Sıcak para nedir?

Bir para tipi var. Adı, sıcak para. Türkiye'de Hazine, kısa vadeli yabancı para ile açığını kapatıyor. Bir: Türkiye'de hazine, açık kapatıyor. Açık, gelir ile gider arasında oluşan, gelir aleyhine olan fark. Hükümetin uyguladığı iktisat politikasının bir sonucu bu. İki: Yabancı para, dışardakilerin parası. Dışarısı, Türkiye dışı anlamına geliyor, yabancıların parasından başka olarak, dışarıdaki Türklerin parası yabancı sayılıyor. Üç: Kullanılan kaynağın kısa vadeli olması, iyi değil. Dört: Hazine kendi açığını kapatırken birşey daha oluyor. Olan şey, çok sayıda yabancı paranın ülkeye girmesidir. Kur, ülkedeki bu paranın sayısından etkileniyor.

Sıcak paranın, Türkiye'ye gelebilmesinin iki görünür nedeni vardır. Bir: Faiz haddinin yüksek olması. İki: Döviz kurunun düşük olması.

Mekanizmanın çalışması: Yabancı, parasını, lira'ya çeviriyor, elde ettiği parayı Türkiye dahilinde bir araca yatırıyor, bir süre sonra, genellikle bir yıldan kısa bir devre sonunda, elindeki aracı satıyor, elde ettiği para ile dolar ya da euro satın alıyor ve Türkiye'den gidiyor.

Bu mekanizma ile hareket eden paranın özellikleri var. Bir: Bu para, kısa vadeli. Bir grup insanın parasıdır, İsviçre'deki bankalarda vadesiz mevduat olarak tutulur, sahipleri tarafından spekülatif amaç ile dûnyanın birçok ülkesinde kullanılır. İki: Bu tip para istikrarsız bir hareket izler. Bu tip paranın ne zaman geleceği, ne zaman çıkacağı önceden kestirilemez. İstikrarsızlık uluslararası para piyasası için bir problemdir. Üç: Bu paraların bulunduğu ülkeler 'para krizi' riski altındadırlar. Açık: Paranın çıkış yapması, ülke parasının değer yitirmesi ile sonuçlanır. Çıkış esnasında çok sayıda yabancı para talep edilmesi döviz piyasasında, yerli paranın yabancı paralar karşısında aşırı değer yitirmesine neden olur. 2001'de Türkiye'de yaşanan para krizinde liranın değer yitirmesinde olduğu gibi. Dört: Bu tip para ile borçlanmakta olan ülkeler, faiz tuzağından bir türlü yırtamıyorlar. Açık bir şekilde, sıcak para ile borçlanan ülkeler, ödedikleri yüksek faiz ile sömürülüyor, kaynak kaybediyorlar. Beş: Sıcak para, alışkanlık yapıyor. Bir ülke sıcak para ile borçlanmağa bağlamışsa, borçlanmağa devam ediyor. Gerçek, normal, kaynaklara bir daha dönülmüyor. Altı: Sıcak para ile ülkeye yabancı para girişi olduğundan kur, olması gereken değerin altında oluyor.

Sıcak paranın en büyük riski açık ve şu: Sıcak para, bulunduğu ülke içinde para krizine neden  olabiliyor, oluyor, oldu. Nasıl oluyor? Sıcak para, bir nedenle, ülkeyi terk ettiğinde, yerli para yabancı para karşısında büyük oranda değer kaybediyor. Birkaç gün içinde liranın dolar karşısında yüzde 50 değer yitirmesi. Böyle birşey.

Türk iktisadında 40 milyar dolar sıcak para var.