Mehmet Akif Sempozyumu

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Medeniyetler İttifakı Enstitüsü, Mehmet Âkif'in vefatının 75. yılında, Zeytinburnu Belediyesi'nin de katkılarıyla uluslararası bir sempozyum düzenledi. 12-13 Mart 2011 günlerinde Zeytinburnu Belediyesi Kültür Merkezi'nde yapılan bu sempozyumun, "Mehmet Âkif Yılı" ilanından önce hazırlandığını biliyoruz. Yılın ilk önemli faaliyeti olarak da anlamlı ve önemli olduğunu söyleyebiliriz.

Zeytinburnu Belediye Başkanı Murat Aydın ile Medeniyetler İttifakı Türkiye Eşgüdüm Komitesi Başkanı Prof. Dr. Bekir Karlığa'nın açılış konuşmalarıyla başlayan bu sempozyuma, Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın'ın Âkif'le ilgili tespit ve hatıralarıyla katkıda bulunması gerçekten de hoş oldu. Gençlik yıllarında Bakan'ın kendi kendisine verdiği bir sözle, onca devlet işi arasında Âkif'le ilgi böyle bilimsel bir toplantıya katılması güzeldi.

Âkif ve İstiklal Marşı

İlk oturum başkanı Prof. Dr. M. Fatih Andı, önce sempozyumun bir yıl boyunca hazırlığını sürdüren Vahdettin Işık'a söz verdi ve o da M. Âkif'in yaşadığı dönemin siyasi ve fikri yapısı üzerine oldukça iyi bir sunum yaparak o dönemi gözler önüne serdi. Böylece Osmanlı'nın son döneminde devletin ve milletin neler kaybettiği, hangi psikoloji içinde olduğu anlaşıldı. Daha çok bir siyaset bilimi değerlendirmesi niteliğindeki bu sunum haritalar ve rakamlar yardımıyla gözler önüne kondu. Bunun sonucu, Osmanlı zabitlerinin Birinci Dünya Savaşı'nda niçin her cepheye koştukları daha iyi anlaşılmış oldu.

Daha sonra Prof. Dr. M. Fatih Andı, kendi tebliğini Âkif'in Darül'fünûn Yılları ve Darül'fünûn'daki Edebiyat Dersleri üzerine sunarak, milli şairimizin eğitimci yönünü ortaya koydu. Bu oturumun diğer konuşmacıları Milli Mücadelede Akif  (Prof. Dr. Cezmi Erarslan), Vâiz Mehmet Akif  (Prof. Dr. Abdullah Uçman) ve Akif'in Mısır'da Kaldığı Günleri (Dr. Emily O'Deil) gibi konuları ele alarak Akif'in portresine ait çeşitli çizgileri sundular.

İkinci oturumun başkanlığını Prof. Dr. İskender Pala yaptı. Bunda da Akif'in Dili (Prof. Dr. Musa Duman), Akif'in Din ve Ahlâk Anlayışı (Prof. Dr. İsmail Kara), Akif ve Tasavvuf  (Doç. Dr. Ekrem Demirli), Akif'in Geleneksel Kurumlara Bakışı (Doç. Dr. Kenan Çağan) ve Akif'te Zamanın Ruhu (Prof. Dr. Hasan Akay) gibi daha farklı konular ele alındı.

Bu oturumlarda sunulan bildirilerin genel özelliği, Mehmet Akif'in ölümünden 75 yıl sonra yaşadığı ve eser verdiği çağın doğru olarak anlaşılması ve onun din anlayışıyla doğru bir portresinin ortaya konması kaygılarının ağırlık taşımasıdır. Bunların onu ve Safahat'ı anlamakta ne kadar önemli olduğunu belirtmeye lüzum yok.

12 Mart gününün akşamı, Ümraniye Belediyesi'nin hazırlanmasına katkıda bulunduğu ve bir broşürle tanıtımını yaptığı İstiklal Marşı ve Besteleri konulu program Maslak Tim'de sunuldu. Başbakan'la Kültür Bakanı'nın da katıldığı bu program, İstiklal Marşı'nın çeşitli bestelerini Batı Müziği orkestrası eşliğinde sunarak bu bestelerin karşılaştırılmasına imkân vermiştir. Aralık ayında Eyüp Belediyesi'nin tanıtımını yaptığı ve çoğunluğu Ertuğrul Erkişi'nin bestelerinden oluşan Safahat'tan Şarkılar adlı CD'nin tanıtımından sonra yapılmış bir müzik çalışması olarak dikkati çekti.

Mehmet Âkif'i farklı sanat dillerinde ifade çalışması olarak ortaya çıkacak bütün teşebbüsleri güzel ve anlamlı buluyorum. Televizyon ve sinema ile tiyatroda da birden çok çalışma olarak ortaya konacak eserlerin Akif ile İstiklal Marşı'nın anlamını geniş çevrelere ulaştıracağına inanıyorum. O yüzden bu yolda eser verecek herkese destek olunması gerektiğini düşünüyorum.

Yıllarca önce Mehmet Güntekin'in İstanbul Büyükşehir Belediyesi için hazırladığı Mehmet Âkif'in şiirlerinden yapılan besteleri derleyerek yeni bir icrasını sunan CD çalışmasının da genişletilerek yeni bir sunumla ortaya çıkarılması ve geniş kitlelere duyurulması gerektiğine inanıyorum. Bütün bunlar Mehmet Âkif Yılı'na yakışır birer etkinlik olur.

