Zaman

Bugün herşey çok güzel görünebilir. Bir şeyin maliyetine: Gelecekteki kara günlerin.

İktisadi hayat, insan hayatı, iniş ile çıkış hareketlerinden oluşur. Bir noktadan başlar, yükselir, tepe noktasına ulaşır, düşer ve devre tamamlanır. Politika, iniş ve çıkış ânlarında müdahale ile mümkündür.

Düşüş herşeyin sonu değilse problem yok.

Güzel.

Tanpınar'ın hayatını karartan, tarihle hesabını kapatamamış olmasıdır. Tanpınar, tarih meselesini bir yerlerde kendisine saldırmak için bekleyen bir canavar imgesi olarak hep kafasında tuttu. Tanpınar, prensiplerinin adamı olarak kaldı. Tanınmamış olması durumu, parasızlık ve etrafındakilerin sağırlığı ile daraldı. Tanpınar'ı prensip adamı yapan, çok iyi anlayabildiği 'durum' olayını yanındakilerin anlamıyor olmasıdır.

Durum. İngilizce karşılığı: Situation. Durum bir yeni kavram. Anlaşılmayan bir kavram. Durum, tasvir ve soru olarak, iyi ve kötünün dışında birşey. Durum, mazeretin ve açıklamanın dışında olan şey. Bir zaman koordinatı.

İktisat, zamanlararası ilişki ile işler. Borç, şimdiki zamanın gelecek ile finansmanıdır. Dün, tasarruf edilmediği için, bugün yatırım yapmak imkânsız hâle gelir. Şimdiki zamanda gerçekleştirilen borçlanma, gelecek zamanın tüketimini imkânsız yapar.

Tanpınar: "1925'te Avrupa'ya gitseydim, başka adam olurdum. Şimdi 1923'te Atatürk'le konuştuğum zaman kaybettiğim fırsatın ne olduğunu anlıyorum. Şu muhakkak ki 1923 ile 1932 arasındaki hayatımı kendi elimle yaktım'.

İktisatın bir trajediye dönüşmesi insanın görememesi, kavrayamaması, hareket edememesi, basiretinin bağlanması ile ilgili. Çıkıştan bir önceki yerde kalmakla.