Allah’ın sanatının tecellilerinden biri topraktan Allah’ın vesile etmesiyle sürekli olarak “can” yaratılmasıdır. Dünya üzerindeki döngü, hayranlık uyandırıcı şekilde kusursuzdur.
Bu döngü dahilinde tüm canlılar birbirine bağımlıdır ve toprak, Rabbimiz’in takdiriyle bu döngünün ana merkezi, en temel vesilesi olarak yaratılmıştır.
Allah, bütün canlılık için toprağı sebep kılmıştır. Bu süreklilik o kadar göz kamaştırıcıdır ki, bir canlının toprak içinde ayrışan bedeni, toprağın içindeki sayısız mikroorganizmanın temel besini olarak yerini alırken, insan da dahil karadaki tüm canlıların temel besini yine toprağın içinden çıkar.
Topraktaki sayısız mineralin aşamalar sonra topraktan çıkan bir nimet haline gelmesi muhteşem bir sanattır.
Onu tertemiz, faydalı ve yaşam için elzem bir malzeme kılan Allah, bu mucizeyi muhteşem bir sürat ve hayranlık uyandırıcı bir düzen içinde yaratır. Binlerce aşamanın peş peşe gerçekleştiği bu süreç, Allah’ın dilemesiyle durmaksızın, dünya sürdükçe sürekli olarak devam eder.
Bu muazzam süreç sonunda ortaya çıkan bir ot parçası, insana şifa veren bir rızıktır.
Yerdeki azot ve karbon bitkinin içine girer, oradan da insana ulaşır. Bunu yiyen ana-baba için bu ot, meydana gelecek olan her bir hücrenin sebebidir. İnsanın oluşum sebebi de bu hücrelerden biridir.
Eğer bu döngü milyonlarca milyonlarca defa hızlandırılmış olsa, toprağa sürekli olarak giren canlılar ve topraktan sürekli olarak çıkan insanların görüntüsü karşımıza gelecektir. Allah’ın izni ve dilemesiyle bunda hiçbir aksama, hiçbir durulma yoktur. Yüce Allah, yarattığı bu muhteşem ahengi ayetlerinde haber vermiştir:
O ölüden diriyi çıkarır ve diriden ölüyü çıkarır, ölümünden sonra da yeri diriltir. İşte siz de böyle çıkarılacaksınız.
Sizi topraktan yaratmış bulunması, O’nun ayetlerindendir; sonra siz, (yeryüzünün her yanına) yayılmakta olan bir beşer (türü) oldunuz. (Rum Suresi, 19-20)
Bu muhteşem döngünün gerçekleşme sürati makul olduğu için insanlara da bu durum makul gelmektedir.
Oysa, yaratılış müthiş bir devamlılık ve detay içinde sürekli olarak tecelli etmektedir.
Kuşkusuz ki Yüce Rabbimiz, sebepsiz yaratmaya kadirdir. Fakat adetullah gereği Allah dünyada toprağı sebep kılarak sürekli olarak beşer yaratmaktadır. Toprak, adeta bir fabrika gibi canlılığa sebep olmaya devam etmekte, muhteşem bir yaratılış kesintisiz olarak sürüp gitmektedir.
Toprağın sebep olduğu bu kusursuz canlılık Yüce Rabbimiz’in yarattığı muhteşem sanatların bir örneğidir. Allah, sebep olarak toprağı ortadan kaldırsa veya toprağın içindeki yeniden oluşumun sebeplerini yok etse – ki bu sebepler şaşırtıcı boyutları ve becerileriyle mikroorganizmalar, Güneş ve sudan ibarettir – yeryüzündeki bu muhteşem canlılığa vesile olan döngü ortadan kalkacaktır.
İnsan da dahil olmak üzere tüm canlılık yok olacak, gezegenimiz, üzerinde yaşam olmayan bir çöl yığını haline gelecektir.
Fakat Rabbimiz’in merhameti, şefkati, ilgisi ve üstün kudreti vesilesiyle Allah canlılığı kesintisiz ve kusursuz şekilde yaratmaya devam etmektedir.