2023 bütçe kanun teklifi Cumhurbaşkanlığı makamınca Meclis’e sunuldu. 2022 yılı için 2 trilyon 831 milyar TL gider ve 2 trilyon 553 milyar gelir ihtiva eden bütçe kanun tasarısı hazırlanmış ancak bütçe yeterli olmayınca Haziran ayında 6 ayın sonunda 1 trilyon 80 milyar TL değerinde yeni ek bütçe tasarısı Meclis’e getirilerek onaylanmıştı. 2022 bütçesi yapılan bütçe revizyonuyla birlikte ilk 10 ayda 128,8 milyar TL açık vermiş oldu. Bütçenin ilk 6 ayın sonunda revize edildiği düşünülürse oluşan bütçe açığının aslında çok yüksek bir meblağ olduğu ve bütçe yönetiminin başarısızlığı daha net görülecektir. 2022 bütçesinde faiz ödemelerine ayrılan tutar 330 milyar TL gibi çok yüksek bir meblağ olarak öngörülmüşken Ocak - Ekim döneminde faiz giderleri 268 milyar 255 milyon TL olarak gerçekleşti. Yani bütçeden faiz ödemelerine ayrılan tutar her geçen gün katlanarak artmaya devam ediyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Fuat Oktay tarafından açıklanan 2023 bütçe kanun teklifinde 4.470 milyar TL gider, 3 trilyon 762 milyon TL gelir tutarı öngörülmüştür. Ancak hükümetin son yıllardaki bütçe yönetimi göz önüne alındığında hedeflenen tutarların gerçekleşmesinin pek de mümkün olmadığı açıkça görülüyor. Bütçe ile ilgili ilk dikkat çeken durum 700 milyon TL’yi aşan büyük bir bütçe açığı beklentisinin olmasıdır. Ülkemizde önümüzdeki süreçte kritik bir seçimin olduğu, popülist, günü kurtarma peşindeki iktidarların seçimi kazanma adına seçim bütçesi uygulayarak olağanüstü harcamalar yapma eğiliminde oldukları gerçeği de göz önüne alınırsa, bütçe açığının öngörülenin de çok üzerinde olacağını tahmin etmek zor olmayacaktır. Yani muhtemel bütçe açığı 700 milyar TL’nin çok üzerinde olabilir. Bütçe kanun teklifinde dikkat çeken ikinci önemli rakam ise öngörülen faiz gideri tutarıdır. 2023 bütçesi için faiz giderleri 566 milyar TL olarak öngörülmüştür. Yani 2023 yılı bütçesinde faiz giderleri 2022 yılı bütçesi için öngörülen faiz giderleri tutarından %71 oranında daha fazladır. Bütçe faiz giderlerinin bir yıllık bir süreçte bu kadar yüksek oranda artış göstermesi iktidarın oluşturmaya çalıştığı faizle mücadele algısının altının ne kadar boş olduğunun açık göstergesi niteliğindedir. Dikkat çeken bir başka rakam da bütçeden Ar-Ge faaliyetleri için ayrılan rakamdır. 2023 bütçesinden Ar-Ge için ayrılan rakam 18,6 milyar TL olarak açıklanmıştır. Faiz ödemelerine 566 milyar TL öngören bir bütçe kanun teklifinde Ar-Ge için ayrılan rakamın 18,6 milyar TL’de kalması ekonomiyi yöneten zihniyetin ne kadar problemli olduğunun ortaya konulması bakımından çarpıcıdır.
Bütçe kanun teklifinde yer alan gelir kalemleri incelendiğinde 3 trilyon 762 milyar TL tutarındaki gelir öngörüsünün 3 trilyon 200 milyar TL’lik kısmını vergi gelirlerinin oluşturduğu görülmektedir. Yani bütçe kanun teklifine göre kamu gelirlerinin %85’i yine vatandaşın sırtına yüklenecek vergi gelirlerinden elde edilecektir. Vergi gelirlerinin alt başlıkları incelendiğinde; 619,1 milyar TL ile Kurumlar Vergisi ve 495 milyar TL ile Gelir Vergisi beklentisi görülmektedir. Yine dikkat çeken bir rakam olarak dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payı yine %65 seviyesinin üzerinde görülmektedir. Sadece ÖTV’den beklenen gelir 510,6 milyar TL tutarındadır. Bu rakamlar özellikle dolaylı vergilerde önümüzdeki yıl vatandaşlarımızın sırtına çok daha ağır bir yükün bindirileceğinin göstergesi niteliğindedir. Trafik cezalarından beklenen gelir ise 15,4 milyar TL olarak öngörülmüştür. Hülasa; bütçe rakamları incelendiğinde hazırlanan bütçenin başlangıçta çok yüksek bütçe açığı öngören, faiz ve vergi yükü bütçesi olduğu görülmektedir. Seçime kadar seçim bütçesi uygulanması muhtemel olduğundan bütçenin vatandaşlara yansımasının özellikle seçim sonrasında daha net ve ağır şekilde hissedilmesi olası görülmektedir…