Kur’an’dan ayetler

Kur'ân-ı Kerim'in tefsir ve meali konusunda giderek çeşitlenen bir kaynağa sahip olmamız memnuniyet verici bir durumdur. Tefsir ve mealler ile ilgili eleştiri ve değerlendirmeler yeterli düzeyde olmasa bile, okuyucunun birden çok seçeneğe sahip olabilmesi önemlidir. Belli bir sistemi içeren ve Türkçe'ye çevrilen Mevlana Muhammed Ali'nin "Kur'ân-ı Kerim/Tercümesi ve Meali" de bu seçeneklerden biridir. Eseri İngilizce aslından Türkçe'ye Ender Gürol, temiz, titiz ve özenli bir Türkçeyle kazandırmıştır. Ender Gürol çevirileriyle tanınan bir isim olmanın yanında, kültürel değerlerin bilincinde olan bir aydındır. Yazdığı kısa "mütercimin notu" bile bunu kanıtlıyor.

M. M. Ali'nin mealinin "İsra"(*) (Sure: 17) suresinin şu ayetlerinin çevirisini sunuyorum. Ali, her sureyi bölümler halinde tasnife tabi tutarak ara başlıklar koymuştur.Mesela "İsra" surenin "Bölüm 3: Ahlâk ilkeleri" başlığı altında yapılan mealin çevirisi şöyledir.

"23. Rabb'in, kendisinden başka kimseye kulluk etmemenizi, annenize babanıza iyi davranmanızı buyurdu. (23a) Senin yanında biri veya her ikisi de yaşlanırsa "öf" demeyin onlara, onları azarlamayın, kalplerini kırmayın.

"24. Onlara acıyarak alçakgönüllülük kanadını indir ve Rabb'im, de, onlara acı, ben küçükken onlar beni yetiştirdi.

"27. Müsrifler şeytanın kardeşleridir. Şeytansa Rabb'ine her zamanki gibi nankördür. 27a

"Bölüm 4: Ahlâk ilkeleri" başlığı altında devam eden mealde temel ahlâk ilkelerinin Kur'ân-ı Kerim'de açık bir şekilde sayıldığını okuyorum.

"31. Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin- Biz sizin de, onların da rızıklarını veririz. Onları öldürmek, kuşkusuz büyük bir günahtır. 31a

"32. Zinaya yanaşmayın, o ahlâksızlıktır; kötü bir yoldur. 32a

"33. Haklı bir sebep uğruna değilse cana kıymayın. Haksız yere kim öldürülürse, onun mirasçısına yetki tanıdık-ancak o da insan canına kıymada ileri gitmesin. Kuşkusuz yardım görecektir. 33a

"34. Yetimin malına, ergin olana kadar, ancak en güzel bir şekilde yaklaşın. Sözü yerine getirin, verilen sözde sorumluluk vardır.

"35. Ölçülerinizde tam olun, tarttığınız şeyi doğru terazide tartın, sonunda bu sizin için daha hayırlı olur.

"36. Bilmediğiniz şeyin peşine düşmeyin. 36a İşitme, görme ve kalp, bütün bunlardan sorumludur.

"37. Yeryüzünde kasıla kasıla dolaşmayın, ne yeryüzünü yarabilirsiniz, ne de boyunuz dağlara denk olabilir.

"38. Bütün bu, bunun kötülüğü, Rabbi'niz indinde menfur şeylerdir.

"39. Bu, senin Rabbi'nin sana vahyettiği hikmettendir. Allah'a, başka tanrıları ortak koşmayın, yoksa cehennemlik olur, suçlanır ve defedebilirsiniz.

"40. Yani Rabbiniz size oğlan çocukları, (kendine de) meleklerden kız çocuklarını mı ayırdı? Kuşkusuz dehşet dolu bir söz söylüyorsunuz." (s. 533, 534 vd.)

Metin içinde verilen dipnotların verdiği bilgiler, bazan yorum olarak sunulmaktadır. O yorumlar kuşkusuz eleştiriye açık bulunabilir.

M.M. Ali'nin tefsir ve meali'nin İngilizce ilk baskısı 1917'de, yeni düzen ve dizaynıyla genişletilmiş indeks ilaveli. İngilizce baskısı 2002'de, Türkçe birinci baskısıysa 2008'de yapılmıştır.

(*) Ali, "İsra" Suresi'ni "İsrailoğulları" olarak başlıklandırmıştır. Sanıyorum tartışmaya açıktır.