Kur sayısı ne olur

Kur, döviz kuru. Döviz kuru, yabancı paranın yerli para türünden fiyatı. Fiyat, bir sayı. Kur şu: Bir amerikan dolarının ederi 1,5 lira.

Soru: Kur sayısı, yıl sonunda, kaç olur?

Tahmin. İktisatçı, the sorunun cevabını bilmez. İktisatçı kur sayısına ilişkin tahmin yapar. Model kurar. Bu model bir ekonometrik model oluyor. Model, bir tahmin sayısı oluşturur. 1960'lı ve 1970'li yıllar, ekonometrik modeller kullanarak tahmin yapmanın moda olduğu bir zaman dilimi. Yakın tarihte ekonometrik model kullanımı azaldı. Belirsizlik ortamında ekonometrik model, anlamlı tahmin sayıları oluşturamıyor. Oluşturmuyor. Kur sayısının önümüzdeki zaman diliminde ne olacağına ilişkin tahmin, ekonometrik olmayan bir model ile gerçekleştirilebilir. Bir tür sezgisel, İngilizce karşılığı, intuitive model kurulabilir.

Belirleme. Bugün Türkiye'de sermaye hareketlerinin ülke içine girişi ve ülke dışına çıkışı serbest. 1989'dan beri bu böyle. Bir ülkede sermaye hareketleri serbest ise o ülkede merkez bankasının kur sayısını etkilemede kullanabileceği araçlar sınırlıdır. Merkez bankasının temel görevi, yasal olarak ve geleneksel anlamda, millî paranın istikrarını sağlamaktır. İşte bu nedenle, merkez bankası, faiz değişkeni ile oynayarak kur sayısını etkilemek istemez. Merkez bankası, faiz haddi ile oynadığında enflasyona neden olabilir ki bu merkez bankası'nın millî paranın istikrarını korumak görevine aykırıdır. Durum şu: Sermaye hareketlerinin serbest olduğu Türkiye'de kur sayısının belirlenmesi merkez bankası'nın tekelinde değildir. Kur sayısının ne olacağı, hükümetin uyguladığı maliye siyasetine bağlı.

Soru: Hükümet döviz kurunu, maliye siyaseti ile nasıl belirler? Bir: Maliye siyaseti, hükümet tarafından uygulanır. Maliye siyaseti uygulanması bir kurala bağlanmalıdır. İki: Bütçe açığını kapatmak için zam yapmak işlemine son verilmelidir. Üç: Millî tasarruf oranını yükseltmek için tedbirler alınmalıdır. Tüketim harcamalarının yülseltilmesi yerine gelirin daha büyük bir bölümünün tasarruf edilmesi, teşvik edilmelidir.

Sermaye hareketlerinin kontrol edilmesine dair, yurt-dışındaki tartışma izlenmeli. Etkileyememek, maruz kalmak oluyor. Maruz kalan, iyi izlemeli. Not almalı.