgusunun tarihî temelleri arasında Türkmenlerin kurucu ve belirleyici rolünü söküp attığınızda ortada "Irak"a haklılık kazandıracağınız bir gerekçe kalmaz. Hatırlatma babında "Abbasi Hilafeti"nin, yönetiminin oluşumunu zikretmek yeterlidir.
20-21 Ekim de meydana gelen terör olayına karşı, halkımızın, toplumumuzun vakarla ortaya koyduğu tepki, ihtimal, bir dönemeci işaret eder anlama sahiptir. Böyleyken iktidar tarafından "temkin" çağrıştıran tavır olsun, medyada artık "tescilli" denebilecek niteliğe bürünmüş aymazlık çağrışımıyla karılmış tavır olsun, halkın işaret ettiği anlamı gözardı etme çabası şeklinde tezahür ediyor gibidir. "Fast-food" ve "marka bağımlılığı"na sıkıştırıldığı düşünülen lise ve üniversite gençliği başta olmak üzere toplumun ortaya koyduğu tepki, adeta tarihî bilinç altının patlaması şeklinde dışa vurmaktadır. "Tescilli" denebilecek medya bunu bir "savaş histerisi" yaftasıyla mahkum ederek yalnızlaştırma cinliğine ve yüzsüzlüğüne yönelmiş gözüküyor. Fakat, bütün aymazlıklarda rastlandığı üzere, kendisini üstün görme psikozunun, halkın tepkisinde içkin olduğunun ayırdında olmayışıdır. Sözgelimi, sözüm ona suret-i haktan görünerek, "Irak bataklığına" Türkiye nin çekilmek istenmesi tarzında bir gerekçeyi tehdit sopası gibi kullanacağını sanmasıdır. Oysa halkın tepkisinin nedenlerinden biri, komşusu ve dindaşı Irak ve halkının bir bataklığa mahkum edilmesi ve edenlerdir. Yani ABD ve siyonist İsrail dir ve bu bataklık ortamında varolma emelleriyle avunan Avrupa, AB dir.
İktidar ise, "pragmatist gerçeklik" avuntusuyla Türkiye yi ve Ortadoğu yla birlikte İslâm coğrafyasını kavrayabileceği yanılgısının çare olduğu zehabıyla malül olduğu için halkın tepkisini, "fındık üreticileri"nin eylemi mesabesinde ancak algılayabiliyor. Oysa halkın tepkisi, bu zehabından ayılmasına yönelik ciddi ve tarihi bir uyarıdır. Bayrak, işte burada tarihin ayağa kalkışının somut bir simgesidir. Üzerinden hâlâ üniversite öğrencisi kokusunu atmamış bir genç, "bu gösterilerde üniversite öğrencilerinin gösterdiği tepkiye şaşırdım" demesi, Anadolu ve Müslüman insanın görüntü olarak verdiğiyle asıl gerçeğinin nasıl bir hassas ruh dengesinde titreştiğini hesaba katmamaktır. Basiretli, ferasetli, dirayetli ve riyasetli bir iktidar, devlet adamlığı sınavında, uyanan dev halkın tepkisini tam olarak kavramaya bağlıdır. Uyuyan devin uyanma kıpırtıları son yıllardaki bir çok olayda tezahürlerini göstermişti ama tepki şimdi somut gerçekliğiyle onun ruhunu devindiriyor. Anlayana!