28 Şubat'ta ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı saldırıların 40. gününde ateşkes kararı alınırken sonrasında zaman zaman çatışmalar yaşandı.
Gelinen noktada ise ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden çatışmaların ardından barış anlaşmasında mutabakata varıldı.
HÜRMÜZ DETAYI
Taslak mutabakatın en can alıcı noktalarından biri, küresel ticaretin şahdamarı sayılan Hürmüz Boğazı'na yönelik alınan karar oldu. Metne göre boğazın geçiş ücreti alınmadan gemi trafiğine açılacağı aktarıldı. Sadece 30 gün içinde deniz trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesi hedeflenirken, buna karşılık ABD'nin aylardır uyguladığı ağır ablukayı tamamen kaldıracağı ifade edildi. Bu hamlenin hemen ardından Tahran yönetimine 60 gün boyunca petrol satışına izin verecek geçici yaptırım muafiyetleri tanınacağı kaydedildi.
NÜKLEER KRİZDE BM DENETİMİ MASADA
Washington ve Tahran arasında başlayacak 60 günlük yeni ateşkes döneminde, yıllardır çözülemeyen nükleer kriz de masaya yatırılıyor.
İran'ın nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhüt verdiği, elde bulunan yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ise Birleşmiş Milletler (BM) denetçileri gözetiminde, ülke sınırları içinde seyreltilmesine sıcak bakıldığı vurgulandı.
NETANYAHU GELİŞMELERİ TELEFONDA ÖĞRENDİ
Görüşmeler çarşamba gecesi Katar arabulucusu Ali El-Tavadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında saatler süren diplomatik satrançla şekillendi. Trump'ın anlaşmanın neredeyse tamamlandığını duyurması ise İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için tam bir fiyaskoya dönüştü. Kapalı kapılar ardındaki bu süreçten tamamen habersiz bırakılan Netanyahu'nun, olup biteni anlamak ve bilgi sızdırabilmek için Trump yönetimine yakın ülkelerin liderlerini panikle aradığı iddia edildi.
MİLYARLARCA DOLARLIK SICAK PARA BİLMECESİ
İran'ın yurt dışında dondurulmuş olan milyarlarca dolarlık devasa varlığının nasıl serbest bırakılacağı ise metindeki en büyük muammalardan biri. Tahran sıcak paraya anında erişmek için bastırırken, Washington yönetiminin taksitli ve şarta bağlı bir ödeme planında direttiği dikkat çekildi.
Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda tarihe "İslamabad Anlaşması" olarak geçmesi planlanan metin için ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Cenevre'deki olası imza törenine katılma ihtimaline karşı askeri kargo uçakları Avrupa'ya çoktan teçhizat taşıdı.
İRAN'IN ABD'YE SUNDUĞU 10 MADDELİK ATEŞKES ŞARTLARI NELER?
İran devlet medyası tarafından paylaşılan ve ABD’ye sunulan 10 maddelik teklif şu şekilde:
- ABD'nin ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi
- Hürmüz Boğazı'ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması
- Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi
- İran'a tüm yaptırımların kaldırılması
- İran'a birincil yaptırımların kaldırılması
- BM Güvenlik Konseyi kararlarının sona erdirilmesi
- Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi
- İran'a verilen zararların hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi ve dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması
- ABD savaş güçlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi
Lübnan dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi
ABD Başkanı Donald Trump, bu maddelerin müzakere için “uygulanabilir bir temel” oluşturduğunu ifade etti.