Kanuni ve torunları

Bir dizi film kuyuya taş attı, yüz aydın çıkaramıyor. Haftalardır Kanuni Sultan Süleyman'ın hayatını anlatan çarpık bir diziyi tartışıyoruz.

Bu tartışmalar, aslında Kanuni Sultan Süleyman'ın kim olduğunu öğrenmek için iyi bir fırsat bence.

Çünkü malum dizideki iftiraya öfke ile cevap vermek onların seviyesine inmek demek.

Onlara tarihi belgelerle cevap vermek en ehveni.

Değil mi ki, tarih; insan topluluklarını yaşayışlarını, birbiriyle olan ilişkisini, kültür ve medeniyetini anlatan bilim dalı...

Kanuni Sultan Süleyman'ı sadece ders kitaplarına indirgemek, Kanuni'ye en büyük hakaret.

Kayıt dışı tarihe havale etmek de...

Avrupalıların bile "Muhteşem Süleyman" diye saygı duyduğu 1. Süleyman 10. Osmanlı Padişahı ve İslam halifesi...

Babası Yavuz Sultan Selim'den devraldığı 6.5557.000 km2 Osmanlı topraklarını kırk altı yılda 14.893.000 km2'ye çıkarmış...

1520 yılında tahta çıkış... Bir yıl sonra Belgrat... Hemen ertesi yıl Rodos... 1526'da Mohaç, 1534'de Bağdat ve Tebriz... Dört sene sonra Boğdan'ın tamamı ve Preveze...

Kanuni 1541'de Avrupa kapılarına dayandı... Macaristan'ın tamamını, 1543'te Estergon, 1553'de Safevi topraklarının bir kısmı, 1566'da Zigetvar fethedildi. Zaten Zigetvar fethedilmeden bir gün önce yani 6 Eylül'de Hak'kın Rahmetine kavuşmuş.

Kanuni yaşamı boyunca Devlet-i Aliyeyi yüceltmek için uğraştı. Zaferler, başarılar Osmanlı Devleti'ni zirveye oturttu.

Kanuni Sultan Süleyman'ı anlatmak için bu sütunlar dar gelir. Bu bakımdan biz de hatıratına hürmeten bir iki olayı okuyucularla paylaşalım istiyoruz.

Süleymaniye Camii, Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı Devletinin gücünü ve görkemini göstermek adına inşaa ettirildiği söylenen mabed... Malum tarihin en büyük ustası Mimarbaşı Sinan'a veriliyor bu görev.. Camii ve külliyesi 7 senede ancak bitiriliyor.

Ancak yedi yıllık bu uzun süre Kanuni'nin canını sıkar. Sinan'ın yapıyı neden bir türlü açmadığını anlayamaz... O sırada her taraftan dedikodular kulağına gelir Sultan'ın.

Durumu kendi gözleriyle görmek için bir ikindi vakti Süleymaniye'ye teşrif eder. Muhteşem yapının içine girdiğinde Sinan tam da söylendiği gibi caminin ortasında bağdaş kurmuş, nargilesini fokurdatmakla meşgul.

Sultan gözlerine inanamaz. Tok sesiyle ve bütün haşmetiyle "Bu ne iştir Mimarbaşı?" diye haykırır. Sonra bakar ki, Mimar Sinan'ın içtiği nargiledeki tömbeki yok... İçtiği ise sadece su... Usta mimar, nargilenin fokurtularını dinleyerek caminin akustiğini ölçmeye çalışıyormuş meğer. Mihraptaki imamın sesini, aynı oranda bütün camiye nasıl ulaştıracağını hesaplıyormuş... Bunun için Anadolu'nun değişik yörelerinden 65 tane dev turşu küpü getirmiş. Bu küpleri içi boş, ağızları dışarı gelecek şekilde kubbenin eteklerine dizdirmiş... Amacına ulaşmıştı Mimarbaşı... Sesi, yüzlerce metrekarelik mekânın her köşesine, en iyi şekilde yaymayı başarmıştı. Kanuni de, Sinan'ın niyetini anlamış, ustasını bağışlamıştı.

Meşhur mektup olayını aktaralım isterseniz. Ki geçenlerde Kanuni Sultan Süleyman'ın, Fransa Kralı 1. Francois'e yazdığı mektup Paris'te sergilendi hatırlarsanız.

