İslâmî tâbirler Akıl, Bâliğ, Tahâret

Daha önce, "Mükellef" ve "Ef’al-i mükellefîn" tâbirlerini yazmıştık. Şimdi bu tâbirlere bağlı diğer tâbirleri ve bilinmesi zarûrî  olan tâbirlerden bazılarını daha görelim:

Akıl:  Akıllı kimse demektir. Yani iyi ve kötüyü ayırabilen, deli olmayan kimse demektir.Allah’ın verdiği en büyük nimet akıldır. Ondan sonra iman gelir. Aklı olmayanlar zaten "Mükellef" değillerdir.

Bâliğ: (Kadın ise Bâliğa): Büluğ haline gelen kimseye verilen isimdir.

Bülûğ hali: Erkeklerde ilk defa meni görülmesiyle, kızlarda ise hayız kanının görülmesiyle başlar.

Büluğ devresi (Ergenlik devresi): Ülkelere, iklimlere göre değişebilir. Bazı sıcak bölgelerde daha erken olabilmektedir. Ortalama, kızlarda 9-15 yaşları arasında; erkeklerde 12-15 yaşları arasında olur. Ülkemizde büluğa erme devresi, ekseriyetle; kızlarda 12-14, erkeklerde ise 14-15 yaşlarında olur.

On iki yaşını doldurduğu halde henüz baliğ olmayan erkeğe "Mürâhık" dokuz yaşını doldurduğu halde daha büluğa ermeyen kıza da "Mürâhıka" denir. Gerek 15 yaşından önce büluğ eseri görülmüş gençler, gerek 15 yaşına geldiği halde büluğ eseri görülmeyen gençler, artık "Mükellef" sayılırlar. Bunlar, Allah’ın emirlerini yapıp yasaklarından kaçınmakla vazifelidirler. Melekler o şahsın her amelini kaydeder.

Hüküm: Karar, icab, tesir gücü mânâlarına gelir. Dinî mânâda: Bir şeyin üzerine gerekli bulunan eser, demektir. Mükelleflerin işleriyle ilgili olan hükümlere "Şer’î hüküm" denir.

Ahkam-ı Şer’iyye: Şer’î hükümler, dinî hükümler, İslâm dinindeki temel hükümler,demektir.

Câiz: Yapılması dinen yasak olmayan şeydir. Bu kelime bazen "Sahih", bazen de "Mübah" yerine kullanılır.

Nezir (Adak): Allah Teâlâya tâzim için mübah bir fiilinin yapılmasını deruhte etmek, öyle bir işin yapılmasını kendi nefsine vâcip kılmaktır. Nezrin Türkçesi "adak"tır.

Tahâret: Temizlik mânâsındadır. İki çeşidi vardır: 1- Hadesten Tahâret 2- Necâsetten tahâret olmak üzere.

Hadesten tahâret: İbadetlere mâni olan ve mânen pis sayılan hallerden temizlenmek demektir.

Hades: Bazı ibadetlerin yapılmasına mani olan mânevî bir kirlilik halidir. Abdestsiz olmak, cünüplük, hayız ve nifas hali gibi... Sadece abdest almakla ortadan kalkan hades haline "Küçük hades" denir. Ancak gusül etmekle (boy abdesti almakla) ortadan kalkan hades haline ise, Büyük hades adı verilir. Cünüplük, hayız-nifas halleri büyük hades halidir.

Necasetten Taharet: Maddî kirlerden temizlenmek demektir.

Necaset: Maddî olan kir ve pisliğe denir. Temiz olmayan, necasetli maddeye ise "Necis" adı verilir. Kan, idrar, alkol gibi... "Necasetten temizlik", beden veya elbisede bulunan ve necis sayılan maddelerden temizliktir.

Tahâret, yani temizlik, ibadetin özüdür, anahtarıdır, başlangıcıdır. Dinimiz temizliğe çok büyük ehemmiyet vermiştir. Sevgili Peygamberimiz, "Temizlik imandandır" buyurarak bu hususa dikkatleri çekmiştir.