Rusya’nın Kuzey Kafkasya Projesi III

İnguşetya, bölgedeki genel sorunların etkisindeki bir başka yönetimdir. Sovyetler Birliği sonrası Çeçenistan'la beraber bağımsızlığını ilan eden İnguşetya, kısa bir süre sonra Çeçenistan'dan ayrıldığını ilan etmiştir. Çeçenistan mücadelesinde en büyük yükü omuzlayan İnguşetya yüzbinlerce göçmeni bölgesinde barındırmak zorunda kalmış ve ileriki yıllarda da Çeçenistan'dan yayılan çatışmalara sahne olmuştur. Sovyetler Birliği dönemi politikalarından dolayı, bağımsızlık sonrası Kuzey Osetya ve Çeçenistan'la çeşitli sınır anlaşmazlıkları yaşayan İnguşetya bunu acilen halletme yoluna gitmiştir. Dönemin lideri Ruslan Auşev, Çeçen lider Cahar Dudayev'le uzun süreli anlaşma sağlamış ve bu sorunun uzamasına engel olmuşlardır. Auşev'in Rusya politikalarına olan olumsuz yaklaşımı ve yıllar içerisinde Çeçen mücadelesine verilen destek, Rusya'nın bölgede kontrolü sağlamak için ezici güç oluşturmasına yol açmış ve bugünkü zayıf ve fakir İnguşetya gerçeğini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca bugüne ait şartlar sebebiyle sınır sorunları yeniden tartışma mevzusu olmaktadır. İnguşetya ile benzer kaderi paylaşan Dağıstan da, bugünkü Kuzey Kafkasya çatışmalarının gerçekleştiği merkezi bölge konumundadır. Çeçenistan'dan Dağıstan'daki Vahabiler'e verilen destek, direniş kuvvetlerinin buralarda konuşlanması ve Rusya'ya mesajların buradan verilmesi Dağıstan'ı çatışmaların içerisinde bırakmıştır. Moskova'daki terör olaylarından sonra bölgedeki işsizlik, yoksulluk ve yolsuzluk olaylarına karşı Dimitri Medvedev, yeni bir yol haritasının oluşturulması talimatını vermiş ve federal bölge içerisindeki en büyük adımın buradan atılması gerektiğini vurgulamıştır. Bu da, Rusya'nın en baştan beri izlediği yıkıcı siyasetin farklı bir boyuta dönüştüğünü haber vermektedir.

Yine 1991'de bağımsızlığını ilan eden Kabardey-Balkar Cumhuriyeti, bugün çeşitli azınlık ve sınır sorunları yaşayan bir başka bölgedir. Komşu bölgelerin yaşadığı sosyal ve siyasi sıkıntıları yaşayan Kabardey-Balkar Cumhuriyeti de Rusya'nın yeni idari projesinde yer alan bölgelerdendir. Uzun zamandır Kabardey ve Balkarlar arasında herhangi bir sorun yaşanmamıştır ancak içerideki çeşitli idari yeniliklerin bazı grupların haklarını kısıtlayacağına inanan yerli halk bu konuda hoşnutsuzdur. Bölge içerisindeki çeşitli arazilerin başka bölgelere bağlanması sonucu eylemlere girişen yerli halk, Stalin döneminde yapılan sürgünlerin oluşturduğu boşluklardan da şikâyetçidirler. Yapılan son idari bölümlemelerle iki kardeş halkın birbirine düşeceğinden endişe eden Kabardey-Balkar halkları ile ilgili olarak Kuzey Kafkasya Federal Bölge temsilcisi Aleksandr Hloponin, başkent Nalçik'ten son olaylarla ilgili geniş bir rapor istemiştir. Bölgenin parçalanmaması için yeni düzenlemelerin olacağı yönünde mesajlar verilirken, bölgenin idari ve siyasi bakımdan Rusya'yla barışık hale getirilmesi hedeflenmektedir.

Kafkasya'daki farklı unsurların bir arada ve barış içerisinde yaşayabileceğini gösteren Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti de federal bölgeye dahil olan bir başka cumhuriyettir. Sovyetler Birliği döneminde birleştirip sonra bölünen ve yerel halkları Orta Asya'ya göç ettirilen Karaçay-Çerkes; insan hakları talepleri, işsizliğin ve yoksulluğun önlenmesi istekleriyle adını duyurmaktadır. Mart 2010'da Çerkes gençlik örgütleri liderlerinden Aslan Jukov'un suikaste kurban gitmesiyle bölgede Çerkes-Karaçay çatışmasının yol açacağı bir etnik kargaşanın hedeflendiği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra bölgede Çerkesler'in iş bulmakta sıkıntı yaşaması ve işadamı çoğunluğunun Karaçaylar'dan oluşması ayrı bir sosyal ayrışmaya yol açmaktadır. Bugün toplumsal uzlaşı adına; Adıgey, Abhaz, Rus, Nogay, Oset, Ermeni, Karaçay ve Çerkes sivil toplum grupları ortak amaçlar doğrultusunda hareket edilmesi gerektiğini vurgulamaktadırlar.

Bölgedeki diğer önemli federal bölge üyesi Kuzey Osetya'dır. Stalin döneminde İnguşlar'ın Orta Asya'ya sürülmesinden sonra İnguş bölgesi Kuzey Osetya'ya bağlanmış, sürgünden dönen İnguşlar eski topraklarına yerleşmek isteyince iki taraf arasında sınır anlaşmazlığı çıkmıştır. 2004'teki Çeçen direnişinin radikalleşmeye başladığı ve Rusya'nın terörizme karşı topyekün savaş başlattığı Beslan krizi de Kuzey Osetya'da yaşanmıştır. Ayrıca Gürcistan'dan bağımsızlığını ilan edip Rusya desteğini alan Güney Osetya da bu bölgeye bağlanma umudu taşımaktadır. Güney Osetyalı lider Eduard Kokoev, Gürcistan'a karşı ilan ettiği çözüm önerilerinden birinde, "Güney Osetya'nın kuzeye bağlanması gerektiği"ni vurgulamıştır. Bu durumda, Rusya, Güney Kafkasya'ya yapacağı etkiyi bu bölge üzerinden sağlayabilmektedir. Kuzey Osetya, Rusya için önemli bir etki aracı olma özelliğindedir. Bu yüzden Rusya'nın kendince istikrara kavuşturduğu Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi'nin Güney Kafkasya'ya ve özelde Gürcistan'a etkisi Kuzey Osetya kanalıyla koz olarak kullanılabilir.

(Devam edecek)