‘İstihare’ yapmak, eş seçimini etkiler mi?

Dinî değerlere önem veren bir ülke olduğumuzdan, eş seçiminde "istihare" yaparak evlenmeye karar verenlerin çoğunlukta olduğu biliniyor. Konunun detaylarına inmeden önce istihare nedir? Nasıl uygulanıyor, en önemlisi nasıl saptırılıyor? Sorularına cevaplar arayacağız.

İstihare nasıl yapılır?

En yalın ifadesiyle istihare, evlenecek eşlerin kendileri, aileleri veya başkaları tarafından namaz kılıp, dua yaptıktan sonra rüyaya yatılarak yapılan bir ibadettir. Rüyada güzel şeyler görülürse, o evliliğin veya işin hayırlı olacağı, rüyada olumsuz şeyler görülürse, o evliliğin veya işin hayırlı olmayacağı kabul edilir.

Bu istihare neticesinde bazen tasarlanan iş veya evlilik isabet edebilir, isabet etmediği zamanlar da olabilir, bununla ilgili kesin bir ölçü yoktur. Rüyadaki olaylara göre karar vermek tesadüfîdir. Bunun ne ilmî yönü, ne de dinî hükmü vardır?

İstihare kesin midir?

Şimdi istihare olayını değerlendirmeye çalışalım. Rüyaların hayırlı ve şerli yönünü insan bilemez. Bazen şer olan olaylarda hayır, hayır olan olaylarda da şer olabilir. Buna göre geleceğe yönelik olayların nasıl olup olmayacağını merak etmek insanın fıtratında vardır.

Bu gerçeği bilen bazı kişiler, insanların "merak duygularından" yararlanarak bir geçim kaynağı oluşturmuşlardır. Bu kişilerin, geleceğe yönelik kehanetlerde bulunarak toplumda büyük rağbet gördüklerine şahit oluyoruz.

Özellikle iradesi zayıf olan insanların şansa, fala ve uğura karşı büyük ilgileri vardır. Bundan yararlanarak medyum, hoca ve kâhin olduğunu söyleyen kişiler, her zaman toplumda kendilerine bir yer bulmuşlardır. Bu işi ticari amaçla yapanlar olduğu gibi din adına, dava adına yapanlar da maalesef oldukça fazladır.

Her ne suretle olursa olsun geleceğe ait hüküm vermenin, gerçeklerle bağdaşmadığının altını çizerek belirtmek zorundayız.

İslâm dininde istiharenin yeri

Diyanet Vakfı'nın heyet halinde hazırladığı, Türkiye'de, hatta dünyada İslam dini adına en ciddi eser arasında kabul edilen, "İslam Ansiklopedisi"nin 23. cildindeki "İstihare" maddesinde konu şu şekilde anlatılıyor: "Yapılması düşünülen bir işin, Allah katında hayırlı olan şekliyle gerçekleşmesini isteme."

İstihare, sözlük anlamıyla: 'Hayırlı olanı isteme'dir. Gelecekle ilgili bir işin veya evliliğin iyi mi ya da kötü mü olacağı şeklinde, önceden bilinmesi hakkında ne bir ayet, ne de bir hadis vardır.

Önce 'tevekkül'ü öğrenelim!

İslam'da esas olan, bireyin kendi iradesi dâhilinde yapması gereken sorumluluklarını yerine getirmesi, ondan sonra da Allah'a teslim olmasıdır. İstihareden kasıt da budur.

Bir kişi evlenecek veya herhangi bir iş yapacaksa, önce tedbirlerini alır ve yapması gereken dinî vecibelerini yerine getirir; sonra da talep ettiği işin hayırlı olması için namaz kılar, dua eder, Allah'tan temennide bulunur ve istihareye yatar.

İstihareye dayalı olarak eş seçecek olanların önce "İslam'da tevekkül" akidesini iyi öğrenip kavramaları gerekir.

İslam Ansiklopedisi'nin istihare bölümünde, bu konunun devamındaki ayetin mealinde: "Peygamberler dâhil hiç kimsenin, gaybı ve dolayısıyla bir işin kendisi için hayırlı olup olmadığını bilemeyeceğini; Allah'ın dilemesi dışında kendisine fayda veya zarar verecek bir güce sahip olunamayacağı" bildirilmiştir.

"De ki:  Ben,  Allah'ın dilediğinden başka kendime herhangi bir fayda veya zarar verecek güce sahip değilim.  Eğer ben gaybı bilseydim elbette daha çok hayır yapmak isterdim ve bana hiçbir fenalık dokunmazdı..." [el-A'raf 7/188]

Rüyaya bakarak karar verilir mi?

Rüya konusu başlı başına bir meseledir. Bugünkü ilim, rüya âlemini hâlâ çözememiştir. Anlatılanlar, "varsayımlara dayanan tahminler"dir.

Yine Diyanet Vakfı'nın hazırladığı İslam Ansiklopedisi'nin istihare bölümünde şöyle denilmektedir: "Bazı dini kaynaklarda, rüyada beyaz veya yeşil görülmesinin o işin hayırlı olduğuna, siyah veya kırmızı görülmesinin şer olduğuna delalet ettiğine dair nakledilen görüşler, şahsî tecrübelere dayanmakta, dolayısıyla dinî bir mahiyeti bulunmamaktadır."

İnsanın rüya âlemi çok karışık olduğu kadar çok yönlüdür de. Dolayısıyla rüyaya bakarak karar vermenin doğru olmadığının altını tekrar çizerek belirtmeliyiz. Evlilik gibi çok önemli bir konuyu rüyaya bağlayarak yönlendirmek, kendinizi bile bile riske atmak demektir.

Sizler, eş seçiminden evlenme safhasına gelinceye kadar, almanız gereken bütün tedbirleri alıp, ondan sonra da eşinizin ve evliliğinizin hayırlı olması için, namazınızı kılın, duanızı yapın ve istihareye yatın.

Evlilikle ilgili tedbirlerinizi almadığınız takdirde,  ne kadar istihare yaparsanız yapın, ne kadar güzel rüyalar görürseniz görün, boşuna vakit kaybetmiş olursunuz.