Mehmet Âkif'in Eseri ve Tesirleri

Zeytinburnu Belediyesi Kültür Merkezi'nde yapılan bu sempozyumun Pazar günü de devam ettiğini ve 33 tebliğciden büyük çoğunluğunun bugünkü beş oturumda konuştuğunu ifade etmeliyiz. Kapanış konuşmalarıyla birlikte dikkati çekilen tartışmalı tebliğler de bu ikinci gün verildi. Daha çok aydınlar arasındaki Akif algısı veya Safahat tesirinin niteliği gibi konularda yoğunlaşan tartışmalar, esasen konuya yaklaşım farklarıyla dikkati çekme çabalarının yansımalarından ibaret oldu. Bu tartışmaların yıl içinde de süreceğine inanıyoruz.

İkinci günkü oturumların konusu, daha çok Safahat ile nesirlerindeki Akif'in fikir, görüş ve anlatımı ile onun toplumdaki tesirleriydi. Bunların da önemi elbette tartışılır tebliği ve sunumlarla ortaya çıkması, aslında pek çoğu genç olan konuşmacılara dikkati çekti. Bu arada Mısırlı, Üsküplü ve Pakistanlı konuşmacılar da ilgi çekici karşılaştırmalar yaptılar.

İlk oturum başkanı Prof. Dr. Kazım Yetiş, ilk tebliği sunmuş oldu: Safahat'ta Bir Anlatım Tekniği Olarak Diyaloglar. Sonraki tebliğler de benzeri teknik konulardaydı: Bir Anlatı Olarak Safahat (Cemal Şakar), Bir Doğu Klasiği Bağlamında Safahat (Prof. Dr. Mustafa Çiçekler), Akif Safahat'ında Seyahat (Prof. Dr. Abdullah İbrahim El-A'zab) ve Safahat'ta İnsanlar  (Mustafa Şerif Onaran)...

İkinci oturum başkanı Prof. Dr. Mustafa Çiçekler idi ve tebliğler de şunlar:  Kur'an'ın İlhamı Asrın İdraki: Akif'in Eşikleri Aşan "Kırılgan"  İslamcılığı (Asım Öz), Akif'in Medeniyet ve Çağdaşlık Algısı  (Yüksel Kanar), İstiklal Marşı ve Akif'in Milli Birlik Projesi (Dr. Züleyha Çolak), Akif'te İstanbul Semtleri ve Bir Semt Olarak Fatih  (Yrd. Doç. Dr. Âlim Kahraman) ve Akif ve Mısırlı Şair Ahmed Muharrem'in Şiirlerinde Çanakkale Savaşı (Yrd. Doç. Dr. Hazem Said)...

Üçüncü oturum başkanı Prof. Dr. Hasan Akay'dı ve en çok tartışılan tebliğler bu oturumda sunuldu: Safahat'ta Mizahi Uslup (Abdullah Harmancı), Akif Şiirinde Dünya ve Ahiret Tasavvuru (Hüseyin Akın), Akif Şiirinin Sonraki Dönemlere Tesiri (Ali Ayçil) ve  Akif Şiirinde Metafizik Perspektif  (Zafer Acar).

Dördüncü oturum başkanı Prof. Dr. Abdullah Uçman'dı ve sunulan tebliğler de şunlar: Akif'in Eğitim Felsefesi (Prof. Dr. N. Aruç), Türk Romanında Akif Betimlemeleri (Doç. Dr. Mehmet Narlı), Akif'in Safahat'a Yansıyan İsyan Ahlâkı (Yard. Doç. Dr. Bahtiyar Aslan) ve Mehmet Akif ve Hafız İbrahim'in Şiirlerinde Hz. Ömer Bin Hattab (Dr. Abdurrazık M. Ahmed)...

Beşinci ve son oturumun başkanı Doç. Dr. Yılmaz Taşçıoğlu idi ve önceki oturumlardaki tartışmalı Akif algıları üzerinde genel değerlendirmeler de yaptı. Onun tebliğinin konusu, Yaşayan Kültürde Mehmed Akif İmgesi  idi ve oldukça güzel bir sunum yaptı. Sonraki tebliğlerin konuları da şunlardı: İslam Dünyası'nın Sorunlarına Bakışı Açısından Akif ve İkbal (Prof. Ziyaul- Hasan), Türk Basınında M. Akif'in Ölümü (Yusuf Turan Günaydın), Sırat-ı Müstakim ve Sebilu'r-Reşad Sermuharriri Akif (Suat Mertoğlu) ve Akif'in Âlim ve Aydınlarla İlişkisi... Son konuşmacı olan Abdurrahman Şen tebliğ konusu yanında, basında da yer alan Mehmet Âkif  konul belgesel drama niteliğindeki sinema filmi çalışması üzerinde de durdu ve güzel müjdeler verdi.

Kapanış ve değerlendirme konuşmaları yapan Vahdettin Işık, Bekir Karlıga, M. Fatih Andı ve Belediye Başkanı Murat Aydın dostlarla bir gönül beraberliği yaşandı ve sempozyum sonrası birlikte 1953 Müzesi gezildi. Çok güzel duygularla ayrıldığımız toplantılardan sonra, Mehmet Âkif Yılı'nın çok daha güzel oturumlara ve faaliyetlere vesile olmasını diliyoruz. Tabii bu toplantılara, oturumlara hizmeti geçen herkesi de kutluyor, teşekkür ediyoruz. Benzerlerinin yıl boyunca başka kurum ve kuruluşlar tarafından da yapılmasını diliyoruz.