Toplumsal Kamplaşmanın Adı Referandum…

Anayasanın 28 maddesini değiştiren paket Meclis'te uzun tartışmalardan sonra kabul edildi. Cumhurbaşkanının onaylamasının ardından da anayasa değişiklik paketi referanduma sunulacak.

Referandum paketin tümü üzerinden yapılacak, yani halktan 28 maddelik paketin tümüne ya "evet", ya da "hayır" demesi istenecek.

Referandumda oy kullanırken halkın çok büyük çoğunluğunun anayasa değişiklik paketinde nelerin yer aldığını inceleyeceğini sanmıyorum. Çünkü seçmenler genel ve yerel seçimlerde oy verirken siyasi partilerin programlarını okumuyor, ülkemize nasıl bir gelecek vaat ettikleriyle ilgilenmiyorlar; ekonomide, dış politikada, sosyal alanlarda neler yapacaklarını merak etmiyorlar.

Türk halkı seçimlerde daha çok ekonomik temelli olarak oy kullanıyor; kendi kişisel çıkarını önceliyor, kendisine yararı olacak partilerden yana tercihini kullanıyor. İdeolojik oy kullanma son yıllarda çok önemli oranda azaldığı için dün sol partiye oy veren seçmen, bugün sağ bir partiye rahatlıkla oy verebiliyor.

Siyasi partilerin liderleri, seçmenin oyunun renginin belirlenmesinde önemli bir rol oynuyor. Yakışıklı, boylu-poslu, güler yüzlü, sempatik, samimi olmak, kararsız seçmenlerin gönlünü çelmeye çoğu zaman yetiyor.

Medyada sıklıkla yer almak, görünür olmak, kitle iletişim araçlarını etkili kullanmak da oyları artıran ciddi etkenler arasında yer alıyor.

Önümüzdeki aylarda yapılacak referandumda halk 28 maddelik değişikliğin ne getirdiğini ve ne götürdüğünü okumayacağına, incelemeyeceğine göre, peki nasıl oy verecek? "Evet" derken gerekçesi ne olacak, "Hayır" oyu kullanırken niçin karşı çıkacak?

İktidar partisi referanduma "seçime hazırlanıyormuş gibi hazırlık yaptığını" açıkladı.

Bu ifadeden benim anladığım şu: Tıpkı seçimlerde olduğu gibi halk "bilgi sahibi olmadan oy vermeye" yönlendirilecek.

Bilmeden, öğrenmeden, anlamadan oy kullanacak.

Medyada oluşturulan sanal imajlara, "güçlü görünenin" çekiciliğine, "inşa edilen" algılara oy verecek.

Bunun adı da halkın oyu, Milli İrade olacak, öyle mi?

Kişisel kanaatim şudur: Anayasa değişikliği ile ilgili referandum sürecini seçim kampanyalarına benzetmek yerine daha demokratik, özgürlükçü ve öğrenmeye, anlamaya, tartışmaya, sorgulamaya açık bir platforma dönüştürülmelidir.

Halkın oyu milli iradeyi temsil edecekse, halk niçin oy verdiğini bilmelidir.

Oy verdiği parti bu paketi destekliyor ya da karşı çıkıyor diye toptancı bir anlayışla oy kullanmak yerine; oyuna sunulan paketi kendi bilgi birikimi, anlayışı, algılayışı bağlamında değerlendirmeli, kendi kararını hiçbir baskı ve dayatmaya muhatap olmadan kendisi vermelidir.

Verdiği bu karar, desteklediği partinin görüşüne muhalif de olabilir.

Halkın bir partiyi her koşulda desteklemesi beklenebilir mi?

Referandumda partisiyle aynı görüşte olmayabilir ama seçimlerde yine oyunu o partiye verebilir.

Demokrasi halkın oyuna saygı duymayı gerektirdiği gibi halkın görüşünü ortaya koyabileceği özgür ortamı oluşturmayı da gerektirir.

Bugün ülkemizdeki siyasal ortam, çatışmacı, uzlaşmadan uzak, dar bir bakış açısına saplanmış aktörlerin birbirlerini yok etmeye çalıştıkları, öfke dolu bir görünüm arz etmektedir. Böyle bir ortamda yapılacak referandumda halka; "İktidar yanlısıysan anayasa değişikliğine evet oyu ver, iktidar karşıtıysan hayır oyu kullan!" dayatmasında bulunulmaktadır.

Böyle bir ortam halka okuma, öğrenme, düşünme ve karar verme imkanı bırakmamaktadır. Her iki kamptan birine dahil olması dayatılmaktadır.

Acı olan ise böyle bir dayatmayla halkın oyuna sunulan anayasa değişikliğinin ülkemizi daha demokratik yapacağının iddia edilmesidir.