Sorumlu bir ilim adamı Prof. Dr. İsmail Kara

Türkiye'nin batılaşma serüveni, Avrupa medeniyeti karşısında İslam dünyasının tutumu, özellikle Osmanlı'nın son iki asrında ortaya konulan düşünceler, tartışmalar toplumun pek vakıf olmadığı ve öğrenmek için de gayret sarf etmediği bir alandır. Türkiye'nin yakın tarihi içinde önemli bir yer tutan Islahat, Tanzimat ve Meşrutiyet kavramları bir kesim tarafından ilericilik, bir kesim tarafından da geriye gidiş olarak görülmüştür. Özellikle bu dönemin en önemli aktörü olan İkinci Abdülhamit üzerinden yapılan tartışmalar birçok gerçeğin üstünü örtmüştür. "Abdülhamit kızıl sultan mı, yoksa ulu hakan mı" yaklaşımı üzerinden yürütülen tartışmalar, seksen yedi yıllık Türkiye Cumhuriyeti döneminde de sürüp gitmiş ve bu konunun tarafları kendi haklılıklarını ortaya koyacak iddiaları ileri sürerek, aslında bir tarihin aydınlatılmasının da önüne geçmişlerdir. İkinci Abdülhamit meselesinde olduğu gibi, birçok meselede aynı mantık yürütülmüş, Türkiye'nin yakın tarihi bir bilinmezlik içinden geçerek bugüne ulaşmıştır.

Osmanlı'nın gerilemesiyle birlikte yükselişe geçen Avrupa medeniyeti karşısında içerde yapılan tartışmaların ana eksenini din teşkil eder. İslam ilk defa Müslümanların yaşadığı bir toplumunda "mesele" olarak görülmeye başlanır. Modernleşme düşüncesini taşıyanlar, Avrupa medeniyetini savunanlar, dinin alanın daraltılması fikrini Tanzimat'la birlikte tartışmaya açtılar. Türkiye'nin yaklaşık iki asırlık yakın tarihi din üzerinden yapılan tartışmaların gölgesinde geçti. Buna karşılık Türkiye'nin yakın tarihinde olup bitenler uzun bir süre tarihin tozlu sayfalarında saklı kaldı.

Şimdi yirmi yıldan fazladır sessiz sedasız çalışmalarını sürdüren, yakın tarihin gizli kalmış sayfalarını aralayıp perdeleri kaldıran önemli bir ilim adamıyla karşı karşıyayız: Prof. Dr. İsmail Kara.

İsmail Kara, uzmanlık alanı olan Çağdaş İslam düşüncesi, Çağdaş Türk düşüncesi, din-siyaset ilişkileri ve yakın dönem Türk siyasi tarihi çerçevesinde önemli çalışmalara imza atıyor. İsmail Kara, peşin kabullerle yola çıkan, belli algılarla yakın tarihi anlamaya çalışanlar için de önemli bir imkân sunuyor. Tarihin sayfalarını tersten çevirerek, belli ön kabulleri olanlar için adeta ezber bozuyor. Osmanlı'nın son döneminde, özellikle Islahat Fermanı'ndan itibaren Cumhuriyet tarihi boyunca sürüp giden din merkezli tartışmaları ve toplumda yaşanan dönüşümleri açıklıyor. İsmail Kara bir ilim adamı sorumluluğuyla Türkiye'nin yakın tarihinde yaşananlara tarafsız bir gözle ışık tutuyor ve bize bu konuda yeni ufuklar açıyor. Sayın Kara, "Eğer Türkiye kurucu ve yaşatıcı biricik unsuru olan İslam'la olan ilişkisini; dünyanın yeni şartlarından ve tedavüle giren yeni kavramlarla kurmak ve anlamak peşindeyse, en zıt fikirler dâhil olmak üzere her şey ciddiye alınabilir, her tartışmaya katlanılabilir" diyerek, İslam'ın Cumhuriyet tarihi boyunca neden tartışma konusu olduğunu yazdığı eserlerinde bütün yönleriyle ortaya koyuyor.

İsmail Kara 1955'te Güneyce/Rize'de doğdu. 1965'te ilkokulu bitirdi. 1965-1967 yılları arasında imam olan babası Mehmet Kara'dan hafızlık dersi aldı. 1973'te İstanbul İmam Hatip Okulu'nu bitirdi. 1977'de Yüksek İmam Enstitüsü'nü, 1986 yılında da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. Dergâh Yayınları'nda editörlük, yayın yöneticiliği yaptı. Fikir ve Sanatta Hareket, Dergâh dergileri ile Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi'nin yayınına katıldı. (1977-95) 1980-95 yılları arasında Sainte Pulcherie Fransız Kız Ortaokulunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenliği yaptı. 1993 yılında İ. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde "İslamcılara Göre Meşrutiyet İdaresi 1908-1914" başlıklı teziyle siyaset bilimi doktoru oldu. 1995'te öğretim görevlisi olarak M. Ü. İlahiyat Fakültesi'ne tayin edildi. 2000 yılında Türk İslam Düşüncesi Tarihi doçenti, 2006'da ise İslam Felsefesi profesörü oldu. Halen M. Ü. İlahiyat Fakültesi'nde İslam Felsefesi anabilim dalında öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. İsmail Kara, yazdığı önemli telif eserlerin yanında, yayına hazırladığı kitaplarla da önemli bir boşluğu doldurmuştur.

Başlıca eserleri:  Türkiye'de İslamcılık Düşüncesi, İslâmcıların Siyasi Görüşleri, Şeyh Efendinin Rüyasındaki Türkiye,  Amel Defteri, Biraz Yakın Tarih Biraz Uzak Hurafe, Bir Felsefe Dili Kurmak, Güneyce-Rize Sözlüğü, Din ile Modernleşme Arasında Çağdaş Türk Düşüncesinin Meseleleri, Sözü Dilde Hayali Gözde, Hanya/Girit Mevlevihanesi, Aramakla Bulunmaz, Cumhuriyet Türkiye'sinde Bir Mesele Olarak İslam, Kutuz Hoca'nın Hatırları, Bir Eğitim Tasavvuru Olarak Mahalle/ Sıbyan Mektepleri...

Prof. Dr. İsmail Kara, yakın tarihimizle ilgili söylediği: "Ağır bedeller ödenerek elde edilmiş tecrübeler ve birikimlerle dolu yakın tarihimiz, bizim için hâlâ keşfedilmeyi bekleyen bir hazine gibi. Yalnız doğruları değil, bize ait büyük hataları da barındıran bir hazine" sözleri Mevdudi, Ali Şeriati, Seyyid Kutup, Hasan El Benna okuyarak büyüyen bir neslin üzerinde önemle durması gereken bir olgudur. Şimdi, iki asırdır bu topraklarda İslam'ı niçin bir mesele olarak görüldüğünü anlamanın tam zamanıdır. Bunun yolu da, kaynaklara dönmekle, İsmail Kara gibi ilim ehlinin söylediklerine dikkat kesilmekle mümkündür.