Meclis Genel Kurulu‘nda iktidar ve muhalefetin sert tartışmalarıyla başlayan bütçe görüşmelerinde, halktan toplanan vergilerden elde edilen gelirlerin büyük kısmının faiz borçlarına ödenmesi gerçeği yine gözlerden kaçtı.
IMF ile anlaşmaya hazırlanan hükümetin hazırladığı ve Meclis‘te görüşülmeye başlanan bütçenin yaklaşık dörtte biri 2009 yılında yine faize gidecek. Bütçede yer alan tahmini 248,8 milyar liralık gelirin 57,5 milyar TL‘si önümüzdeki yıl faiz borçlarına ödenecek. Bu rakam devletin, günde 157 milyon 534 TL‘yi faize ödemesini öngörüyor.
IMF ile anlaşmaya hazırlanan hükümetin hazırladığı ve Meclis‘te görüşülmeye başlanan bütçenin yaklaşık dörtte biri 2009 yılında yine faize gidecek. Bütçede yer alan tahmini 248,8 milyar liralık gelirin yüzde 23,11‘i olan 57,5 milyar TL‘si önümüzdeki yıl faiz borçlarına ödenecek. Bu rakam devletin, günde 157 milyon 534 TL‘yi faize ödemesini öngörüyor. Yani halktan toplanan vergilerden elde edilen 100 liralık gelirin 23 lirası faize aktarılacak. Meclis Genel Kurulu‘nda iktidar ve muhalefetin sert tartışmalarıyla başlayan bütçe görüşmelerinde, halktan toplanan vergilerden elde edilen gelirlerin büyük kısmının faiz borçlarına ödenmesi gerçeği yine gözlerden kaçtı. IMF‘den 20 milyar doların üzerinde borç almaya hazırlanan hükümetin hazırladığı bütçe, tam anlamıyla borç ve faiz sarmalına dolanmış bir bütçe olarak gerçekleşecek.
2009 yılı bütçesinde giderlerin 262,1, gelirlerin 248,8 milyar lira olması öngörülüyor. Gelir ile gider arasındaki bütçe açığı ise 13,4 milyar lira olarak hesaplandı. Bütçe gelirlerinde yüzde 15,5‘lik, giderlerinde ise 14,2‘lik artış hedefleniyor. Faize ayrılan payda ise geçtiğimiz yıla göre, yüzde 2,6‘lık bir artış oldu. Buna göre devlet, 2008‘de 56 milyar TL faiz ödemesine karşılık 2009 yılında borçların sadece faizine 57,5 milyar TL ödeyecek. Aylık ödenecek faiz borcu ise, yaklaşık 4,8 milyar lira olacak. Ancak faize ödenek miktar, yıl içinde gerçekleştirilip geri ödenecek borçlanmalarda, küresel mali krizin etkisine bağlı olarak öngörülerin üzerinde bir maliyet artışı yaşanırsa, muhtemelen bu faiz ödeneği de aşılacak. Bugüne kadar gelirlerin büyük bölümünü dolaylı vergilerden elde eden devlet, yeni bütçede de bu politikasından vazgeçmedi. Buna göre 2009‘da, vergilerin yüzde 66,5‘i KDV, ÖTV, ÖİV gibi dolaylı vergi kalemlerinden toplanacak.
IMF ile stand-by anlaşması imzaladıktan sonra sıkı bir mali disiplin uygulayan AKP hükümeti, geçen 6 yıllık uygulamalarda yatırıma çok küçük pay ayırdı. Şu anda yeni bir borçlanma için imzaya hazırlanan Hükümet, 2009 yılı bütçesinde yatırıma kaynak aktarmama politikasını değiştirmedi. Bütçede, toplam harcamalar içinde yatırımlara yüzde 7,42 pay ayrıldı. 2009 bütçesine sermaye giderleri olarak 16 milyar 621 milyon ve sermaye transferi olarak 4 milyar 660 milyon TL olmak üzere toplam 21 milyar 281 milyon TL ödenek konuldu. 2009 yılında ek yatırım cetvelinde yer alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılamayacak. Savunma sektörü, altyapı, inşa, iskân ve tesisleriyle NATO altyapı yatırımlarının gerektirdiği inşa ve tesislere ait yatırımlar, DPT Müsteşarlığı‘nın vizesine bağlı olmayacak.
Bütçedeki diğer tahmini rakamlar, 2009 yılı için pek umut verici görünmüyor. Öncelikle, devletin giderleri 262 milyar 110 milyon liraya karşın gelirleri 248 milyar 758 milyon TL‘de kalacak. Bu plana göre devlet kasası, 13 milyar 351 milyon TL açık verecek. 2008 yılı merkezi yönetim bütçe başlangıç hedeflerine göre bütçe ödeneği yüzde 17,7 artırılırken, bütçe geliri hedefi yüzde 21,2 büyütüldü. Ayrıca tahminlere göre bütçe, 2009‘da 44,1 milyar TL faiz dışı fazla verecek. Böylece faiz dışı fazlanın yüzde 3,5 olması planlanıyor. Bütçede, önümüzdeki yıl Türkiye‘nin büyüme hızı yüzde 4, yılsonu enflasyon hedefi ise yüzde 7,5 olarak hedefleniyor. 2009 yılı gayri safi yurtiçi hasılasının ise 1,1 trilyon lira olması hedefleniyor. Ancak, ekonomi çevreleri kriz ortamında bu büyüme oranının tutturulmasının imkânsız olduğunu, büyümeye endeksli hazırlanan bütçenin gerçekleştirilemeyeceğini ileri sürüyor.