Almanlara esir düşen Francois'in Osmanlı Padişahından yardım istediği ve Kanuni'nin de Francois'i esaretten kurtarışına dair önemli detayları içeren bir mektup.

Fransa, Alman İmparatoru ile yaptığı savaştan yenilgiyle çıkar. Fransa Büyükelçisi Kont Jan de Franjipan, Düşes Dangolen'un mektubunu Kanuniye takdim eder.

Kraliçenin mektubu şöyledir:

"Şimdiye kadar oğlumun kurtuluşunu Sharlken'in insafına bırakmıştım. Fakat Sharlken oğluma hakaretler etmektedir. Dünyaya geçen hükmünüz, cihanın bildiği azamet ve şanınızla oğlumun kurtulmasını temin etmenizi zat-ı şahanenizden niyaz ediyorum."

Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman, Kraliçe ve esir düşen Francois'e birer mektup gönderir. Mektup özetle ve sadeleştirilmiş şekliyle şöyledir:

"Ben ki; Akdeniz'in ve Karadeniz'in ve Rumeli'nin ve Anadolu'nun ve Karaman'ın ve Rum'un ve Dulkadir Vilayeti'nin ve Diyarbakır'ın ve Kürdistan'ı ve Acem'in ve Şam'ın ve Halep'in ve Mısır'ın ve Mekke'nin ve Medine'nin ve Kudüs'ün ve bütün Arap diyarının ve Yemen'in ve daha nice memleketlerin ki, yüce atalarımızın ezici kuvvetleriyle fethettikleri ve benim dahi ateş saçan zafer kılıcımla fetheylediğim nice diyarın sultanı ve padişahı Sultan Beyazıd Han oğlu, Sultan Selim Han oğlu, Sultan Süleyman Han'ım..

Sen ki; Françe Vilayetinin Kralı Francesko'sun... Sultanların sığınme yeri olan kapıma, adamın Frankipan ile mektup gönderip, memleketinizin düşman istilasına uğradığını, halen hapiste olduğunuzu bildirip, kurtulmanız hususunda bu taraftan yardım ve medet istemişsiniz. Her ne ki demiş iseniz benim yüksek katıma arz olunup, teferruatıyla öğrendim. Padişahların bozguna uğraması ve hapsedilmesi acayip değildir. Gönlünüzü hoş tutup, hatırınızı incitmeyiniz. Bizim ulu ecdadımız, daima düşmanı kovmak ve memleketler fethetmek için seferden geri kalmamıştır. Biz dahi onların yolundan yürüyüp, her zaman memleketler ve kuvvetli kaleler fetheyleyip gece, gündüz atımız eğerlenmiş ve kılıcımız kuşanılmıştır. Allah hayırlar versin ve iradesi neyse o olsun. Bunun dışındaki vaziyet ve haberleri adamınızdan sorup öğrenesiniz."

Sonuç: Mohaç Meydan Savaşı sonucu dersini alan ve Viyana kuşatması ile gözü iyice korkan Alman İmparatoru Sharlken, Francois'i serbest bırakır. (Tarihçi Hammer'den)

Kanuni Sultan Süleyman'ın Fransa'ya yazdığı ikinci mektup ilki kadar şefkat yüklü değildi. Çünkü Fransa'da ilk kez bir dans gösterisi provaları yapılıyordu ve bu durum Kanuni'nin kulağına kadar gelmişti. Eğer bu gösteri sahneye konulursa, toplumsal ahlaki çözülme yaşanacağı endişesi taşıyordu.

Bu müptezelliğe son vermek için hemen mektup yazdı. Mektub-u Humayun şöyleydi:

"Ey Fransa Kralı Fransuva!

"Sefirim kebirimden aldığım mazhara göre malumatım oldu ki, memleketinde dans namında ala mele innas fuhşiyyat ve lubiyat yapıyormuşsun.

"İş bu name-i humayunumun eline vusülünden itibaren bu mel'anet rezalete son vermediğin takdirde, orduy-u humayunumla gelip seni kahretmeye muktedir olurum." (a.g.t.)

Sonuç: Fransa korkusundan bu gösteriyi 100 yıl ülkesinde yasaklamış, sahneye koyamamıştır.

Kanuni Sultan Süleyman, asırlar sonra kendisinin, torunları tarafından "Ala mele innas (elalem içinde) fuhşiyyat ve lubiyat" yapan biri gibi gösterildiğini bilseydi, acaba ne düşünürdü?