Türk balonu

'bana yolun sonuna gelmeden dönmem gerektiği söylendi. ama yolun sonunun neresi olduğu söylenmedi'.    bir brezilya filminden.

New York Times'ta Landon Thomas'ın bir yazısı yayınlandı. Yazı ilginç.

"Lira'nın değer kazanması, risklere rağmen Türkiye'yi parlatıyor. Türkiye, yatırımcıların gözdesi haline geldi. Ancak, artan para girişleri patlayabilecek bir balona yol açabilir. Para girişinin olumsuz yönleri var. İhracata zarar veren ve daha uzun vadede bir balona ve değişkenliği ile kötü bir şöhret sahibi olan yabancı yatırımcılar daha emin limanlara kaçarken hızla değer kazanan bu para birimi, balonun patlamasına yol açabilir. Türkiye, cari açığın, yükselen piyasalar arasında en hızlı artan ülkelerden biridir. Lira'nın değerlenmesi ile ihracattaki büyüme yavaşladı, şirket ve tüketici talebi giderek daha çok ithalata yöneldi. Bu da sonunda büyük bir cari açık demektir. Cari açığın finansmanında çekilecek sıkıntılar lastiği yolda patlatabilir. Yolun sonu karanlık".

Bu yılın Ocak ile Ağustos arasındaki zaman diliminde cari açık değeri toplam 39 milyar dolar. Aynı devrede Türkiye'ye giren para 39 milyar dolar. Cari açık, dışardan gelen para ile kapanıyor.

Para krizi olur mu? Bir teoriye göre, Türkiye'ye para girişi devam ettiği sürece kriz olmaz.

Sıcak paranın problemi şu: Sıcak para, her yerde ve her zaman, bir ülkeye girer ve belirli bir süre sonra, girdiği ülkeden çıkar. Bu para, devrevi bir hareketlilik izler. Gelir, kağıt satın alınır, çıkar. Batı ülkelerinde yüzde birin altında olan faiz haddi, Türkiye'de yüzde 12 oranında. Amerika'da oturan ve on milyon dolar parası olan bir yatırımcı, parasını Abd'deki kağıtlara yatırmış olsa elde edeceği yıllık gelir yüzbin dolar kadardır. Yatırımcı parasını Türkiye'deki kağıtlara yatırdığı durumda 1,2 milyon dolar getiri elde edecektir.

Paraların Türkiye'ye gelmesinin nedeni işte bu fark. Faiz farkı. Bu arada Lira'nın zaman içinde değer kazanması, Amerikalı yatırımcının Türkiye'de elde edeceği getirinin yükselmesine neden oluyor.

Faiz yüksek bir oranda durdukça ve zaman içinde Lira değer kazandıkça Amerikalı yatırımcı kazanıyor.

Kaybeden mi? Açık: Türkler.