"Ya hep, ya hiç" tehdidiyle ikna olan bankalar, ellerindeki Yunan tahvillerinin değerini yüzde 50 oranında indirecekler. Almanya ve Fransa‘nın nasihatleri İtaya‘yı da harekete geçirdi ve Berlusconi, AB‘ye İtalya‘nın taahhütlerini sundu. Öte yandan, Avrupa Finansal İstikrar Fonu‘nun büyüklüğü de 1 trilyon avroya çıkarılacak.
Avro Bölgesi liderleri, 21 ay içinde 14‘üncü ve son 4 gün içinde de ikinci kez bir araya geldikleri zirvede borç krizinin aşılması yolunda anlaştılar. Çarşamba günü Brüksel‘de düzenlenen zirvede, Avro Bölgesi liderleri, gece boyunca pazarlık yaptıkları özel bankaları, ellerindeki Yunan tahvillerinin değerini yüzde 50 kırpmaya ikna etti.
Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, ‘‘Bir anlaşmaya vardık. Zirve, bütün Avro Bölgesi‘ni etkileyen krize inandırıcı, iddialı ve küresel bir karşılığın unsurlarını kabul etmemize olanak sağladı. Konuların çetrefilliği nedeniyle anlaşmaya varmamız bütün geceyi aldı, ancak sonuçların tüm dünyayı rahatlatacağını umuyorum‘‘ dedi. Avro Bölgesi liderleri, bankacılar, merkez bankaları başkanları ve Uluslararası Para Fonu‘nun dahil olduğu görüşmeler sekiz saatten fazla sürdü.
Varılan anlaşmaya göre, bankalar ve finans kuruluşları ellerindeki Yunan tahvillerinde yüzde 50 kaybı gönüllü olarak kabul ederek, Yunanistan‘ın 350 milyar avro civarındaki kamu borcunda 100 milyar avro azalma sağlayacaklar. Yunanistan‘ın borç yükünü önemli oranda sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlayan bu karar, gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranı yüzde 160 olan borç seviyesini de, 2020 yılına kadar yüzde 120‘ye düşürecek. Bankaların yapmak zorunda kaldığı "gönüllü" fedakarlığın ardında Avro Bölgesi liderlerinin finans sektörüne yaptığı ‘‘ya hiç, ya yüzde 50‘‘ tehdidi ve "tam iflas" korkutması yatıyor.
En çok Yunan bankalarını vuracak
Geçtiğimiz Temmuz‘da, Yunan tahvillerinin değerini ortalama yüzde 21 kırpmayı kabul eden bankaların bu hareketi, zamanla Atina‘nın durumunun daha da kötüleşmesi üzerine yeterli bulunmamıştı. Yunan tahvillerindeki kırpılma en fazla bu ülkenin bankalarını olumsuz etkileyecek.
Yunanistan Başbakanı George Papandreu, zirvenin ardından yaptığı açıklamada, borç indirimi operasyonunun muhtemelen bazı bankaların kamulaştırılmasına sebep olacağını söyledi. Papandreu, kamulaştırılarak yeniden yapılandırılacak bankaları sağlıklı hale getirerek tekrar özelleştirebileceklerini belirtti. Yunanistan Başbakanı, ‘‘Borç şimdi kesinlikle sürdürülebilir. Yunanistan ve Avrupa için yeni ve iyi günler umalım. Yunanistan kesin olarak geçmişten şimdiye hesaplarını halledebilir‘‘ dedi.
Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy ile beraber bankalar üzerinde büyük baskı kuran Almanya Başbakanı Angela Merkel de, Yunan tahvillerinin yüzde 50 kırpılması hakkında ‘‘Yapabileceğimiz tek bir öneri vardı, o da kabul edildi‘‘ diye konuştu.
EFSF‘de artış, İtalya‘dan taahhüt
AVRO Bölgesi liderleri Yunanistan‘ın borcunun bir kısmını silip bir bakıma kurtarırken, sırada bekleyen İtalya ve İspanya gibi sorunlu ülkelere destek için de 440 milyar avroluk Avrupa Finansal İstikrar Fonu‘nu (EFSF) 1 trilyon avroya çıkarma kararı aldı. Bunun için Çin başta olmak üzere yüksek cari fazlaya sahip ülkelerden sermaye çekmeyi bekleyen Avro Bölgesi, üyelerinin hazine kağıtlarına yapılacak yatırımlara EFSF üzerinden güvence sunarak faiz oranlarının gerilemesini sağlamayı hedefliyor. Yetkileri ve miktarı arttırılan EFSF, birincil ve ikincil piyasalardan tahvil alabilecek ve zordaki bankalara kredi verebilecek.
Öte yandan, Avro Bölgesi zirvesinde harcamalarını kısması konusunda Almanya ve Fransa tarafından baskı altına alınan İtalya, emeklilik yaşının yükseltilmesi, gelecek Ocak ayına kadar vergi reformu yapılması, işten çıkarmaların kolaylaştırılması, vergi özelleştirme ve çalışma piyasasını esnekleştirme yoluyla yılda 5 milyar avro ilave tasarruf yapılması sözü verdi. Zirve kararlarında, İtalya‘dan ekonomik büyümeyi teşvik ve kamu borcunun indirilmesi konusunda ‘‘iddialı takvim‘‘ uygulaması ve emeklilik yaşını 2026 yılına kadar 65‘ten 67‘ye yükseltme konusunda atılacak adımları atmasının da taahhüdü alındı.