Okumadan hoca olmak

Günümüz insanının okumaya olan ilgisinin yeterli olduğunu söyleyebilir miyiz? Hayatımızın karmaşık hale geldiği, problemlerin alabildiğine arttığı bir dönemde daha çok okumaya ve bilgi edinmeye yönelmemiz gerekmez mi? Kime, okuma ile arasının nasıl olduğunu sorsam, bir mazeret bahane ederek "okuyamadığını" söylüyor. İnsanlar bu kadar mı çok dünya telaşına kapıldı, diye düşünüyorum. Okumama bahanesine sarılanların bazısının vakitlerini nasıl geçirdiklerini takip etmeye çalışıyorum. Boş ve verimsiz olarak harcanan o kadar çok vakitleri var ki... Hayatlarını programlayamıyorlar.

Okumaya karşı bu derece ilgisiz olanlar içinde büyük iddia sahibi olanlar hiç de az değil. Her konuda yorum yapıyor, her şeyi bildiklerini sanıyorlar. Öyleleri var ki, mesela Türkiye'nin yönetimi bir haftalığına ellerine verilse, her tarafı güllük gülistanlık hale getireceklerine inanıyorlar. Bu tiplerin bilmediği yalnız bir şey var, o da kendi işleri. Özel hayatlarında hiç de başarılı değiller. İşlerinin iyi gitmeyiş sebebini de birilerine ihale etmeyi çok seviyorlar. Çalışmadan kazanmak, okumadan hoca olmak anlayışında olanları gördükçe, Bağdatlı Ruhi'nin şu beyti aklıma geliyor: "Gör zahidi kim, sahib-i irşad olayım der / Dün mektebe vardı, bugün üstad olayım der."

Türkiye olarak ne yapıp edip insanımıza "okuma sevgisi" kazandırmak zorundayız. Milli Eğitim Bakanlığı ve okullar konu üzerine titizlikle eğilmelidir. Bu konuda basına da büyük görev düşüyor. Mesela, gazeteciliğin duayen ve öncü isimlerinden bir Ahmet Mithat Efendi'yi (1864 - 1912) hatırlıyorum. Meslek hayatının tamamını, insanlara okuma ve bilgi edinmeyi sevdirmek için harcamış. Bu amaçla hikaye ve romanlar yazmış, ders ve ibret alınacak kitaplar telif etmiş. Bir de bugünkü basınımıza bakıyorum. Büyük çoğunluğu insanları eğlenceye, boş ve faydasız şeylere yönlendiriyorlar. Havanda su dövmek, ıvır zıvır şeylerle meşgul olmak basınımızın hoşuna gidiyor. İnsani değerler aşılamak, gençlere ideal fikri kazandırmak nedense söz konusu basının uzak durduğu bir konu.

Görevi okumak, inceleme ve araştırma yapmak olması gereken üniversitelerde de durum pek farklı değil. Objective ve Researh Center adlı bir araştırma kuruluşu, Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde okuyan 3380 üniversite öğrencisi ile yüz yüze yaptığı görüşme sonrası öğrencilerin yüzde 40.5'inin yıl içinde hiç kitap okumadığını ortaya çıkardı. (8. 12. 2009)

Ya diğer okullarımızın durumları çok mu farklı? Bu konuda, yarım asırlık gazetecilik tecrübesine sahip olan Üstad Mehmet Şevket Eygi'nin değerlendirmesi şöyle: "Milyonlarca vatandaş uyuşturulmuş, sersemletilmiş, şaşkına çevrilmiştir. Zekalar dumura uğratılmıştır. Gayrı milli eğitim, kötü medya, kötü düzen, sapık ve bozuk hayat insanları zombileştirmiştir. Süper zekalı bir çocuğu mektebe gönderin, iki sene sonra süper geri zekalı olsun." (Milli Gazete, 6. 6. 2010)

Manzara ortadadır. Problem bellidir ve çözümünü beklemektedir. Bir atasözümüz şöyledir: "Az oku, öz oku; her kitapta bir yüz oku." Bir Çin atasözü de "Kitap okumanın faydası çoktur; açlık yemekle, bilgisizlik okumakla giderilir" şeklindedir.

İlk emri "oku" olan, okuyup öğrenmeyi ibadetler içinde yer veren bir dinin mensubuyuz. Kur'an-ı Kerim "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" Zümer, 9) "Bilmiyorsanız, bilenlerden sorun." (Nahl, 43),"Allah sizden iman edenleri ve kendilerine ilim verilenleri derece bakımından yükseltir." (Mücadele, 11) buyurur. Yüce Rasülümüz'ün (s.a.v) de iki buyruğunu hatırlayalım: "Beşikten mezara kadar ilim öğreniniz.", "İlmin öğrenilmesi, kadın ve erkek her Müslüman üzerine farzdır."

İnsanın olgunlaşması ve dünyanın imarı ancak bilgi ile gerçekleşir. Bilgiyi elde etmenin yolu da okumaktan geçer. Okuma, insanın ufkunu açar, yeni dünyaların keşfine vesile olur. Kendisini ve çevresini tanımayı sağlar. Hayattan zevk ve lezzet alma fırsatı verir. Diğer insanlara karşı görevlerimizi hatırlatır. Sorumluluk şuuru kazandırır.

Ali Haydar Haksal, "Kitaptan beslenmeyen bir neslin akıbeti" ve topluma öncülük eden kişilerin sorumluluğu konusunda şu görüşlere yer verir: "Liderler birer semboldür. Kitleler onlara bakar, onlara özenir. Onların her hal ve davranışı kitleler üzerinde belirleyicidir. Hiçbir şey, hele bu zamanda saklı kalmaz. Her adım, her söz, her davranış belirleyicidir. Çünkü günümüz insanı düşünceden beslenmiyor. Bir futbol takımının bir oyuncusunun çalımları ne kadar önemliyse, günümüz siyasal parti liderlerinin ve önde gelenlerinin çalımları, ses tonları bile bu kadar önemli ve belirleyicidir. Burada bilinç yoktur, güdü vardır. Duygu kalbden gelir. Günümüz insanı bilgi, sanat ve düşünce ile beslenmiyor." (Milli Gazete, 7. 7. 2009)

Kitap ve düşünceden beslenen bir nesil yetiştirmek zorundayız. Bunun da yolu okumak ve öğrenmekten geçer.