Time kapağının şifreleri

Time, dünyanın en ünlü dergisi... Ama bu derginin adı anılırken "saygın haber ve politika dergilerinden birisi"dir denmektedir.

Acaba öyle mi?

Amerika merkezli derginin Avrupa sürümü olduğu gibi, Asya sürümü, Kanada sürümü, Okyanusya sürümü de bulunmaktadır. Time, 1923 yılında Briton Hadden ve Henry Luca tarafından ABD'nin ilk haftalık haber dergisi olarak kurulmuş... Halen haftalık tirajının 4 milyonun üzerinde olduğu söylenmekte... Briton Hadden, 1920'li ve 30'lu yılların en etkili gazetecisi olarak ün yaptı. Ama 31 yaşında çok genç yaşta öldü.

Ölümünden sonra bile Time dergisi, ABD'nin kurumsal menfaatlerini bugüne kadar sürdürmeye devam etmiş.  İlk kez bu "saygın" dergi 2007'nin başında "editoryal değişiklikler" sebebiyle bir hafta gecikmiş... Tabii bedel olarak 300 kişinin işine son verilmiş.

Time Dergisinin fikir babalarından Briton Hadden neden genç yaşta öldü veya "öldürüldü"?  Hadden, orta halli bir ailenin bin bir güçlükle Yale Üniversitesi'nde okutabildiği bir gençti. Sokaktan geliyordu. Ortağı Henry Luca gibi "öteki" yani "beyaz Amerikalılardan" değildi. Hadden'in zekasını sokaklar besliyordu.

İnsanların aklından geçenleri okuyabilen bir yeteneği vardı. Nabza göre şerbet veriyordu. Eline kalemini aldığı anda okuyucularını etkileyebiliyordu. En basit ve anlaşılır "magazin dili"nin ilk keşfeden oydu. Çünkü sokakların dilini iyi biliyordu.

Bu üslup, en gizli ve en yüksek Mason kulübü olan "Kemikler ve İskeletler"in seçkin üyelerini rahatsız ediyordu. Giderek büyüyen Amerikan halkının beynini elinde tutan bu gücün, bu adamın kontrolünde olması, en çok ortağı Henry Luca'yı rahatsız ediyordu. Çünkü ortağı bir "mason"du! Hadden'in Yale Üniversitesi'nden sınıf arkadaşı Henry Luca kimdi?

Luca, Çin'de dünyaya geldi. Babası bir "Presbateryan Misyoneri" idi. Çinlileri Hıristiyan yapabilmek için hayatını vakfetti. Luca Çinlileri sevmezdi. Bu yüzden çoğunlukla İngiliz ve Amerikan memur ailelerinin çocuklarıyla birlikte vakit geçirirdi. Bütün değer yargısı misyonerlikten ibaretti. 1923'de dört aylığına Avrupa'ya seyahate çıkıp ardından Amerika'ya gitti. Burada yedi yıl "Beyaz Amerikalıların yaşadığı 'Protestan' kurumlarının olduğu zengin bölgelerde yaşadı. İşte Yale Üniversitesi'ndeyken "Kemikler ve İskeletler" Mason kulübüne burada katıldı. Buna rağmen "gazetecilik" mesleğini seçti. Çünkü yüksek tabakadaki insanlar bu mesleği pek tercih etmezdi. Gazetecilik onlara göre aşağı, bayağı ve sıradan bir meslekti.

Yale Üniversitesi'nde Hadden'le tanıştı ve iki kafadar, önce bir şirket kurdu. Ardından Time Dergisi'ni yayınlamaya başladı...

Evet, Henry Luca'nın "mason" oluşu bir sır değildi.

Luca, üst sınıf bir yaşam sürüyordu. Ama özel hayatı ise tepetaklak gidiyordu. Evliliğinde başarısızdı. Buna rağmen, ünlü ve zengindi. Ortağı Hadden'in kıvrak zekası, sokaklarının dilini çok iyi biliyor olması Luca'yı çok rahatsız ediyordu. Zira, bu rahatsızlık "kabusa dönüşmeye" başlamıştı... Ki, Briton Hadden 31 yaşında nereden geldiği belli olmayan bir enfeksiyon kaparak, birden bire ölüverdi.  Bu sır dolu ölümün üzerinde kimse durmadı. Halbuki Time dergisi her hafta kışkırtıcı kapak dosyalarıyla gündem oluştururken, kurucusunun sır dolu ölümünü hiç ama hiç araştırmadı.  Henry Luca artık yalnızdı. Birkaç ay sonra, borsa çöktü. Amerika'ya bunalımlar hakim olunca, haber-magazin ve epik tarih öne çıkıverdi. Ardından, 2. Dünya Savaşı patladı. Yahudi soykırımı... Hiroşima ve Soğuk Savaş gibi dünya tarihinin en karanlık günleri başladı. Time yaptığı yayınlarda konu olarak hep bunları işledi.

Konuyu, Time dergisinin "Yılın Adamı" buluşuna getirmek istiyorum. "Şeytani zeka" Briton Hadden "yılın adamı" fikrini ortaya atarak dergiyi bir anlamda ipten kurtardı. Nasıl mı?  Dünya eroin kartelini elinde tutan güçlü Mason locası "Kemikler ve İskeletler" ile CİA'nın menfaatini kendi menfaati olarak gören Time dergisi, çıkarlarına ters düşen yönetim ve liderleri hedef seçmeye başladı. Başka ülkelerin bağımsızlıklarını hiçe sayan Time, çıkarlarına ters düşen liderleri, kendi halkının gözünde küçük düşürüp birer birer harcamaya yönelik dosyaları işliyor ve onları kapak yapıyordu.

Kimler yoktu ki, işadamları, şairler, edebiyatçılar, sanatçılar aktörler ve generaller! Mason Luce, "Taze kanlar dergimizi yeniler ve büyük adamlar büyük olaylar meydana getirir" ilkesinden hareket ederek, büyük adamları harcayıp, büyük olaylar meydana getiriyor ve derginin tirajını arttırmaya yönelik yayın yapıyordu. Yani Time, büyük adamları kapak yaparak, ABD'nin dış politika yörüngesine oturtuyor böylelikle dünya siyasetini ve yönetimini etkileyerek çıkarları doğrultusunda bir yayıncılık sergiliyor.

Zira, Mason Henry Luca asla gazetecilik ahlakını ciddiye almamış, hatta hiçe saymayı prensip edinmiş ve hiçbir zaman objiektif yayıncılık yapmamış biri... Bu yüzden Time dergisinin her yıl düzenlediği "yılın adamı" oylamasına katılan varsa, (yurt içinden veya yurt dışından) bu yazıyı bir anekdot olarak hatırlatmak istedim.